Maatschappelijke impact, wat is het en hoe meet je het?

door: Leo Aquina | 9 maart 2023

Sport en bewegen wordt veelvuldig ingezet om maatschappelijke doelen te verwezenlijken en daar is het nodige gemeenschapsgeld mee gemoeid. Hoe effectief zijn die uitgegeven euro’s als het gaat om maatschappelijke impact? Kenniscentrum Sport & Bewegen en de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (Academie Sport en Bewegen) hebben samen een tool ontwikkeld om dat te meten: de Sport & Bewegen Impactwijzer. “Er zijn veel verschillende maatschappelijke doelstellingen, zoals minder eenzaamheid of minder schooluitval. Het succes van projecten wordt vaak afgemeten aan het aantal deelnemers aan zo’n project. Maar dat zegt niet per se of er ook daadwerkelijk vooruitgang is geboekt op het gebied van de beoogde doelstelling”, zegt Jelle Schoemaker van de HAN.

De behoefte aan een meetinstrument voor maatschappelijke impact kwam direct uit de praktijk, zo vertelt Jelle Schoemaker. “Enerzijds horen wij bij plekken waar onze studenten sportkunde stage lopen vaak de vraag of zij onderzoek kunnen doen naar de maatschappelijke bijdrage van de sportprojecten waar ze mee bezig zijn. Anderzijds zien we het vaak terugkomen in beleidsstukken van met name lokale overheden. Ook Kenniscentrum Sport & Bewegen krijgt de vraag vaak en we zien de vraag eveneens terug bij organisaties die zich specifiek bezighouden met maatschappelijke sportprojecten. More2win was ook betrokken bij de ontwikkeling van de Sport & Bewegen Impactwijzer. Zij hebben mensen in dienst om te bewaken dat de maatschappelijke impact van hun projecten ook daadwerkelijk wordt gerealiseerd, zodat ze het ook kunnen laten zien aan hun opdrachtgevers.”

What if...
Om maatschappelijke impact te kunnen meten, hebben de onderzoekers goed gekeken naar methodes die al langer gebruikt worden voor het meten van economische impact van sportevenementen. “We zagen dat de principes die daar worden gebruikt ook goed gebruikt kunnen worden bij onderzoek naar maatschappelijke impact in sport- en beweegprojecten”, aldus Schoemaker. Het belangrijkste principe dat aan die onderzoeken ten grondslag ligt, is het stellen van de vraag of iets ook gebeurd zou zijn als het evenement niet had plaatsgevonden. Om het verschil tussen de situatie met of zonder het georganiseerde project goed te kunnen meten, heb je een controlegroep nodig. Schoemaker: “Het is best lastig om een controlegroep vast te stellen die vergelijkbaar is. Een van de manieren om die moeilijkheid te omzeilen is om deelnemers aan een project te vragen wat ze gedaan zouden hebben als het project er niet was geweest.”

Om maatschappelijke impact goed te kunnen meten, moet het doel van een project helder zijn, zodat je weet wat je moet meten. Schoemaker geeft een voorbeeld: “Ik krijg wel eens van studenten te horen dat een project succesvol was omdat er enorm veel deelnemers waren, maar als het doel was om meer mensen aan het sporten te krijgen en er kwamen alleen maar mensen op dat project af die toch al aan sport deden, heb je onder de streep weinig bereikt. Ik heb ook wel eens een student gehad die een project met vijf deelnemers had, alle vijf niet-sporters die daarna wel aan sport deden. Het project is kleiner, het effect groter.”

In het kader van de ontwikkeling van de Sport & Bewegen Impactwijzer onderzochten Schoemaker en zijn collega’s vier projecten: de Walking Sports Acadamy bij voetbalclub NEC, voor meer gezonde levensjaren; Brabantse Boules, een petanque-project tegen eenzaamheid bij ouderen; Futsal Chabbab, voor vermindering van schooluitval en overlast; en Zwemtherapie in het Biljoenbad in Rheden voor het beperken van zorgkosten. Schoemaker legt uit waarom: “Op die manier hebben we een aantal routes gemaakt waarlangs je kan werken. Hierbij geven we theoretische onderbouwing wat maatschappelijk impact op deze gebieden inhoudt. Naast deze vier, gaan we nog vier andere routes uitwerken: productiviteit, geluk, overlast en welzijn.”

De Sport & Bewegen Impactwijzer biedt onderzoekers, maar ook buurtsportcoaches of interventie-eigenaren een template waarin zij hun impactonderzoek kunnen gieten, ook en misschien juist als het gaat om kleine lokale sport- en beweegprojecten. Schoemaker: “Mijn ambitie zou zijn dat we in Nederland een netwerk krijgen van organisaties die hiermee aan de slag kunnen. Ik zie daarin ook een grote rol weggelegd voor opleidingen sportkunde. Studenten lopen vaak stage en kunnen een dergelijke impactmeting meenemen in hun afstudeerstage, waar vaak een deel onderzoek inzit. Organisaties kunnen op die manier ook profiteren van de kennis en ervaring van de betrokken onderwijsinstelling. Op die manier biedt een stagiair extra toegevoegde waarde.”

Als start van Schoemakers beoogde netwerk willen het Kenniscentrum Sport & Bewegen en de HAN alle rapportages op een plek samenbrengen op één website. “Door kennis te delen, leren we van elkaar en op die manier tillen we het onderzoek naar en de kennis over maatschappelijke impact van sportprojecten naar een hoger niveau”, aldus Schoemaker.

Voor meer informatie: Sport & Bewegen Impactwijzer