Jonge topscheidsrechter ‘on tour’ als rolmodel voor jongeren

Tien jaar geleden floot Serdar Gözübüyük nog wedstrijden bij de junioren, inmiddels is hij als jongste Nederlandse profscheidsrechter doorgedrongen tot de internationale FIFA-lijst. Maar daarover wil hij nu niet praten. Wel over Sport Connecting Us.

Nu het voetbalseizoen weer is begonnen, heeft de KNVB hem verzocht terughoudend te zijn met interviews. Veel media zouden graag - net als de Volkskrant begin augustus - aandacht besteden aan Serdar Gözübüyük (1985), want het verhaal van zijn bliksemcarrière is opmerkelijk. Hij was 22 toen hij debuteerde in het betaalde voetbal. Twee jaar later floot hij zijn eerste eredivisiewedstrijd, als jongste scheidsrechter ooit en als eerste scheidsrechter met een allochtone achtergrond op het hoogste niveau. Eerder deze week kreeg hij tijdens het Voetballer-van-het-Jaar gala de Gouden Kaart als beste scheidsrechter van het seizoen 2011/2012, zijn eerste volledige seizoen in de eredivisie. Bovendien staat Gözübüyük inmiddels namens Nederland op de FIFA-lijst van scheidsrechters voor internationale wedstrijden.

Maar daarover wil hij niet praten. Wel over Sport Connecting Us dat hij oprichtte nadat hij - vlak na zijn debuut in de eredivisie - een voormalige schooldirecteur tegenkwam. "Die vond dat ik iets met mijn verhaal moest doen. Omdat ik daarmee anderen, vooral jongeren, zou kunnen inspireren."
 
Kansen voor kinderen
Serdar pakte de uitdaging van die schooldirecteur op, maar voelde weinig voor een gewoon lezingencircuit. Hij wilde jongeren niet alleen inspireren, maar ook een concrete bijdrage leveren aan het leven van kinderen en jongeren met minder mogelijkheden. Daarom geeft hij wel lezingen, presentaties en workshops, maar van de baten gaat een belangrijk deel naar Clini Clowns, KIKA (KinderKankervrij) en Liliane Fonds. “Bewust hebben we gekozen voor fondsen die kinderen ondersteunen die dat echt nodig hebben”, zegt Gözübüyük. Daarnaast probeert hij samen met bedrijven en organisaties evenementen te organiseren waarvan de baten ook naar die drie goede doelen gaan.
 
Respect
Belangrijke doelgroepen voor de workshops die Gözübüyük organiseert zijn scholen en sportverenigingen. “Vaak bestaan workshops op scholen uit drie delen”, legt Gözübüyük uit. “In het eerste deel vertel ik mijn levensverhaal. Daarbij ga ik nadrukkelijk in op de moeite die je nu eenmaal moet doen om een doel te bereiken.” Belangrijke aspecten daarbij zijn het omgaan met tegenslag en teleurstellingen, maar Gözübüyük besteedt ook aandacht aan het onderzoeken van de eigen kracht en het maken van bewuste keuzes.

Uiteraard zijn respect, sportiviteit en fair play terugkerende thema’s. “Jongeren beseffen niet dat ze elkaar vaak respectloos behandelen”, zegt Gözübüyük. “Ik wijs bijvoorbeeld op het gemak waarmee jongeren schelden en daarbij vreselijke ziektes gebruiken.” Zijn aanpak is stevig, want Gözübüyük deinst er niet voor terug om jongeren een foto te laten zien van een duidelijk doodziek meisje. “Dit meisje heeft kanker, zeg ik dan. Dit wens je niemand toe, gebruik dat soort woorden dan ook niet.”
 
Rolmodel
Behalve van scholen en sportverenigingen, krijgt Sport Connecting Us ook van bedrijven en gemeenten verzoeken voor presentaties en workshops. Gemeenten hopen via Gözübüyük (allochtone) jongeren te stimuleren om hun gedrag te veranderen en een maatschappelijk doel na te streven. “Ik ben een tegenwicht tegen de negatieve verhalen dat je in Nederland niets zou kunnen bereiken als je een allochtone achtergrond heb”, legt Gözübüyük uit. “Dat verhaal is overigens niet alleen op allochtone jongeren gericht, maar op alle jongeren die vinden dat ze kansarm zijn. Dat zijn ze niet. Maar ze moeten natuurlijk wel een doel stellen en daar zelf moeite voor doen. Dat vertel ik ze.” Gözübüyük gaat daarbij uit van verhalen uit de sport, die voor jongeren vaak herkenbaar zijn, maar vertaalt die naar de samenleving.

Ook bij dit soort workshops streeft Gözübüyük ernaar om jongeren te activeren. “Daarom geef ik vaak opdrachten mee over communicatie, mentale weerbaarheid, respect en sportiviteit.” Voor bedrijven ligt de focus iets anders, maar ook daar inspireert Gözübüyüks verhaal over dromen najagen, keuzes maken, jezelf voortdurend verbeteren en omgaan met tegenslag.
 
Ambities
Sport Connecting Us is nog een kleine organisatie die voor een belangrijk deel op vrijwilligers draait. En om Gözübüyük natuurlijk. Toch hoopt hij dat dat uiteindelijk gaat veranderen. “Het gaat niet om mij, maar om jonge mensen die we kunnen inspireren en activeren”, zegt hij. Desondanks is hij voorlopig het gezicht van Sport Connecting Us en dat naast een 16-urig dienstverband bij de KNVB. “Dat is niets bijzonders. Al mijn collega-scheidsrechters hebben naast het fluiten nog een andere betrekking.”
 
Ten slotte kunnen we het niet laten om Gözübüyük toch nog een vraag te stellen over zijn scheidsrechterscarrière. Wat zijn zijn ambities? Streeft hij naar een rol als leidsman in een grote finale? "Nee, ik kijk niet vooruit”, zegt Gözübüyük. “Bovendien ben je zo goed als je laatste wedstrijd. Als ik volgende week twee onterechte penalty’s geef, is het wel erg pedant als ik net tegen jou gezegd heb dat ik een grote finale wil fluiten. Dat doe ik dus niet. Ik doe wel mijn uiterste best en wil me blijven verbeteren, maar ook zonder grote finale ben ik blij met wat ik bereikt heb."