Nederland is hard toe aan nieuwe indoorhallen voor topsport

door: Thomas van Zijl | 16 januari 2013

Op het gebied van topsportaccommodaties raakt Nederland in internationaal opzicht hopeloos achterop. Dat vindt in ieder geval Jan Tilmans. De oud-directeur van de Amsterdam ArenA hoopt met zijn bureau Sportstill Agency voor met name zaalsportverenigingen nieuwe thuishavens te realiseren die voldoen aan de moderne eisen van deze tijd.

Jan Tilmans deinst niet terug voor grote projecten. Vanuit de gemeente Amsterdam en later de zelfstandige NV Stadion Amsterdam was hij in de jaren negentig van de vorige eeuw vanaf het eerste tot en met het laatste moment betrokken bij de bouw van de Amsterdam ArenA. Het stadion was op tijd af en bovendien werd het budget niet overschreden: voor Amsterdamse begrippen in die tijd uniek. En nog belangrijker: (mede) door Tilmans opgezette exploitatieplan schrijft de ArenA al een aantal jaren zwarte jaarcijfers, internationaal echt een unicum. De verklaring schuilt volgens Tilmans grotendeels in het feit dat de regie in handen was van een private partij, in dit geval NV Stadion Amsterdam.

“In veel andere gevallen neemt de gemeente het voortouw. Ik zie daar weinig in. Natuurlijk is een gemeente van groot belang, zeker als het gaat om het scheppen van de juiste voorwaarden en het al dan niet toewijzen van een locatie. Om die reden had de gemeente Amsterdam als medefinancier en aandeelhouder een beslissende stem in zaken rondom de grond en infrastructuur. Als het ging over de realisatie en exploitatie van het stadion zélf lag het initiatief bij de NV Stadion én een aantal grote bedrijven waar nu eenmaal meer specifieke knowhow op het gebied van sportaccommodaties aanwezig is.”

Nostalgie
Tilmans kent de verhalen van supporters die wars zijn van verandering en terugverlangen naar het oude stadion. In het geval van de Amsterdam Arena ging het net zo. “Die heimwee naar De Meer was logisch. Toch waren er ook in de eerste jaren al veel meer mensen die heel goed begrepen dat stadion De Meer niet langer meekon. Er was geen business-seat te bekennen. Uiteindelijk remt dat de groei van Ajax. Laten we de publieke belangstelling ten tijde van De Meer overigens niet overdrijven. Er zaten zelfs in de Cruijff-jaren vaak niet meer dan 10.000 mensen op de tribune. Dat is echt niet zomaar.” Toch blijft de publieke opinie een rol spelen. Tilmans ziet het nu weer gebeuren in de discussie over het nieuwe stadion van Feyenoord en ook de bouw van een nieuwe schaatshal.

Schaatsen geldt in de ogen van Tilmans als een van de weinige indoorsporten waarin wel geïnvesteerd wordt. Belangrijkste reden: de sport blijft met name door grote televisieaandacht populair en bereikt een groot publiek. “Toch is dat gek. Een uitgestorven buitenlandse schaatshal is voor Studio Sport geen enkel probleem. Terwijl basketbal of handbal niet geschikt zou zijn voor televisie omdat er misschien wel eens een blinde muur in beeld komt. Begrijp me niet verkeerd: ik gun het schaatsen alles, maar dat is meten met twee maten.”

5.000 zitplaatsen als eis
Het gevolg is dat geld in andere sporten nauwelijks voorhanden is en veel indoorhallen niet meer voldoen; niet alleen niet aan de eisen die internationale federaties stellen, maar ook niet aan die van het publiek dat nu eenmaal meer comfort gewend is dan twintig jaar terug. Nederlands basketbalkampioen ZZ Leiden kan zijn Europese thuiswedstrijden alleen nog in de eigen hal spelen omdat de internationale basketbalfederatie dispensatie verleent. Tilmans is ervan overtuigd dat die coulance zeer tijdelijk is, omdat een hal met vijfduizend plaatsen nu eenmaal een eis is. Bij de vrouwen moet volleybalclub Sliedrecht Sport voor Europese wedstrijden zelfs uitwijken naar Rotterdam.

“Daar moet echt een sporthal komen, mijn handen jeuken om er aan de slag te gaan. Wat betreft breedtesport hebben we het in Nederland perfect voor elkaar. Ieder dorp waar een kerk staat heeft z’n eigen hal, maar topsport staat niet hoog op de gemeentelijke agenda.” Dat is de reden dat Tilmans met een aantal private partijen wil investeren in nieuwe, moderne indoorhallen waar clubs als ZZ Leiden wel Europese gasten kunnen ontvangen. “Cruciaal is dat de hoofdbespeler stabiel in de top te vinden is. In het ideale geval is die verantwoordelijk voor het grootste deel van de totale exploitatie-omzet. Met Ajax is het in de Amsterdam ArenA niet veel anders.”

Graag meer dan een frietje
Tilmans zet in op sporthallen waar mensen kunnen rekenen op comfort en een goede sfeer. “Commerciële partijen begrijpen dat. Bezoek van een wedstrijd is een avondje uit. Om te beginnen moeten mensen in de buurt kunnen parkeren en daarna met alle egards ontvangen worden. Eten en drinken hoort op niveau te zijn. Kaviaar is heus niet nodig, maar iets meer dan alleen een frietje is toch wel gewenst. Het is vooral belangrijk dat er ook zakelijk publiek afkomt op de wedstrijden, dat de sponsor zich durft te vertonen en op goede plaatsen zit. Dan krijgen sporten als handbal, korfbal en basketbal vanzelf een impuls.”

De nachtmerrie voor iedere stadionexploitant is het scenario van de Witte Olifant: in de aanloop naar een groot evenement wordt een nieuwe topsportaccommodatie gebouwd, die na afloop van het toernooi niet of nauwelijks meer vol zit. Dat risico loopt men tijdens de Olympische Winterspelen van Socchi meer dan twee jaar later in Rio. Tilmans: “Cultuur is allesbepalend. Gaan de Russen na de Spelen veel schaatswedstrijden bekijken? Dat verwacht ik niet. In Brazilië ligt dat anders. Dat is een sportgek land. Midden jaren negentig was ik algemeen directeur van het Nederlands Mannen Volleybal Team, de Olympisch kampioen van 1996. Uit eigen ervaring kan ik zeggen dat toen Nederland daar speelde 20.000 man op de tribune bepaald geen uitzondering was. De Brazilianen hoeven er dus niet echt van wakker te liggen of de accommodaties na afloop van de Spelen wel worden gebruikt.”

Voor meer informatie: www.sportstill.nl