Lange zoektocht naar nieuwe voorzitter Nederlandse Sportraad

door: Peter Hopstaken | 25 januari 2024

Op 13 december 2023 nam Michael van Praag tijdens een symposium in Den Haag afscheid als voorzitter van de Nederlandse Sportraad, formeel trad hij op 1 januari jl. af omdat zijn maximale zittingstermijn erop zat. Opvallend was dat er ten tijde van zijn afscheid nog geen opvolger bekend was gemaakt. Terwijl er voor deze vacature al in mei 2023 een advertentie was geplaatst waarop geïnteresseerden uiterlijk 4 juni konden reageren. In die advertentie stond vermeld dat Van Praag zijn opvolger 'idealiter in het najaar van 2023' zou gaan inwerken. Wat is hier misgegaan? Waarom lukte het door het ministerie van VWS als opdrachtgever daartoe aangezochte wervingsbureau Chasse Executive Search niet om binnen inmiddels acht maanden een kandidaat te vinden voor zo'n prominente positie in de Nederlandse sportwereld? Sport Knowhow XL ging op onderzoek uit en sprak o.a. met meerdere kandidaten voor de prestigieuze functie.

De eerste die we benaderden was Margriet Bokhorst, woordvoerder van de Nederlandse Sportraad. Zij gaf aan er niets over te kunnen zeggen. "Ik weet wel dat zo'n procedure lang kan duren. Bovendien wordt de achtergrond van de geselecteerde kandidaat nauwgezet onderzocht en uiteindelijk wordt de nieuwe voorzitter door de ministerraad benoemd."

Bij het ogenschijnlijk chique wervingsbureau Chasse Executive Search - gevestigd op het Haagse landgoed 'Marlot', bouwjaar 1825 - was Monique de Vos belast met de ministeriële opdracht de nieuwe voorzitter van de Nederlandse Sportraad te vinden. Haar voicemailbericht wees uit dat zij tot en met 16 februari op vakantie is. Daaruit zou je kunnen concluderen dat zij haar opdracht afgerond heeft. Dat bleek na navraag bij een collega van haar te kloppen: "De procedure is afgerond, er is een kandidaat gekozen en die zal binnen afzienbare tijd worden benoemd." Einde verhaal, zou je denken.

Totdat we iemand spraken die gesolliciteerd had, vervolgens uitgenodigd is om te komen praten, heel ver in de procedure is gekomen en daarna eveneens te horen had gekregen - "ergens in oktober" - dat er gekozen was voor een andere kandidaat en deze binnen afzienbare tijd bekend zou worden gemaakt. En iemand anders die we spraken, had dezelfde ervaring. "Ik krijg nu al maandenlang uit mijn netwerk te horen dat er iemand gevonden is." Nu kan een onderzoek naar antecedenten enige tijd in beslag nemen, maar toch niet vele maanden, zou je zeggen.

"Uit de eerste sollicitatieronde is niemand gekomen", zo hoorden we van een ander. Vervolgens zijn er verschillende mensen direct benaderd om mee te doen aan de procedure. Eén van hen was Toon Gerbrands, zo vertelde hij in een interview met het Eindhovens Dagblad dat op 27 december 2023 gepubliceerd werd. 'Ik werd benaderd voor een interessante functie bij de Nederlandse Sportraad, maar ik moest eerst een gesprek met tien mensen voeren ¹. Dat ga ik dus niet meer doen. Het is prima om met twee of drie mensen een keer te gaan praten, maar met zijn tienen kun je toch geen eerste oriëntatie doen?', zei Gerbrands in dat interview.

Desgevraagd lichtte Gerbrands dit verder aan ons toe: "Ik ben door een paar leden van de Nederlandse Sportraad zelf benaderd om een brief te sturen. Dat heb ik niet gedaan. Je kent mij af en toe als een lastige man, maar ik ga niet meer aan een 'beauty contest' meedoen. Volgens mij is mijn palmares van de afgelopen veertig jaar bekend in de wereld van de topsport en als bestuurder. Vervolgens ben ik vlak na 4 juni benaderd door het headhuntersbureau dat deze procedure begeleidde. Dat was een prima gesprek en toen is afgesproken dat ik een vervolggesprek zou hebben met Bernard Wientjes en Marjolein Bolhuis-Eijsvogel (allebei raadslid van de Nederlandse Sportraad, red.). Twee dagen ervoor kreeg ik - zonder overleg - te horen, dat ik het gesprek met maar liefst tíen mensen moest voeren. Omdat ik hierover opheldering wilde hebben, belde ik het headhuntersbureau. Toen hoorde ik dat de procedure op last van het ministerie van VWS was veranderd: het was alleen mogelijk om met tien personen tegelijk te praten¹. Ik vind dat niet meer van deze tijd en heb ervoor bedankt. Ik heb nog wel aangeboden om het oorspronkelijke gesprek te laten doorgaan, maar dat wilde men niet."

Een ander die eveneens gevraagd was om zich kandidaat te stellen, spraken we ook. Deze had een gesprek met diverse betrokkenen en gaf daarbij aan de functie in twee dagen te willen uitoefenen, in plaats van de ene dag die in het functieprofiel vermeld staat. "Dat bleek niet mogelijk te zijn. Toen heb ik mij uit de procedure teruggetrokken."

Ze zoeken in ieder geval iemand van buiten de politiek", vertelde een insider aan ons. "Op die manier zijn ze uitgekomen bij de elite van ons sportbestuur. Maar of dat logisch is, kun je je afvragen. Want de Nederlandse Sportraad heeft in het verleden niet altijd blijk gegeven van een goed afgestelde politieke antenne. Er zijn veel ongevraagde adviezen gegeven, die niet altijd op een goed moment aangeboden werd. Ik denk dat de sportraad een voorzitter nodig heeft die bedreven is in het politieke spel." Dat de sollicitatiegesprekken van de gearriveerde sportbestuurders niet succesvol verliepen, snapt de insider ook wel. "Zeker als er zoveel mensen van het ministerie aan tafel zitten, krijg je daar een vreemde sfeer. Die ambtenaren hebben niet voldoende respect voor wat de sportmensen in hun carrière bereikt hebben. Dat voelen de sollicitanten en dat irriteert. Er ontstaat aan tafel gewoon geen match op die manier.

Die dismatch werd bevestigd door een van de sollicitanten die we spraken. "Het verbaast mij niets dat de werksfeer op het ministerie om te snijden is", doelend op berichten die eind vorig jaar in de media verschenen.

Al met al is niet onmogelijk dat er wél een nieuwe voorzitter gevonden is, al een poosje geleden, maar dat op verzoek van deze droomkandidaat de benoeming uitgesteld is tot nader orde. Bijzonder is dan wel dat dit feit ondertussen niet gelekt is, gezien het grote aantal betrokkenen bij de procedure. Het lijkt er eerder op dat óf de demissionaire ministerraad - die doorgaans een voordracht van de minister overneemt - de benoeming geen hoge prioriteit geeft óf er op last van hogerhand een dark horse benoemd moet gaan worden en/of de Nederlandse Sportraad gegijzeld wordt door de selectieprocedure die het ministerie van VWS als opdrachtgever dicteert. De bemoeienis van het ministerie lijkt buitenproportioneel, gezien het grote aantal ambtenaren dat aan de sollicitatietafel plaatsneemt. Het lijkt ook paradoxaal te zijn: de Nederlandse Sportraad is een onafhankelijk adviescollege van het ministerie, maar het ministerie bepaalt in sterke mate door welke aanvoerder het zich wil laten adviseren.

De vorige zin - 'het ministerie bepaalt in sterke mate door welke aanvoerder het zich wil laten adviseren' - was niet uit de lucht gegrepen, zo bleek nadat de eerste versie van dit artikel gepubliceerd was. We kregen kort daarop namelijk een reactie van iemand die ook meegedaan had aan de sollicitatieprocedure. En niet zomaar iemand... Sterker nog, deze werd door recruiter Monique de Vos als 'vrijwel de enige overgebleven kandidaat' bestempeld. De Vos zou deze persoon als nieuwe voorzitter voorgedragen hebben aan haar opdrachtgever (het ministerie van VWS), maar De Vos zou volgens de kandidaat-voorzitter vervolgens teruggekoppeld hebben gekregen dat de directeur-generaal Volksgezondheid van het ministerie - Marjolein Sonnema - het niet zag zitten om iemand vanuit het werkveld (sport) op die positie te benoemen. In tegenstelling tot wat de eerder in dit artikel aan het woord gelaten insider uit de schoot van de Nederlandse Sportraad zelf gehoord had, zoekt men naar een politiek ervaren persoon. Sport als achtergrond is minder van belang, politieke ervaring heeft hogere prioriteit.

Ondertussen is er sinds 1 januari een interim-voorzitter actief is: Marjolein Bolhuis-Eijsvogel. Zij wordt gewaardeerd door mensen die wij spraken, maar "wil het niet blijven doen", zo gaf iemand aan. Wij hebben in korte tijd contact gehad met vier mensen die dat wél zouden willen. Naast de volgens eigen zeggen van hogerhand afgewezen kandidaat iemand die óók heel ver in de procedure was gekomen, iemand die - ongetwijfeld terecht - inzag dat de functie niet één maar twee werkdagen in de week beslaat en Toon Gerbrands die zijn verhaal aan ons afrondde met: "Als ze wat willen, dan zijn zij aan zet."

Tot slot: ook de volgens eigen zeggen 'van hogerhand afgewezen kandidaat' had - maanden geleden - te horen gekregen dat de nieuwe voorzitter van de Nederlandse Sportraad nu echt gevonden is.

Noot
1. In een later stadium bleek dat Toon Gerbrands niet voor één gesprek met 10 personen maar voor twee gesprekken met 5 personen uitgenodigd was. Zijn geheugen liet hem dus in de steek op het moment dat wij contact met hem hadden.