“Maak de aanleg van speelveldjes wettelijk verplicht”

door: Emilie Maclaine Pont | 19 juni 2025

“Kinderen spelen steeds minder buiten, en in stedelijke gebieden als Amsterdam nog minder dan elders.” Brian Benjamin, voorzitter van de Sportraad Amsterdam, windt er geen doekjes om. Op 7 mei overhandigde hij Het Grote Amsterdamse Buitenspeeladvies aan wethouder Sofyan Mbarki (Sport & Bewegen). De centrale boodschap: buitenspelen moet een volwaardige stedelijke prioriteit worden. Met concrete normen, wettelijke bescherming én aandacht voor conflicten en geluidsoverlast.

De urgentie van het advies wordt al snel duidelijk. In een verdichtende stad als Amsterdam – met de ambitie om jaarlijks 7.500 nieuwe woningen te bouwen – neemt de beschikbare buitenruimte per bewoner zienderogen af. “In de jaren vijftig werd bij een vergelijkbare verdichtingsopgave wél gekozen voor openbare speelruimte”, zegt Brian Benjamin. “Die prioriteit zien we nu niet terug, terwijl de druk op de ruimte groter is dan ooit. Tegelijkertijd weten we dat buiten spelen van groot belang is voor de fysieke, cognitieve en sociale ontwikkeling van kinderen. En toch verdwijnen speelplekken uit de stad – of worden ze helemaal niet aangelegd.”

In buurten waar nieuwbouwprojecten verrijzen, wordt de beloofde buitenruimte in de praktijk te vaak geschrapt of ingeruild voor grasveldjes en parkeerplekken. “Projectontwikkelaars zoeken naar rendement”, stelt Benjamin. “Als de gemeente niet stuurt, sneuvelen de speelplekken als eerste. Daarom pleiten we voor een harde norm: één speelplek per 300 woningen. Die moet gewoon verplicht in elk bestemmingsplan worden opgenomen.”

Het speelrecht is een mensenrecht
De Sportraad verwijst nadrukkelijk naar artikel 31 van het VN-Kinderrechtenverdrag: 'ieder kind heeft recht op spel en vrije tijd'. Toch blijken cijfers in de praktijk weerbarstig. In 2022 meldden Jantje Beton en het Mulier Instituut dat 250.000 kinderen tussen de 6 en 12 jaar nooit buitenspelen. Twee jaar later is dat aantal gestegen naar 400.000. Benjamin: “Die toename is natuurlijk schrikbarend. En nee, dat ligt niet alleen aan schermgebruik. Ouders zijn terughoudender geworden, maar ook de inrichting van de stad speelt een rol. Als er geen veilige speelplekken zijn, kan een kind niet spelen. Zo simpel is het.”

De aanbevelingen van de Sportraad zijn dan ook stevig. Naast bindende normen pleit het advies voor het juridisch beschermen van bestaande speelplekken, het vergroten en ontsluiten van schoolpleinen en het structureel betrekken van kinderen bij de inrichting van hun leefomgeving. Ook stelt het rapport voor om het geluid van spelende kinderen niet langer aan te merken als overlast. “Spelen maakt geluid. Dat hoort bij een levendige stad.”

Conflict hoort erbij; dus regel het goed
“Als mensen dicht op elkaar wonen, ontstaan er altijd conflicten”, benoemt Benjamin. “Daarom pleiten we voor conflictmanagement en de oprichting van een speelexpertiseteam. Dat team, bestaande uit onder meer ruimtelijk ontwerpers, gedragsexperts en bijvoorbeeld onderzoekers van de VU, de Hogeschool van Amsterdam en het ROC van Amsterdam, moet vroegtijdig meekijken bij planvorming, herinrichting en klachtenprocedures. Zo voorkom je dat speelplekken verdwijnen of nooit tot bloei komen.”

Een mooi voorbeeld is de voetbalkooi aan het Jeltje de Bosch Kemperpad in Amsterdam-West. "Daar dreigde de voetbalkooi in eerste instantie vanwege een conflict tussen buurtbewoners te worden gehalveerd. Mede door mediation vanuit het stadsdeel is er een oplossing gevonden waarbij de speelplek niet verdwijnt of rigoureus aangepast wordt. In plaats van twee groepen volwassenen die tegenover elkaar staan, is uiteindelijk ook het belang van de kinderen meegenomen. Dat uitgangspunt zou wat ons betreft de norm moeten zijn."

En nu: politieke keuzes maken
Wat het rapport uiteindelijk oplevert, is nog aan de gemeenteraad. De Sportraad hoopt dat het college van B&W een groot deel van de aanbevelingen overneemt. “De bal ligt nu bij de politiek”, zegt Benjamin. “De vraag is: willen we écht een stad zijn waar ook in 2040 nog plek is voor spelende kinderen? Dan moeten we daar vandaag de ruimte voor reserveren. Letterlijk en figuurlijk.”

Voor meer informatie: Het Grote Amsterdamse Buitenspeeladvies

Inspiratieboek met buitenspeelactviteiten

De ALO Amsterdam, ROC van Amsterdam (Sport & Bewegen), gemeente Amsterdam en verschillende schoolbesturen werken samen aan gedeelde ambities om bewegen in en om school te stimuleren. De Nationale Buitenspeeldag - een initiatief van Jantje Beton - bood op 11 juni jl. een prachtige kans om het onderwijs aan deze ambities te verbinden.

Voorafgaand aan die dag kregen ALO-studenten les over buitenspelen en observeerden zij bij de scholen waar zij stage liepen buitenspelende kinderen. Daarna ontwikkelden de studenten spelactviteiten die vervolgens gebundeld werden in een inspiratieboek. Dat boek boden de studenten aan Amsterdamse scholen aan tijdens de Nationale Buitenspeeldag, naast een beweegtas gevuld met sport- en beweegmaterialen en instructiekaarten om buitenspel te stimuleren.
 
Voor meer informatie: Inspiratieboek buitenspelen - Ideeën voor eindeloos buitenspeelplezier