KNLTB-directeur verwacht pas op den duur weer ledengroei

door: Marc Hoeben | 29 januari 2015

De KNLTB mocht zich de laatste maanden verantwoorden voor een duikeling in het ledenaantal. De tennisbond zag in 2014 ruim 20.000 mensen afhaken en kwam uit op 605.000 leden. Inmiddels is het inzicht naar het hoe en waarom gegroeid, dankzij de recente uitkomsten van een onderzoek van het Mulier Instituut, waarvoor de KNLTB in de zomer van 2014 opdracht gaf.

Opeens werd het nieuws. De tennissport zat in het verdomhoekje, getuige het grote aantal afmeldingen van leden. Erik Poel, directeur van de KNLTB, verbaasde zich over die gang van zaken. “Het kwam voor ons als een verrassing dat dit als nieuws werd gebracht. Wij zagen de ledenaantallen al een paar jaar teruglopen. En dat zal dit jaar en volgend jaar nog steeds zo zijn.”

Poel verwacht voor 2015 en 2016 een daling van twee procent per jaar, dus bij elkaar in die periode circa 24.000 afmeldingen. Dat oogt al minder stevig dan in voorgaande jaren en de directeur ziet op iets langere termijn een stabilisatie en zelfs nieuwe groei. “Daar doen we als bond alles voor. Maar het is ook wel zo: je kunt als KNLTB van alles voorkoken, het is uiteindelijk aan de clubs om er een lekker gerecht van te maken en het uit te serveren.”

Exit-onderzoek
De KNLTB besloot al langer terug dat de daling goed in kaart moesten worden gebracht, voordat nieuw beleid kon worden ontwikkeld. In de zomer van 2014 kreeg het Mulier Instituut opdracht onderzoek te doen onder de afmelders. Van ruim 2900 mensen kregen de onderzoekers een reactie, wat neerkomt op minder dan vijftien procent van het totale aantal stoppende tennissers. Poel: “Dat is representatief en significant voor het trekken van conclusies. De grootte van de groep zegt niet altijd alles over de betrouwbaarheid. De onderzochte groep is meer dan representatief.”

Her en der werd gesuggereerd dat tennis haar positie als tweede sport van Nederland dreigde kwijt te raken en stevige concurrentie zou ondervinden van hockey. Onzin, zegt Poel: “De hockeybond heeft 250.000 leden. Dat is nog altijd een wereld van verschil. Natuurlijk maken wij ons zorgen. Maar sommige dingen liggen minder eenvoudig dan je denkt. Het ledental in het voetbal oogt bijvoorbeeld stabiel. Maar dat heeft voornamelijk met de groei van het vrouwenvoetbal te maken.”

Tennis zou stevige concurrentie ondervinden van hockey. Poel weet dankzij het onderzoek beter. “Slechts vijf procent stapt over naar een andere sport. En van die vijf procent is dat ook nog uiterst gefragmenteerd.” Blessures zijn de grootste boosdoener. Een kwart haakt af vanwege fysiek ongemak.

“Driekwart liep de blessure niet bij tennis op. Helaas kunnen we daar op korte termijn niet heel veel mee. Dit is meer iets voor de langere termijn. We doen al veel aan blessurepreventie, maar uit verder onderzoek zou naar voren kunnen komen dat we nog meer kunnen doen. Zo willen we ook kijken welk verband er bestaat tussen de blessures en de gebruikte baansoort. De gravelbanen verdwijnen in hoog tempo, daar komen banen van kunstgras of smashcourt voor terug. Wij zijn het enige land in Europa waar zo massaal op kunstgras en smashcourt wordt getennist. In het buitenland verklaren ze me voor gek als ik het over ‘artificial turf’ heb. Nog maar veertig procent is hier gravel, terwijl dat misschien wel het vriendelijkst is met het oog op blessures en van belang is voor het spelniveau en spelplezier.”

Dure inschattingsfout
De KNLTB was tot vrij recent redelijk positief over de aanleg van zogeheten all weather-banen, om het seizoen met de wintermaanden te verlengen. Het dacht op die manier leden meer te kunnen bieden. Een dure inschattingsfout, erkent Poel. “Dat hebben wij niet goed gedaan, we zijn daarin nalatig geweest. Gravel is, als clubs zelf het onderhoud doen, goedkoper dan banen met kunststofvezels. Op gemeentelijke parken loopt het seizoen alleen vaak slechts van 1 april tot 1 oktober. Terwijl je tegenwoordig zachte winters hebt en soms veel langer op gravel kunt doorspelen.”

De verlenging van het buitenseizoen in de winter zou bovendien oorzaak kunnen zijn voor de vele blessures. “Dat kan. Maar dat weten we nu nog niet. Dat moet uit verder onderzoek blijken.”

Poel ziet wel een verband met de vaak gevorderde leeftijd van de gemiddelde tennisser. “We hebben een grote groep van mensen boven de vijftig. En ja, ouderdom komt met gebreken, dat is een natuurlijk proces. Mede daarom willen wij het spelen met zachtere ballen voor ouderen meer gaan promoten.”

Naast de blessures valt het grote aantal afmeldingen binnen twee jaar van nieuwe leden op. “Blijkbaar vinden velen geen aansluiting. Daarom zijn we nu druk bezig met het ontwikkelen van nieuwe ledencommissies. Laatst was ik bij Rijnhuyse in Nieuwegein. Daar werd de nieuwe ledencommissie ‘het warme bad’ genoemd. Dat dekte exact de lading.”

Cursussen ledenwerving en -behoud
De KNLTB verzorgt al jaren cursussen voor ledenwerving en ledenbehoud. De resultaten van participerende clubs zijn goed, alleen de animo liet voorheen wat te wensen over. Die tijden zijn volgens Poel definitief veranderd. “Het tij is aan het keren. Clubs realiseren zich beter dan ooit de urgentie.”

Op de langere termijn erkent hij ook de urgentie van het opleiden van nieuwe toppers. Nederland speelt in het internationale tennis nauwelijks een rol van betekenis. “En achter de huidige lichting zit helaas ook niet al te veel.” Meer geld kan de bond niet spenderen aan het opleiden van toptalent. “Maar we kunnen het wel anders organiseren. De structuur van de jeugdopleiding zijn we aan het veranderen. Voorheen deden we het vooral zelf, nu gaan we het onder brengen bij goede tennisscholen in het land. Dat wordt dit jaar uitgerold.”

Bouw Nationaal Tennis Centrum uitgesteld
De bouw van het Nationaal Tennis Centrum had ook een fors handje kunnen helpen. Maar de geplande deal met de gemeente Buren ketste onlangs af. De KNLTB streefde naar kostenneutraliteit, maar zag zich op het laatste moment geconfronteerd met een gat van 600.000 euro. “De gemeente, en dan met name de nieuwe wethouder, is een aantal afspraken niet nagekomen. Hierdoor is ons vertrouwen ernstig geschaad en zijn we er niet uitgekomen.” Buren is dus een gepasseerd station. Maar dat is het NTC zeker niet volgens Poel. “We hebben nog geen alternatief. Maar zeker veertig locaties hebben zich inmiddels uit interesse bij ons gemeld.”

Voor meer informatie: De afmeldmonitor: waarom haakt een tennislid af? (Centrecourt.nl) en Wethouder Buren kan beëindiging gesprekken Nationaal Tennis Centrum 'niet bevatten' (Sport & Strategie)