KNWU-voorzitter pleit voor rechtstreekse publieke financiering sport

door: Leo Aquina | 14 juli 2015

KNWU-voorzitter Marcel Wintels pleit voor een vaste basisfinanciering voor de sport vanuit het ministerie van VWS. Dit moet op termijn de huidige financiering door Lotto-afdrachten vervangen. In een brief aan NOC*NSF uitte de wielerbond twee weken terug haar zorg over het feit dat de sport onvoldoende in staat is om haar ambities goed over het voetlicht te krijgen in Den Haag. Directe aanleiding voor die brief was de weigering van de overheid om een financiële bijdrage te leveren aan de organisatie van de Europese Spelen, maar Wintels zet meer op de agenda: “De financiering van de sport door de Lotto is een belangrijk dossier. Daar maken wij ons grote zorgen over.”

Volgens de KNWU maakte het mislopen van overheidssteun voor de Europese Spelen en ook de reactie daarop vanuit NOC*NSF onderdeel uit van een patroon. De bond schrijft dat er ‘binnen enkele jaren al verschillende malen vanuit de zijde van NOC*NSF in woorden van teleurstelling of soms zelfs verwijt gesproken wordt over de centrale of lokale overheden die niet mee willen gaan in plannen van de Nederlandse sportkoepel.’ Wintels denkt niet dat de sportsector zichzelf daarmee een dienst bewijst:

“We moeten oppassen dat we niet als teleurgestelde sector met de vinger wijzen dat niemand ons ziet en niemand ons snapt. Het heeft niet zoveel zin om je af te zetten tegen mensen die je ambitie niet omarmen. Laten we ons als sport nu juist inzetten om mensen voor ons te winnen. We moeten zorgen dat we als sportsector door de overheid en door de samenleving worden gezien als aantrekkelijk. Daar zijn we als sportsector de afgelopen jaren onvoldoende in geslaagd.” Volgens de KNWU is het ‘beter eerst kritisch naar jezelf te kijken dan naar anderen te wijzen om vast te stellen waarom iets anders is gelopen.’

Lobby niet goed genoeg
De oproep van de KNWU vond gehoor op de NOC*NSF ledenraad van 1 juli. Er werd besloten een evaluatiecommissie in te stellen om lessen te trekken voor de toekomst. Wintels wil niet al te zeer vooruit lopen op de conclusies van die werkgroep: “Natuurlijk hebben wij onze opvattingen, maar het is niet chique om de commissie nu al voor de voeten te gaan lopen. Laat de commissie eerst haar werk doen.”

De samenstelling van commissie is nog niet bekend, maar het is volgens Wintels de bedoeling dat die breed wordt opgezet, met vertegenwoordigers uit diverse lagen van de sport. “Daar is het ook bij de Europese Spelen een beetje fout op gegaan. Er was een heel klein team mensen bezig met een mooie ambitie zonder dat er voldoende aansluiting was met partners en stakeholders in de samenleving.”

Geen betrokkenheid
Hoewel de sportbonden eind april akkoord gingen met de NOC*NSF-plannen voor de Europese Spelen, vindt Wintels dat zij er toch te weinig bij zijn betrokken. “Het verraste iedereen, zelfs de sportbonden, dat we in beeld waren voor de Spelen. Er is toen wel snel met de bonden gecommuniceerd, maar er was heel kleine groep mensen mee bezig en die groep is altijd klein gebleven. Met het Olympisch Vuur (de alliantie die werd opgetuigd voor mislukte Olympisch Plan 2028, red.) was heel Nederland ermee bezig, dan krijg je het ook niet voor elkaar. Bij de Europese Spelen was het juist te veel een project geworden van een paar mensen die misschien ook wel een beetje verrast waren door de afwijzing, terwijl mensen die er op iets meer afstand naar keken wel zagen aankomen dat de teneur in de politiek en in de samenleving niet heel positief leek.”

Heeft sport haar lobby in Den Haag niet goed voor elkaar? “Je kunt in ieder geval objectief vaststellen dat die niet goed genoeg is”, aldus Wintels. “Overheden zijn voor de sport heel belangrijke partners, zowel lokaal als nationaal. Als we er op een aantal dossiers niet in slagen overheden mee te krijgen, moeten we het dus beter gaan doen. Niet door naar ze te wijzen, maar door te investeren. Waar moeten we als sportsector dingen anders doen om ons verhaal beter neer te zetten en anderen voor ons te winnen?”

Lottogelden op 123 power-point dia’s
NOC*NSF moet lering trekken uit het debacle rond de Europese Spelen, maar Wintels noemt de financiering van de sport door middel van de Lottogelden als “misschien nog wel een belangrijker dossier.” De Nederlandse sport wordt al tientallen jaren voor een groot deel gefinancierd vanuit de Lotto, die zo’n vijftig jaar geleden met die specifieke doelstelling werd opgericht. De laatste jaren loopt de omzet van de Lotto, en daarmee de afdracht aan NOC*NSF, echter sterk terug.

“Als reddingsplan voor de Lotto werd een fusie met de Staatsloterij bedacht, overigens ook een bedrijf in problemen”, legt Wintels uit. “Gevolg is dat de financiering van de sport afhankelijk wordt van een winstbijdrage uit een staatsbedrijf dat onder auspiciën van de minister van financiën opereert op een complexe wereldwijde kansspelmarkt. Dat is vreemd. Ik heb laatst 123 ingewikkelde power-point-sheets vanuit NOC*NSF gekregen over de kansspelwereld, fusiewinsten en afdrachten. Wij moeten als sport straks de mondiale kansspelmarkt doorgronden om ons eigen budget te begrijpen. Dat is raar.”

Publieke financiering
Wintels wil de fusie van de Lotto en de Staatsloterij niet tegenhouden, maar hij stelt op termijn wel een alternatieve financieringsvorm voor de sport voor. “Als tijdelijk overgangsmodel kan ik wel leven met die fusie en een afdrachtsmodel, maar op termijn vind ik dat we moeten nadenken over een plan B.”

Plan B
In Wintels’ plan B wordt NOC*NSF niet langer gefinancierd uit afdrachten vanuit de Lotto, of het fusiebedrijf van Lotto en staatsloterij, maar direct vanuit het ministerie van VWS. “Als we het hebben over de basisfinanciering voor de organiserende sportbonden gaat het om ongeveer vijftig miljoen euro. Dat zijn op de overheidsbegroting geen wereldschokkende bedragen. Het zou veel logischer zijn om de fusiewinsten en de afdrachten van de Lotto/Staatloterij straks rechtstreeks in de kas van het ministerie van financiën te laten vloeien. Boek vanuit financiën vervolgens een vast budget voor de sport over naar VWS en zorg voor normale publieke financiering zoals onderwijs, zorg en de publieke omroep ook gewoon vanuit publieke middelen worden gefinancierd.”

Is Wintels niet bang dat de sport in een dergelijk model te zeer afhankelijk wordt van de overheid? “Als ik moet kiezen tussen afhankelijkheid van de overheid of van een gokbedrijf, dan weet ik het wel. Het is toch vreemd als we straks als sportbond bij het aanstellen of ontslag van een coach afhankelijk zijn van de fusiewinsten van de Staatsloterij? De Lotto heeft tegenwoordig helemaal niets meer te maken met normale publieke sportfinanciering, waar het oorspronkelijk wel vandaan kwam. In de huidige wereld is het veel logischer om er ook daadwerkelijk normale publieke financiering van te maken. Dat kan budgetneutraal. Dan hoef je je als sport ook niet bezig te houden met zaken waar je geen verstand van hebt en kun je je volledig richten op de sport zelf.”