door: Rins van Kouwen | 12 juni 2014
Met de campagne ‘Sportief met Sociale Media’ starten de Koninklijke Nederlandse Hockey Bond (KNHB) en Mijn Kind Online een initiatief om misbruik van sociale media bij sportverenigingen aan te pakken. Een toolkit geeft bestuurders, coaches en kinderen advies hoe je het beste met digitale agressie op de sportvereniging om kunt gaan. 
Een voetbalscheidsrechter die via Twitter wordt bedreigd, een hockeyer die op Facebook met het online verspreiden van beeldmateriaal of filmpjes wordt gechanteerd of de voetbalster die in de WhatsApp-groep van haar voetbalteam wordt uitgescholden. Het zijn voorbeelden van digitaal pesten, voorbeelden waar sociale media op sportverenigingen wordt misbruikt.
“Tussen pesten op school en pesten op de sportvereniging is veel overlap, maar over het algemeen lopen de emoties in de sport sneller op,” zegt Remco Pijpers van Mijn Kind Online, een kennisorganisatie die onderzoek doet naar het digitale mediagebruik van kinderen en daarin adviezen geeft aan ouders. “Digitaal pesten merk je minder snel. Niet alles op de smartphone van een kind wordt gedeeld. Ook op een sportvereniging heb je pesters, slachtoffers en meelopers. Daarnaast heb je in de sport met vrijwilligers te maken die niet allemaal pedagogisch zijn opgeleid om met pesten om te gaan.”
Uit onderzoek van de School & Innovatiegroep blijkt dat één op de vijf kinderen in 2012 te maken had met digitaal pesten, zoals scheldpartijen, bedreiging of chantage op sociale media, seksuele intimidatie of het ongewild verspreiden van foto’s of filmpjes. Volgens onderzoek van Paul Baar - sociaal wetenschapper aan de Universiteit Utrecht - gebeurt pesten en cyberpesten net zoveel op de sportvereniging als op school. “We hebben ervoor gekozen om dit thema proactief te benaderen,” legt Pijpers uit. “Wij willen zoveel mogelijk verenigingen goed voorlichten en ingrijpen voordat het goed misgaat.”
GrenzenDe campagne ‘Sportief met Sociale Media’ - door KNHB en Mijn Kind Online ontwikkeld - is bedoeld om de grenzen van sociale media op sportverenigingen duidelijker aan te geven. “De zoon van een goede bekende werd via Snapchat door een hockeyteamgenoot bedreigd. Zo kwam digitaal pesten voor ons heel dichtbij,” vertelt Pijpers over de aanzet tot het initiatief. “Wij kwamen daarbij tot de conclusie dat over digitaal pesten op sportverenigingen nauwelijks informatie bestond.”
Pijpers peilde de ervaringen van de KNHB, die op dat moment van verenigingen steeds vaker te horen kreeg dat ze moeite hadden om met problemen op sociale media om te gaan. “Zij gaven bijvoorbeeld aan dat binnen teams digitaal wordt gepest, maar ook dat de tegenstanders of scheidsrechter voor of na de wedstrijd online wordt uitgedaagd,” vertelt Guido Davio, manager verenigingszaken van de hockeybond.
De twee organisaties gingen om de tafel en betrokken het programma ‘Naar een Veilig Sport Klimaat (VSK) bij het initiatief waardoor ook het ministerie van VWS, de sportbonden en sportkoepel NOC*NSF aan het project zijn verbonden. “We hadden bij de KNHB al een protocol hoe je met pesten om kon gaan, maar de paragraaf van sociale media was nog in ontwikkeling,” zegt Davio. “Sociale media is voor veel mensen in de vereniging nog een relatief nieuw fenomeen. Het is goed om handvaten te kunnen bieden zodat verenigingen weten wat ze kunnen doen als ze op problemen stuiten.”
Toolkit Op de site van Mijn Kind Online is eind augustus voor alle sportverenigingen de toolkit ‘Sportief met Sociale media’ gratis beschikbaar. Op dit moment biedt de site al voorlichtingsmateriaal voor jongeren, begeleiders, coaches, bestuurders en tuchtcommissies over hoe je sociale media op de sportvereniging het beste kunt gebruiken. “We hebben de informatie zo neutraal mogelijk gehouden zodat het voor alle sporten te gebruiken is,” zegt Pijpers, die er op wijst dat het bij het oplossen van digitaal pesten belangrijk is om de dialoog aan te gaan. “Het is belangrijk om afspraken te maken en duidelijk te zijn dat je bepaalde zaken niet accepteert.” Davio: “In de toolkit worden praktische oplossingen aangedragen. Als trainer of begeleider kun je bijvoorbeeld de beheerder worden van de WhatsApp-groep van het team. Dan kun je afspraken maken en ingrijpen als je iets niet toelaatbaar vindt.”
Het belangrijkste doel van de campagne is sportverenigingen erop wijzen dat digitaal pesten op sociale media aanwezig is. “Digitaal pesten onttrekt zich vaak aan het zicht van ouders of coaches. Het is daarom belangrijk om hierover bewustwording te creëren,” zegt Davio. “Wij verwachten dat we met deze campagne een dialoog kunnen aangaan. Digitale agressie zal niet meteen uit de wereld zijn, maar deze campagne is wel een belangrijke aanzet tot een collectief besef dat het probleem aanwezig is.”
Mijn Kind Online vult aan dat het gebruik van sociale media op sportverenigingen niet altijd negatief hoeft te zijn. Het kan juist ook het clubgevoel versterken. “Wij willen er niet op wijzen op wat niet mag, maar juist op wat mogelijk is,” zegt Pijpers. “In een Facebookgroep kun je ook de prestaties van je team delen of in een YouTube-filmpje kun je aan je team je nieuwste trucje laten zien. Ik geloof dat sport een grote voorbeeldfunctie functie heeft. Sport verbroedert en geeft plezier. Het is belangrijk dat sportieve gedrag dat op het veld wordt benadrukt, ook op internet een gevolg krijgt.”
Voor meer informatie: Mijnkindonline.nl
