Innovatief hulpmiddel maakt zwemmen voor iedereen veilig

door: Emilie Maclaine Pont

Om kinderen veilig te leren zwemmen, ontwikkelde het Jeugdsport Innovatiecentrum Windesheim ‘Fibby’: een kort op een plat zwemvestje lijkend hulpmiddel met bijbehorende app voor kinderen van twee tot zes jaar. Onlangs won het centrum een Sportinnovator-stimuleringsprijs ter hoogte van € 20.000 voor het opschalen, implementeren en in de markt zetten van de innovatie voor kwetsbare doelgroepen, ouderen en volwassenen die niet kunnen zwemmen.

Uniek aan de Fibby is een gepatenteerd kantelsysteem. Op de rug zit een oranje ‘boei’ die aan de onderkant loskomt zodra je in het water ligt. Deze zorgt ervoor dat een kind schuin rechtop in het water drijft in plaats horizontaal. Een veilige uitgangspositie, die bovendien maakt dat het kind gedwongen wordt iets te doen. Balans houden en de benen trappelen bijvoorbeeld.

Hugo van der Spek, oprichter van Fibby.org, kwam een aantal jaar geleden op het idee. “Ik heb een eilandje in Reeuwijk. Het leek mij ideaal als mijn jonge kinderen daaromheen veilig konden zwemmen. Een zwemdiploma hadden ze nog niet en de hele dag zwembandjes om, vonden ze niet prettig.”

Direct in 52 landen verkocht
Daarna ging het snel. Van der Spek lanceerde zijn plan op het internationale crowdfundingsplatform Kickstarter. In maar liefst 52 landen verkocht hij de Fibby. Na een periode van ontwikkelen en testen kwam het in 2022 op de markt. Rond die tijd nam Van der Spek ook contact op met Mandy van der Weijden, docent/onderzoeker aan Windesheim en binnen het Jeugdsport Innovatiecentrum actief als het gaat om vernieuwende methoden in het leren zwemmen.

Van der Weijden: “Hugo liet mij de Fibby en de daaraan gekoppelde leerapp zien met instructies voor ouders. Ik was direct enthousiast, ook omdat de focus op het leren met plezier ligt. Op onze campus geven we les aan 400 kinderen waarin we nieuwe methodes uittesten. Met een klein groepje gingen we aan de slag met de Fibby, vergelijkbaar met ouder-kindgym. We leerden ouders hoe ze hun kind kunnen begeleiden. Ook deden we tal van spelletjes. Een voorbeeld is dat er in het water kleine schuimblokjes in verschillende kleuren liggen en aan de kant hoepels in dezelfde kleuren. De opdracht aan de kinderen was om het juiste kleur blokje in de hoepel van die kleur te leggen. Het motto was: alles mag, niets moet.”

“Het gaat echt om het spelplezier”, vult Van der Spek aan. “Beter leren zwemmen, komt later wel. Baby’s kunnen uitstekend zwemmen. Zij zijn niets anders gewend vanuit de buik van hun moeder. Hoe eerder je met dit soort oefeningen begint, hoe meer je hun basisinstincten stimuleert en hoe minder angst de kinderen voor water creëren. Bovendien is de kans op ongelukken kleiner. Een vrouw uit Düsseldorf belde mij op een dag op. Ze had twee maanden met haar piepjonge zoontje in het water gespeeld met een Fibby om. Kort daarop sprong het kind zonder toezicht en zonder Fibby om het water in. Het kwam boven, zwom naar de kant en klauterde eruit. Die zelfredzaamheid is precies waar de Fibby voor bedoeld is.”

Snelle groei
Windesheim draait nog altijd een onderwijsprogramma met het gecertificeerde zwemhulpmiddel. De leerapp is bedoeld om ook buiten de lesuren stap voor stap te oefenen. Ook in Ede vindt er inmiddels ouder-kindzwemles met de Fibby plaats. In verschillende Europese landen is er interesse in het product. Daarnaast zijn het Jeugdsport Innovatiecentrum en Van der Spek in gesprek met onder andere de KNZB en verschillende commerciële partijen om de Fibby nog meer in te bedden in de zwemlesprogramma’s.

Van der Weijden: “In een relatief kort tijdsbestek zijn er al zoveel stappen gemaakt. Met Fibby+ willen we daar iets aan toevoegen. Er zijn bepaalde groepen voor wie er geen tools beschikbaar zijn als het om veilig leren zwemmen gaat. Gehandicapte kinderen en mensen met dementie bijvoorbeeld. Denk ook aan kinderen met een migratieachtergrond wiens ouders niet kunnen zwemmen. Met het winnen van de prijs gaan we het komende jaar aan de slag om ook voor hen een Fibby te ontwikkelen. Dat doen we in samenwerking met het Brightlands Sportinnovator Center, dat expertise heeft als het om materialen gaat. Daarmee hopen we nog sneller een marktklaar product te hebben. Zo kunnen we een heel grote groep autonoom maken die nu niet zelfredzaam is.”

Uiteraard is ook Fibby.org bij het maakproces betrokken. Van der Spek: “Mijn doel is om vanuit een gezonde onderneming een wereldprobleem op te lossen. Gemiddeld sterven er dagelijks 385 kinderen door verdrinking. Zeker in landen als Oeganda, Indonesië en Suriname is het verdrinkingscijfers van kinderen hoog. Het lijkt mij fantastisch om straks niet alleen dat cijfer met de Fibby flink omlaag te krikken, maar ook om kwetsbare doelgroepen op een speelse, veilige manier te leren zwemmen.”

Voor meer informatie: www.fibby.org

Sportinnovator is hét sportinnovatienetwerk van Nederland. Het heeft als missie het aanjagen en toepassen van innovaties voor een leven lang met plezier sporten en sportief bewegen. Het ecosysteem van Sportinnovator bestaat uit Sportinnovator-centra, sportorganisaties, bedrijfsleven, kennisinstellingen en gemeenten. Zij werken samen aan baanbrekende innovaties. Sportinnovator ondersteunt ook vernieuwingen die bijdragen aan prestatieverbetering in topsport en aan het sneller verduurzamen van de sport en sportaccommodaties. In de rubriek Innovation XL zet Sportinnovator interessante innovaties in de schijnwerpers.