Moneyball verovert nu ook de voetbalwereld

door: Leo Aquina | 16 mei 2013

Statistieken leidden ruim een decennium geleden tot een revolutie in het Amerikaanse honkbal. General manager Billy Beane leidde Oakland Athletics met beperkte middelen twee seizoen achter elkaar naar de play-offs in de Major League Baseball (MLB). Dat is ongeveer zoals RKC Waalwijk dat uitkomt in de Champions League. Over de Oakland A’s en Beane verscheen het boek Moneyball, dat werd verfilmd met Brad Pitt in de hoofdrol. Is een dergelijke revolutie ook mogelijk in het voetbal? Giels Brouwer gelooft van wel. Met twee medestudenten aan de Universiteit van Twente richtte hij Sci Sports op. Het bedrijf ontwikkelde een methode om de kwaliteiten van spelers op basis van grote hoeveelheden data te kunnen beoordelen. Inmiddels maken enkele clubs uit de Eredivisie - maar ook een club uit de Premier League - gebruik van Sci Sports bij hun scouting. En het sprookje gaat nog verder: gisteren werd bekend dat het bedrijf de winnaar is geworden van de Philips Innovation Award 2013.

Moneyball komt erop neer dat kleine clubs met beperkte financiële middelen de strijd aankunnen met kapitaalkrachtigere concurrenten. Daarvoor zoeken zij naar deficiënties in de markt. Die deficiënties worden veelal veroorzaakt door intuïtief denken. Brouwer geeft een paar voorbeelden: “Brazilië wordt geassocieerd met goed voetbal, samba, techniek. Dat leidt ertoe dat een slechte Braziliaanse speler vaak duurder is dan een goede Mexicaan.” Tijdens een hoorcollege maakte Brouwer kennis met het begrip intuïtief denken in de zakenwereld en het viel hem op dat dit in de sportwereld misschien nog wel vaker voorkwam. Hij ontwikkelde als stageproject bij FC Twente een systeem om de ruis van het intuïtieve denken weg te filteren bij het scouten van voetballers. Dit WSSA-model (Wetenschappelijk Specifiek Scoutings- Analysemodel) vormde de basis van Sci Sports, dat hij samen met Anatoliy Babic en Remco van der Veen oprichtte.

NASA-methode
Het drietal ontwikkelde het WSSA-model met behulp van algoritmes die de NASA gebruikt bij het selecteren van Astronauten verder tot een nieuw model dat zij Sci Soccer noemen. “We filteren in eerste instantie op een aantal randvoorwaarden en minimale kwaliteiten en vervolgens kijken we naar specifieke criteria. Wat voor speler wil een club hebben? Aan welke kwaliteiten moet een speler op een bepaalde positie binnen een team voldoen. Marc Janko bij FC Twente was een slechte aankoop. Het team is ingesteld op een meevoetballende spits. Janko paste niet in dat systeem. Hij had wel een heleboel goals gemaakt in Oostenrijk, maar als je op basis van objectieve en rationele criteria een keus had moeten maken, was Janko niet de juiste man.”

PSV: beter verdediger dan Maher
Brouwer en zijn collega’s maakten een voorbeeldrapport voor PSV. “PSV wil Maher aantrekken. Als ze dat doen, is Wijnaldum, die op dezelfde positie speelt, opeens een paar miljoen minder waard.” Uit het testrapport van Sci Sports komt naar voren dat PSV zijn selectie op een veel goedkopere manier veel beter kan versterken. Phillip Cocu moet op zoek naar een goede verdediger en Sci Sports heeft vier geschikte kandidaten: de Argentijn Lisandro López (Arsenal de Sarandi ), de Noors Stefan Strandberg (Rosenborg BK), de Argentijn Guillermo Burdisso (Boca Juniors ) en de Ghanees Isaac Vorsah (Red Bull Salzburg). Een van deze vier spelers kost PSV naar schatting minder dan Maher en ieder van hen betekent volgens Sci Sports een grotere kwaliteitsimpuls voor het team.

Beloftecompetitie van Paraguay
Sci Sports haalt alle informatie over spelers van internet. “De grote sportdatabureaus zoals Ortec, Opta en Infostrada Sports publiceren allemaal tien tot dertig procent van hun data open source. Dat kunnen we gebruiken, zolang we de data maar niet doorverkopen. Wij combineren de informatie in een eigen database”, legt Brouwer uit. Daarnaast heeft Sci Sports een tweede belangrijk systeem ontwikkeld om spelers te kunnen scouten: Sci Search. “Daarmee doorzoeken we internet in veertig verschillende talen. Het systeem ziet bijvoorbeeld of het woord 'pass' in teksten over de speler op een positieve of een negatieve manier wordt gebruikt. Op basis van een grote hoeveelheid data komt daar waardevolle informatie over de kwaliteiten van spelers uit. Van spelers uit de beloftecompetitie van Paraguay hebben we niet alle statistische informatie, maar op basis van Sci Search kunnen we toch bepalen wie de veertig beste spelers van die competitie zijn én wat hun kernkwaliteiten zijn.”

Volgend seizoen topscorer Eredivisie
Infostrada Sports volgt de activiteiten van Sci Sports met meer dan warme belangstelling. “We hebben zelfs al een gesprek met Infostrada gehad over mogelijke vormen van samenwerking en er staat een vervolggesprek gepland”, aldus Brouwer. Moneyball lijkt ook voet aan de grond te krijgen in het voetbal, al is er in de van oudsher conservatieve sport toch ook nog veel weerstand. “Co Adriaanse liet enkele maanden geleden op een voetbalcongres nog weten dat je met statistieken in het voetbal helemaal niets kan bereiken”, aldus Brouwer. Het ondermijnt zijn vertrouwen geenszins. Op de vraag wanneer de eerste door Sci Sports gescoute speler topscorer wordt van de Eredivisie antwoordt hij: “Volgend seizoen. Althans, we zijn nu bezig met een spits voor een Eredivisieclub en ik heb er alle vertrouwen in dat hij het gaat maken.” Wellicht verschijnt er over tien jaar een film over een middenmoter uit de Eredivisie die de Champions League wint, met de toekomstige Brad Pitt in de rol van Giels Brouwer.

Voor meer informatie: www.scisports.net