Jacob Bergsma schoeit 'Olympisch Oranje' op nieuwe leest

Het uitzoeken van alle Nederlandse deelnemers aan de Olympische spelen van de eerste spelen in 1896 in Athene tot en met Milano Cortina afgelopen februari. "Je moet echt een psychiatrische afwijking hebben, wil je je hiermee bezighouden", grapt Bergsma. "Het werk houdt eigenlijk nooit op. Het boek ligt er nu, maar ik ben alweer een naam op het spoor die niet in het boek staat en die ik nog niet kan traceren, maar die mogelijk wel een olympische deelnemer is geweest. Ik ben bang dat ik er daarvan nog wel meer ga tegenkomen."

Dergelijke omissies zijn onvermijdelijk, maar Bergsma heeft de archieven stevig opgeschoond: "Tot 2012 kon ik gebruik maken van de informatie van Bijkerk, maar ik heb van hem alleen maar Word-bestanden gezien. Ik ben geen ICT-er, kan geen database in elkaar zetten, maar ik kan wel een Excel-sheet maken waarin ik kan filteren en met draaitabellen allerlei berekeningen erop los kan laten. Ik heb ook een bestand van NOC*NSF gekregen, maar daarin heb ik ook gegevens handmatig moeten uitsplitsen. Daarnaast heb ik gebruik gemaakt van allerlei historische bronnen, officiële uitslagenboeken, krantenarchieven op Delpher, de International Society of Olympic Historians, waar Bijkerk ook aan bijdroeg en nog veel meer. Ik heb al het materiaal door de molen gehaald, er nog heel veel fouten uitgehaald, aanvullingen gedaan, verbeteringen aangebracht en ik durf wel te zeggen dat de informatie nu heel veel accurater is dan voorheen."

Bergsma loopt al sinds de jaren tachtig rond in de sportjournalistiek en daar ontstond ook zijn passie voor het goed documenteren van de sportgeschiedenis. "Ik gaf indertijd commentaar bij basketbalwedstrijden en toen ik voor het eerst in Amerika bij een NBA-wedstrijd was, vielen mijn ogen bijna uit mijn hoofd. De hoeveelheid informatie en data die daar door de organisatie aan de journalisten werd geleverd… zoiets had ik nog nooit gezien. In Nederland hebben we daar geen traditie in." Bergsma heeft zelf de afgelopen decennia bijgedragen aan het ontwikkelingen van die traditie in Nederland. Zo heeft hij bijvoorbeeld de volledige geschiedenis van de Nederlandse Eredivisie in het basketbal gearchiveerd. Hij vindt het belangrijk om sportgeschiedenis goed in kaart te brengen: "Wij zijn schatplichtig aan de mensen die ons vertegenwoordigd hebben in de sport. Zij verdienen het om geëerd en gewaardeerd te worden en daarom moet het op een correct manier gedocumenteerd worden."

Bij het maken van de vernieuwde editie van Olympisch Oranje wilde Bergsma er meer maken dan een stapel cijfers en feiten met en een nietje erdoorheen: "Ik ken uiteraard het werk van Bijkerk. Ik heb de uitgave van 2012 hier ook in de kast staan en ik wil niets afdoen aan zijn autoriteit, integendeel. Maar toen het idee voor een heruitgave op tafel kwam heb ik wel meteen gezegd dat het anders moest. Dat boek was een letterbrij waar geen doorkomen aan was. Dat ligt ook voor een groot deel aan de vormgeving. Ik wilde een publieksboek maken, overzichtelijk, maar ook met illustraties en verhalen."

Voor die verhalen heeft Bergsma zich mede laten inspireren door zijn eigen ervaringen op diverse Olympische Spelen. In 2000 was hij als perschef van de Nederlandse ploeg aanwezig bij de succesvolle Spelen in Sydney, waar hij samenwerkte met Chef de Mission Jan Loorbacjh en technisch directeur Joop Alberda. Voor het maken van een smoelenboek van de Olympische deelnemers had Bergsma destijds al contact met Bijkerk. "We deelden dezelfde passie, konden ons allebei enorm vastbijten om elk detail boven water te krijgen. Hij heeft me toen al gevraagd zijn werk over te nemen, maar destijds had ik nog veel andere dingen te doen en dit kost heel veel tijd." Uiteindelijk kwam het er toch van. Bergsma stapte op de schouders van Bijkerk, maar wat hij deed was meer dan slechts aanvullen na 2012. 

"Er staat enorm veel nieuwe informatie in: Nederlandse scheidsrechters en juryleden in Olympische finales; alle Nederlandse inzendingen voor de kunstcompetitie tussen 1912 en 1952 en bijvoorbeeld sporters die reserve stonden maar nooit hebben gespeeld. Een voorbeeld is Robin Korving, de hordeloper die zich in 2000 voor de Olympische Spelen had gekwalificeerd. Bij het warmlopen tien minuten voor de start van zijn eerste race scheurde hij zijn kniepees af. Zo zijn er meer mensen die wel meegingen, maar uiteindelijk niet meededen." Naast deze uitgebreide aanvullingen op de bestaande archieven, komen heeft Bergsma bij iedere editie van de Spelen een uitvoerig verhaal geschreven en komen er ook diverse onderwerpen in thematische verhalen over het voetlicht, zoals de geschiedenis van het IOC, het NOC en de latere fusie met NSF en andere historische onderwerpen.