Meten is weten bij Gymzaal van de Toekomst

door: Marc Hoeben | 21 mei 2015

De Haagse Hogeschool (HHS) kent sinds enkele jaren het lectoraat ‘gezonde leefstijl in een stimulerende omgeving'. Vanuit het lectoraat is nu een groot en ambitieus onderzoeksproject gestart onder de werktitel ‘Gymzaal van de Toekomst’. Als het een beetje meezit, gaan leraren en leerlingen in het bewegingsonderwijs een revolutie tegemoet.

Minder zitten, gezondere voeding, meer bewegen. Het zijn kernbegrippen voor het lectoraat, legt dr. Sanne de Vries uit. Zij en Tinus Jongert zijn de lectoren van ‘gezonde leefstijl in een stimulerende omgeving’. Hun werk komt voort uit twee lectoraten die de Haagse Hogeschool al voor 2013 kende. Jongert hield zich bezig met ‘innovatieve beweegstimulering en sport’, naast hem ontfermde de ex-politicus en voormalig huisarts Rob Oudkerk zich over ‘leefstijlverandering bij jongeren’.

Kwetsbare groepen
De gemeenschappelijke deler van al dat werk is het bevorderen van een gezonde leefstijl, met specifieke aandacht voor kwetsbare groepen bij jeugd, ouderen en chronisch zieken. De Vries: “We hebben drie onderzoekslijnen: gezonde school, gezonde wijk en gezonde zorgomgeving. We geloven er heel erg in de rol van de fysieke en sociale omgeving bij het wel of niet vertonen van gezond gedrag. Lang is geprobeerd dit te stimuleren door het overdragen van kennis en vaardigheden. Maar zeker bij kwetsbare groepen is het belangrijk een volgende stap te zetten. We willen mensen graag verleiden, door het creëren van de juiste omgeving, om gezonder te leven.”

Veel in ons gedrag komt voort uit gewoontes, betoogt De Vries. “Sta je bijvoorbeeld bij een tankstation, heb je honger en pak je even de aanbieding van de Mars mee. Zo word je, onbewust, verleid tot het maken van een ongezonde keuze. Maar dezelfde trucjes kun je gebruiken voor het maken van een gezonde keuze. Dat kan met voeding, maar dat kan ook door de sportschoenen zo neer te zetten dat je er bijna over struikelt. Dan word je eraan herinnerd dat je ging hardlopen.”

Games inzetten
Verleiden kan ook op een moderne manier. "Je kunt games inzetten, zoals dat bij sommige spelcomputers ook gebeurt. Meer en meer wordt het ook ingezet bij sportscholen. Je kunt bijvoorbeeld fietsen tegen een virtuele tegenstander of een bepaald virtueel parcours afleggen.”

Den Haag is één van de gemeenten die zich bezighoudt met het project Jongeren op Gezond Gewicht. "Met overgewicht heb je het over een duidelijk probleem, waarbij het in de aanpak mooi is als je het breder kunt trekken. Zo loopt er een project in de Schilderswijk, om kinderen en ouders op een innovatieve manier te laten bewegen in het WOW-leefstijlcentrum, onder andere met behulp van games. Het maakt deel uit van een totaalaanpak, over gezondere voeding, het bewuster maken van keuzes en met lessen van een pycholoog.”

Paraplunaam
‘Gymzaal van de Toekomst’ is de paraplunaam van het grootste onderzoeksproject van het lectoraat. Liefst tweehonderd studenten en acht docent-onderzoekers uit verschillende studierichtingen doen mee. De Haagse Academie voor Lichamelijke Opvoeding (HALO) is vertegenwoordigd, evenals de opleidingen Sportmanagement, Bewegingstechnologie, Communicatie & Multimedia Design en Industrial Design Engineering. “In eerste instantie zijn we nu op het bewegingsonderwijs gericht. Als je een goede start hebt, dan krijg je immers iets voor de rest van je leven mee.”

In pakweg vijftig jaar bewegingsonderwijs, zegt De Vries, is er relatief weinig veranderd. “Je ziet nog steeds het wandrek, de bok, de banken, noem maar op. Maar dat werkt lang niet altijd motiverend voor de huidige generatie. Je moet je toch verschillende dingen afvragen. Hoe kan het effectiever? Hoe haal ik mijn doelen? Wij willen daar samen met de kinderen naar kijken, om zo nieuwe lesproducten te ontwikkelen, het liefst met gebruik van nieuwe technologie.”

Rennen tegen een dier
De ‘saaie’ shuttle runtest zou leuker kunnen met lichtprojectie of gaming. “Dat je een topsporter of een dier laat mee rennen.” Lichtprojectie zou in verschillende beweegvormen in de gymzaal voor een extra dimensie kunnen zorgen. “Maar het moet natuurlijk wel praktisch toepasbaar zijn, niet te duur zijn en het moet in de voorbereiding en in het gebruik niet te veel tijd kosten.”

Fysiek is in maart de eerste paal voor de Gymzaal van de Toekomst in de grond gegaan. Het is de bedoeling dat op het sportcomplex van het Zuiderpark bij de HALO in het ‘echt’ een gymzaal van de toekomst verrijst. “Maar dan moet je meer aan een onderzoekzaal denken, met camera’s, een werkplaats en een inspanningsfysiologielab.”

Koppeling
De huidige fase is er vooral één van meten, meten en meten en daarna het verwerken van testresultaten. De Haagse Hogeschool hoopt de koppeling tussen nieuwe technologie en het bevorderen van een gezonde leefstijl te kunnen maken en al doende de interesse van bedrijven te wekken. “Het liefst zien we bedrijven vanaf de eerste dag aanhaken. Het gaat ons ook niet om het verdienen van geld. Onze bedoeling is het opleiden van toekomstige professionals en het is heel mooi als het een maatschappelijke impact heeft.”

Voor meer informatie: klik hier