Met veel hartstocht houden van wielersport, dwars door de bagger heen

door: Leo Aquina | 20 maart 2014

Hoewel het wielrennen al jaren zwaar onder vuur ligt vanwege dopingproblemen en bestuurlijke perikelen, lijkt de populariteit van de sport daar niet onder te lijden. Wielertijdschriften rijzen als paddenstoelen uit de grond en het aantal boeken over de sport is niet te tellen. Bovendien worden overal in het land bijeenkomsten georganiseerd rond de voorjaarsklassiekers. Oud-renners, kenners, schrijvers, dichters en muzikanten laten er hun licht over schijnen. Waar komt die populariteit vandaan? We vroegen het wielerjournalisten Gio Lippens en Jeroen Wielaert. “Dat hele dopingverhaal maakt het alleen maar spannender. Mensen zijn toch op zoek naar de duistere kanten”, aldus Lippens.

Lippens en Wielaert zijn regelmatig op wieleravonden te vinden. Zo presenteren zij allebei een wieleravond in het Vlaams Cultureel Kwartier in Nijmegen naar aanleiding van de Ronde van Vlaanderen en Parijs-Roubaix. Ook waren zij betrokken bij de zogeheten Sint Willebrord Sessies en de theatertour van wielertijdschrift De Muur.

“Er is een soort cultureel gevoel bijgekomen, alsof de intelligentsia het wielrennen heeft omarmd. Dat is denk ik iets van de laatste tien jaar”, zegt Lippens. “Steeds meer mensen zijn ook zelf gaan fietsen: schrijvers, academici, noem maar op. Die mensen fietsen samen, praten erover en komen zo ook op het idee om er eens een avond omheen te organiseren.” De oervorm van een wieleravond is terug te vinden in Oss. Lippens “Het Brabants Wielercafé is eigenlijk van vóór die hele literaire stroming, minder highbrow. Daar zie je de hele authentieke Brabantse wielerclan terug. In Nijmegen zie je bijvoorbeeld meer academici en in Amsterdam zie je alleen maar theatervolk.”

Krabbé eenzame koploper
Wielaert constateert ook dat er een toenemende belangstellig voor wielrennen is onder de culturele elite: “Mensen die bijvoorbeeld ook van literatuur houden, raken in de loop van het seizoen begeesterd door de wedstrijden en dan gaat het vaak om iets meer dan hardfietsen alleen. Overigens die belangstelling van de intelligentsia ook niet echt nieuw. Al voor de Tweede Wereldoorlog hielden toonaangevende schrijvers en journalisten in Frankrijk zich met de Tour bezig en ook daarna had je dichters als Louis Aragon en de filosoof Roland Barthes die over de Tour schreven. In Nederland had je in de jaren vijftig een groepje goede wielerjournalisten, maar de literatuur en de sport kwamen voor het eerst echt samen in de schrijfmachine van Nico Scheepmaker in de jaren zeventig. Dat ging echter vooral over voetbal. Met De Renner zette Tim Krabbé het wielrennen op de kaart van de Nederlandse letterkunde. Daar is een hele beweging uit voortgekomen, maar Tim was de eenzame koploper.”

Romantiek
Hoe valt de toenemende belangstelling voor het wielrennen - in weerwil van alle problemen waar de sport mee kampt - te verklaren? Lippens: “Wielrennen is de ultieme uithoudingssport. Het heeft dezelfde aantrekkingskracht die het boksen vroeger ook had. Iedere wedstrijd heeft vele verhalen. En het decor van het wielrennen speelt ook mee. Het gaat over de gewone wegen. Iedere fietser kan op zijn eigen niveau ook de Mont Ventoux op om te voelen wat de profs voelen. Het wordt natuurlijk geromantiseerd, maar ook die romantiek is deel van de aantrekkingskracht.”

Wielaert maakt bezwaar tegen het woord romantiek. “Je moet dat niet zien als kritiekloos. We houden met veel hartstocht van de wielersport, dwars door de bagger heen. Misschien is die bagger ook wel functioneel. Mensen begrijpen best hoe de sport in elkaar zit, hoe zwaar het is en dat er doping wordt gebruikt. Dat zullen ze in meer of mindere mate afkeuren, maar het neemt de hartstocht niet weg. Je kunt daarin natuurlijk ook te ver gaan met doping, dat is nu wel gebleken met Armstrong.”

Verdeeldheid groter gevaar dan doping
Lippens denkt zelfs dat dopingverhalen bijdragen aan de populariteit van het wielrennen: “Voor mensen die kijken naar het avontuur in de sport maakt die doping het verhaal alleen maar spannender. Ook daar gaat de vergelijking met het boksen op. Dat had ook zijn duistere kanten met louche managers en verkochte wedstrijden. Het boksen is uiteindelijk ten onder gegaan aan verdeeldheid. Iedere bokser die zich geen wereldkampioen kon noemen bij de WBC richtte gewoon zijn eigen krokettenbond op. Daar was voor het publiek geen touw meet aan vast te knopen. Daar moet het wielrennen wel voor oppassen als je nu bijvoorbeeld geluiden hoort vanuit de profploegen die verder willen zonder UCI. Je moet één bond hebben en één wereldkampioen, anders haakt het publiek af.”

Op wieleravonden zoals die in het Nijmeegse Vlaams Cultureel Kwartier komen de duistere kanten van de sport aan bod, maar de beruchte omertà wordt niet geschonden. Lippens: “Een renner zal misschien wat losser vertellen, ook omdat ze daartoe vaak worden uitgedaagd door het publiek, maar verwacht geen opzienbarende dopingbekentenissen. Natuurlijk wordt er wel gepraat over dealtjes die gemaakt werden in de koers. Stoere verhalen van vroeger, waar ze zich niet echt aan kunnen branden.”

Wielaert voegt toe: “Je hoort toch vaak dingen die niet in de wedstrijdverslaggeving terechtkomen. Iemand als Peter Winnen is een onuitputtelijke bron van mooie anekdotes, bijvoorbeeld over zijn soigneur bij een kleine Belgische ploeg begin jaren tachtig. Ze noemden hem Jommeke de Poeper, een man met een enorme geslachtsdrift. Daar kan hij smakelijk over vertellen. Wielrennen wordt wel eens een metafoor voor het leven genoemd. Dat gaat mij wel weer wat ver. Het leven bestaat uit meer dan het behalen van gele truien. Maar er zijn belangrijke overeenkomsten, het lijden, het overwinnen van tegenslagen, de overwinning.”

Voorbeelden van wielerbijeenkomsten:
-    Diverse data in maart en april, Fietskantine Amsterdam
-    6 april in Utrecht, Ronde van Vlaanderen met Het is Koers!
-    7 en 14 april, Vlaams Cultureel Centrum Nijmegen