KNVB zette vorig seizoen 105 teams uit competitie

De voetbalbond KNVB lanceerde bij de start van het voetbalseizoen 2011/’12 nieuw beleid ter bevordering van de sportiviteit op en rond de velden. Op advies van de Taskforce Effectieve Aanpak Excessen besloot de bond tot zwaarder straffen. Het resultaat: de bond zette 105 teams uit competitie en schorste 74 spelers voor het leven.

Tot de start van vorig seizoen was het levenslang schorsen van spelers of het uit de competitie zetten van volledige teams een exceptionele maatregel voor de KNVB. Maar toenemend excessief geweld op en rond de velden dwong de bond tot bijzondere stappen. De advies van de speciale Taskforce Effectieve Aanpak Excessen - onder voorzitterschap van bondsvoorzitter Michael van Praag - besloot de bond vanaf vorig seizoen zwaarder te straffen bij excessen. De verenigingen juichten dat besluit toe, want ook zij vonden dat het imago van de sport onder de excessen leed.

Zware straffen
Half augustus maakte de bond de resultaten van het eerste jaar onder een zwaarder regime bekend. Maar liefst 74 amateurvoetballers werden na een extreem zware overtreding of vechtpartijen voor het leven geschorst. Tweehonderd andere spelers zijn voor twee jaar van wedstrijden uitgesloten. Niet minder dan 105 teams zijn uit de competitie gehaald vanwege zogenaamd collectief exces.

Volgens een woordvoerder van de voetbalbond bewijzen deze cijfers hoe zeer het nodig was om zwaarder te straffen om excessen uit de sport te bannen. Desondanks maakte de KNVB bekend dat het voor het komend seizoen een aantal wijzigingen in de aanpak zal doorvoeren. Zo zal de bond na een exces niet meer automatisch de maximale maar de minimale straf opleggen, die overigens afhankelijk van omstandigheden wel verzwaard kan worden. Voor jeugdspelers wordt de maximale straf teruggeschroefd tot drie jaar uitsluiting.

Terugkrabbelen?
Hoewel de KNVB het opleggen van zware straffen als het enige probate middel ziet om de sfeer op en rond de voetbalvelden te verbeteren, lijkt de bond dus ietwat terug te krabbelen. Maar volgens de woordvoerder van de bond is dat geenszins het geval. “Er wordt komend seizoen niet minder gestraft, en ook niet milder. Er is sprake van meer rechtvaardigheid. We vinden het gepast om jeugd - net als in het reguliere strafrecht - lichter te straffen dan volwassenen, zij verdienen wat ons betreft in principe altijd een tweede kans.”

Ook voor het uitgaan van een minimumstraf voor volwassenen heeft de voetbalbond naar de juridische praktijk elders in de samenleving gekeken. “Het gaat tegen de natuur van juristen in om als uitgangspunt van het maximale uit te gaan en dan naar beneden te moeten redeneren. Wij gaan nu dus ook van een minimumstraf uit, maar dat wil niet zeggen dat we milder zullen zijn. Bij verzwarende omstandigheden zal de straf gelijk omhoog schieten.”
Om dit te ondersteunen en meer duidelijkheid te geven, heeft de bond overigens een lijst van overtredingen gepubliceerd die ongeacht de omstandigheden onherroepelijk tot levenslange schorsing zal leiden.

Verklaringen
Bij deze en andere overtredingen blijft het natuurlijk de vraag in hoeverre sprake is van een echt exces. De bond beroept zich bij het beoordelen van een vermoedelijk exces in de eerste plaats op schriftelijke verklaringen van betrokken partijen. Die schriftelijke verklaringen leiden echter regelmatig tot onduidelijkheden. Ook scheidsrechters blijken meteen na een incident vaak nog niet in staat om helder op schrift te stellen wat er gebeurd is. “Daarom gaan we bij het vermoeden van een exces de scheidsrechter meteen om een mondelinge verklaring vragen. Vaak zijn scheidsrechters mondeling beter in staat om een situatie te schetsen. Daardoor wordt voor ons sneller duidelijk of sprake was van een exces.”

Meer individueel straffen
Nog een aanpassing is het streven van de voetbalbond om zoveel mogelijk individuele straffen op te leggen, opdat zo min mogelijk onschuldige spelers de dupe worden van een uitspraak als gevolg van een collectief exces. “Er zijn situaties denkbaar waarbij slechts twee spelers zich misdragen en de overige spelers daar eigenlijk weinig aan konden doen”, legt de woordvoerder van de KNVB uit. “Vorig seizoen werd in die gevallen automatisch het hele team uit de competitie genomen, ook spelers die onder de douche stonden of zelfs al onderweg waren naar huis. Komend seizoen zullen we in eerste instantie proberen om de daders individueel te bestraffen en de collectieve straf te matigen. Lukt dat niet dan zal het elftal/team alsnog uit de competitie worden genomen.”
De bond nodigt verenigingen uit om dit streven te ondersteunen door bij excessen de schuldigen aan te wijzen. “Door de namen van de daders aan te dragen, kan de tuchtcommissie individuele straffen opleggen en een collectieve straf voorkomen.”