Michael van Praag neemt afscheid als voorzitter van de Nederlandse Sportraad

Michael van Praag is niet weg te denken uit het Nederlandse sport(bestuurs)beeld. Zo was hij voorzitter van Ajax en de KNVB, bestuurslid van de UEFA en de Johan Cruyff Foundation en is hij momenteel voorzitter van de raad van commissarissen van Ajax en bestuurslid van de Esther Vergeer Foundation. Daarnaast vervulde Van Praag de afgelopen acht jaar de voorzittersrol van de Nederlandse Sportraad. Op 1 januari 2024 draagt hij het stokje over. Een goede aanleiding voor een afscheidsinterview.

door: Emilie Maclaine Pont | 19 december 2023

De Nederlandse Sportraad (‘NLsportraad’) is in het voorjaar van 2016 door de toenmalige minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Edith Schippers gelanceerd. Het is uitgegroeid tot een onafhankelijk adviesorgaan dat zich bezighoudt met het versterken van de rol van topsport, breedtesport en lichaamsbeweging in de samenleving dat vorig jaar is verankerd in de Wet op de Nederlandse Sportraad. Van Praag was voorzitter van het eerste uur.

Telefoontje van Edith Schippers
“Op een zaterdagochtend ging mijn telefoon. Edith Schippers. Zij gaf aan dat er bij haar ministerie nog een adviesraad naast de Gezondheidsraad ontbrak: een sportraad. Ze vroeg mij of ik voorzitter wilde worden. Op dat moment was ik voorzitter van de KNVB, dus het leek mij dat er dan sprake was van belangenverstrengeling. Maar Schippers zei dat de sportraad veel verder ging dan voetbal en dat ik mij met voetbalgerelateerde zaken niet hoefde in te laten.”

Ook voor de overige raadsleden had Schippers al een lijstje klaar. Van Praag: “Zij hadden stuk voor stuk expertise en achtergronden in de sport. Tegenwoordig zitten er voor de benoeming allerlei transparante procedures aan vast, maar voor de oprichting snap ik dat er voor deze werkwijze is gekozen.”

Olympische Spelen naar Nederland
De lancering van NLsportraad leidde in 2017 tot een eerste pièce de résistence: het meerjarenwerkprogramma ‘Stip aan de horizon’. “Die stip was aanvankelijk het door Nederland organiseren van sportevenementen, en dan als grote, officieuze, doel de Olympische Spelen. Later riep Edith Schippers mij bij zich. Ze gaf aan dat het met het oog op de toekomst en het meerjarig werkprogramma verstandiger was om de focus te verleggen naar sport in de breedste zin des woords. Sindsdien geven we ook adviezen op andere gebieden dan evenementen.”

Van Praag kijkt met tevredenheid terug op de door ‘zijn’ raad gegeven adviezen. “Een advies moet evidence based zijn. Dat wil zeggen dat ieder advies onderbouwd moet zijn met onderzoek. Daar betrekken we altijd een arsenaal aan experts bij. Iedereen maakte daar tijd voor. Het geeft aan hoe belangrijk het onderwerp bewegen is.”

Twee van de achttien adviezen gaan Van Praag extra naar aan het hart. “Plezier in bewegen draaide om meer bewegen op scholen. Dat an sich spreekt voor zich. Het ging ons in dit kader daarom niet om een uur extra gymnastiek, maar ook dat je rondom de lessen meer kan doen om kinderen in de beweging te krijgen. Zo bezochten we een school waar een docent rekenen gaf in de gymzaal. De kinderen moesten met een bal gooien op het antwoord van een som. Het perfecte voorbeeld van hoe leerlingen buiten de gymlessen in actie komen.”

“Het teleurstellende is dat er niets mee gedaan is, onder het mom van ‘er is vrijheid van onderwijs’. Dat is in tegenspraak met de waarheid. Die vrijheid ziet toe op godsdienst en hoe je bepaalde lesuren invult. We weten dat we een adviesraad zijn en dat het kan gebeuren dat een advies niet wordt opgevolgd. En toch is het een teleurstelling als je maanden op een advies hebt gezwoegd en je gelooft in de aanbevelingen. Overigens heeft niet alleen de sportraad dit probleem. In mijn allereerste vergadering met de voorzitters van andere adviesraden, stond al op de agenda de vraag hoe we Den Haag vaker meekrijgen met onze adviezen.”

Samen optrekken
Een tweede advies waar Van Praag met extra trots op terugkrijgt, betreft dat over de organisatie en financiering van de sport. Een lang project waar ruim tweehonderd experts en stakeholders aan meewerkten. Van Praag: “We voerden zeer intensieve gesprekken met gemeenten, sportbonden, provincies, media, NOC*NSF en andere belanghebbenden. Dat leidde dan ook tot een weloverwogen advies, wetende dat 57 procent van de Nederlanders minder beweegt dan de norm is. De voornaamste uitkomst was dat sport- en beweegmogelijkheden bij gemeenten moeten worden geborgd om daadwerkelijk vooruitgang te boeken, inclusief het vrijmaken van de daarvoor benodigde financiële middelen.”

In dat rapport stond ook vermeld dat de sportbranche een hybride branche is die niet eenduidig georganiseerd is. “Daarom meenden wij dat er een sportkoepel moet komen die alle sportaanbieders vertegenwoordigt. Het gaat dan niet alleen om sportbonden, want die zijn immers al grotendeels verenigd binnen NOC*NSF. Ook sportverenigingen, commerciële sportaanbieders, maatschappelijke organisaties in de sport, gesubsidieerde en commerciële topsport en soortgelijke sportgerelateerde instanties mogen zich aansluiten. Samen vormen zij dan een serieuze gesprekspartner voor zowel de rijksoverheid als voor andere sectoren. Deze koepelorganisatie hoeft geen omvangrijke organisatie te zijn, maar wel een met voldoende gezag naar de leden én naar de buitenwereld. Een orgaan dat samen optrekt richting Den Haag in plaats van de versnipperde wijze waarop de sport nu is georganiseerd.”

Van Praag ziet op dit vlak al een gemiste kans. “Er lag een sportwet klaar om taken en verantwoordelijkheden tussen overheden en sportbranche te regelen, maar die is er niet doorheen gekomen. Ontzettend zonde. Het draagt nog meer bij aan mijn standpunt dat er één organisatie moet worden opgezet die voor de belangen van de sport in Nederland opkomt.”

Minister van Sport
Van Praag is daarbij een groot pleitbezorger van het instellen van een staatssecretaris van Sport en Bewegen die al zijn of haar tijd aan die onderwerpen kan besteden. “De huidige, demissionair-minister Conny Helder is ook de minister van langdurige zorg. Zij heeft maar een heel klein deel van haar tijd beschikbaar voor sport. Dat is natuurlijk veel te weinig als je wil dat ministeries en sportbonden gaan samenwerken op dit thema.”

“Voor de KNVB ben ik alleen al in Europa in alle landen geweest. Alle andere landen hebben een minister van Sport. Simpelweg omdat het aandacht vraagt. Voor Nederland is dat een must om uit de beweegarmoede te komen. Het gaat niet om de voetbalwedstrijd op zaterdag, maar om de hele bevolking meer te laten bewegen. Veel bewegen heeft een positief effect op je immuunsysteem en je hersens. Dat zijn niet mijn woorden, maar wel die van artsen en anderen met verstand van zaken. Als overheid heb je de plicht om dat mogelijk te maken, vind ik, ook al is daar geld voor nodig.”

Verbinden
Van Praag stopt dan wel bij de NLsportraad, maar daarmee is de agenda zeker niet leeg. Zijn nieuwe functie bij Ajax als voorzitter van de RvC, zijn lidmaatschap van de raad van toezicht bij een Amsterdams ziekenhuis, bestuurslid zijn van de Esther Vergeer Foundation en het drummen in een band vragen zijn aandacht. Daarnaast heeft Van Praag nog een grote ambitie.

“Ik wil kijken hoe ik het voor elkaar kan krijgen dat alle sportorganisaties zich verenigen in een nieuwe koepelorganisatie. Als voorzitter van de NLsportraad mocht ik niet lobbyen, maar straks ben ik vrij om dat wel te doen. Na gesprekken met talloze wethouders, sportbonden, secretarissen-generaal, andere bewindslieden en overige belanghebbenden ben ik ervan overtuigd dat je alleen samen iets kan bereiken. Ik ben nu eenmaal een verbinder, dat zit in mijn karakter. Dus als ik in de gelegenheid ben om dat voor elkaar te krijgen, dan doe ik dat in het belang van bewegen en sport.”

Voor meer informatie: www.nederlandse-sportraad.nl