Johan Pion sluit carrière af met meerdaags congres over talentontwikkeling

door: Bas Kammenga | 18 januari 2024

Johan Pion is de afgelopen twintig jaar actief geweest op het gebied van talentontwikkeling en talentherkenning. De doctor in de sportwetenschappen gaat in mei met pensioen en heeft de gelegenheid mogen aangrijpen om een congres te organiseren dat in totaal een hele werkweek beslaat. In de tweede week van april staat dit bijzondere event gepland in ‘zijn’ steden Gent en Nijmegen. Geïnteresseerden kunnen als ze willen de hele week deelnemen maar mogen ook alleen Gent of Nijmegen aandoen.

Johan Pion is doctor in de sportwetenschappen en verbonden als lector talentherkenning- en ontwikkeling aan de HAN Universiteit en Nijmegen en Arnhem. In Gent is hij gastprofessor talentidentificatie en talentontwikkeling: “Ik heb daarnaast verschillende projecten in het buitenland op het gebied van talentherkenning, waaronder in samenwerking met het Nationaal Sportinstituut in Maleisië (ISN) en een universiteit in Indonesië (UNP Padang).”

Pion is nu zo’n twintig jaar bezig met onderzoek over talentherkenning en -ontwikkeling. “Daarbij richtte ik me vooral op de identificatieprocedures. Daarnaast heb ik in die twintig jaar een aantal tools ontwikkeld om zaken beter in kaart te kunnen brengen. Ik ben deze periode aan het afronden, aangezien ik mei van dit jaar met pensioen ga. De gelegenheid heb ik aangegrepen om een congres te organiseren. Het is een mooie manier om alle topcollega’s in het werkveld uit te nodigen om naar Gent en Nijmegen te komen.”

Gent
Op maandag 8 en dinsdag 9 april start het congres in Gent met als belangrijkste onderwerp het actuele onderzoek op het vlak van talentontwikkeling en talentidentificatie. “Er zullen twaalf toponderzoekers langskomen en zij geven op de klassieke manier ‘key-notes’. Maar we gebruiken deze twee dagen ook om kennis en ervaring door te geven in de vorm van pitches die gebracht worden door de deelnemers. Zij kunnen vooraf een infographic insturen dat in het programmaboekje zal opgenomen worden. Zo ontstaat een totaalplaatje van de actuele stand van zaken van over de hele wereld. Er is zelfs nog een wedstrijd aan verbonden.”

Er zijn sprekers uit Canada, Australië, Duitsland, Groot-Brittannië en uiteraard uit België en Nederland. “Het zijn topwetenschappers binnen ons domein, zoals Joe Baker en Sean Cumming. De eerste twee dagen staan in het teken van wat er op dit moment in de wereld gebeurt op het gebied van talentherkenning en -ontwikkeling. Woensdag 10 april is de reisdag van Gent naar Nijmegen en op die dag kunnen de deelnemers verder communiceren over de projecten.”

Nijmegen
Na de verplaatsing van België naar Nederland wordt het congres voortgezet op donderdag 11 en 12 april in Nijmegen. “Daar ligt de nadruk meer op de praktische kant van de zaken. De dagdelen worden ingeleid door een expert en een bondige key-note, die gaan uitstippelen waar we precies naartoe willen in de praktijk. Daarna volgen workshops waarin tools worden gepresenteerd die al jaren in het veld worden gebruikt. We maken dan dus de vertaalslag van de theorie naar de praktijk.”

Op de twee dagen in Gent zullen vooral onderzoekers en PhD-studenten afkomen. “Maar we mikken ook op de sportfederaties en sportbonden. De mensen die met talent bezig zijn, spreken we aan. Ook een aantal mensen die tools ontwikkelen en binnen het concept talent actief zijn. Dan hebben zich al enkele professionals aangemeld die binnen sportclubs werken. Voor de vierde en vijfde dag mikken we op het ecosysteem rond de talentidentificatie waarin de school, gemeente, club en bond zijn vertegenwoordigd.”

Tools
Sportprofessionals van verschillend pluimage worden in Nijmegen dus bij elkaar gebracht. “Uit de vier genoemde gebieden kunnen zij telkens gebruik maken van dezelfde tools. Er moet een doorstroming op gang komen van potentieel begaafde sporters naar elitesporters. Hiervoor moet je al aan het begin gaan zoeken en dat begint op de scholen, voordat de jeugd bij clubs of sportbonden terecht komt. De gemeenten spelen er een rol in om het kind de juiste keuzes aan te bieden. Dat talentecosysteem leggen we nader uit in Nijmegen.”

De laatste jaren van zijn carrière werkte Pion vooral aan het Sportkompas. “Dat is een tool waarmee kinderen de juiste sport wordt aangeboden. We werken daarin met profielen, zowel van de sport als van het kind. Er zijn verschillende eigenschappen waarmee een ‘match’ gemaakt kan worden. Zo is de kans groter dat een kind in een betreffende sport beter zal evolueren. Door verkeerde keuzes van kinderen of ouders ontstaan namelijk nogal wat drop-outs. De focus ligt eerst op de betere bewegers. Binnen de clubs kan een selectie worden gemaakt op de sport zelf en uiteindelijk is het aan de bonden om de potentiële elitesporters te herkennen en te ontwikkelingen.”

Motivatie
Motivatie en plezier zijn erg belangrijke factoren bij het sportaanbod voor kinderen. “Binnen het Sportkompas is er aan de ene kant aandacht voor het fysieke en motorische, maar aan de andere kant de ‘I like’ en die focust zich op de motivatie. Het begint bij het kind en we zorgen dat alle kinderen, ongeacht hun vaardigheden, beter ontwikkeld kunnen worden. De focus ligt dus zeker niet alleen bij de latere elitesporters, maar we richten ons juist op het totaal, de samenhang en de cultuur die er heerst bij sportende jeugd.”

Op het gebied van dataverzameling over meerdere jaren liggen er diverse uitdagingen, bijvoorbeeld op het gebied van de privacy. “Een atleet blijft altijd verantwoordelijk voor zijn eigen data en moet toestemming geven voor gebruik van zijn data. Er ligt nog veel werk om de doorstroom van data gedurende een sportloopbaan vloeiender te laten verlopen. Het verzamelen van data gebeurt nog steeds gefragmenteerd en daarnaast kunnen de kalenderleeftijd en de maturiteit (biologische leeftijd – red.) voor verkeerde conclusies zorgen. Vooral tijdens de groeispurt zijn dit belangrijke onderwerpen om blessures te kunnen voorkomen.”

In mei breekt dus het pensioen aan voor Johan Pion en daarna gaat hij zich toch echt met andere zaken bezighouden. “Ik heb mij twintig jaar met gymnastiek op hoog niveau beziggehouden. Daar heb ik veel aan plezier aan gehad, net als de twintig jaar dat ik onderzoek heb gedaan naar talent. Nu ben ik op zoek naar een project om me de komende twintig jaar in vast te bijten. Eén van de zaken die me enorm interesseert is zeilen, aangezien mijn zoon en vrouw die sport ook beoefenen. Daarnaast blijf ik dingen lezen en opvolgen omtrent talent, maar echt op een lager pitje. Ik ga vooral genieten van de rust.”

Voor meer informatie: Sportkompas