“Inclusie is een begrip waaraan veel betekenissen gegeven worden"

door: Bas Kammenga | 13 oktober 2022

Samenwerken is voor elke op de toekomst gerichte organisatie onontbeerlijk, niet in de laatste plaats geldt dat voor sportorganisaties. Daarom schenkt Sport Knowhow XL graag aandacht aan bijzondere, inspiratievolle vormen van samenwerking. Zo hebben verschillende kleine en middelgrote sportbonden hun financiële en administratieve processen uitbesteed aan BONDcenter, een zogenoemd shared service center dat op die manier voor die bonden operationele taken uitvoert en daarover adviseert. Welke overwegingen speelden voor die sportbonden een rol, welke voordelen genieten ze van deze samenwerking? In een reeks artikelen belicht Sport Knowhow XL daarbij steeds een andere sportbond, waarbij meteen ook andere interessante organisatorische, bestuurlijke en/of sportieve zaken aan de orde komen. Deel 1: Gehandicaptensport Nederland.

Dos Engelaar is aanstaande januari precies tien jaar actief als directeur van Gehandicaptensport Nederland (GSN) en geeft in die functie leiding aan een ‘platte organisatie’ met vijftien werknemers (10 FTE’s). “Bij mijn aanstelling was er een kleine organisatie”, licht hij toe. “We zijn destijds geland in het Huis voor de Sport in Nieuwegein en inmiddels wonen we met andere sportbonden samen in De Weerelt in Utrecht. In de loop der jaren hebben we onder meer boccia en rolstoelrugby ontwikkeld tot TeamNL-topsport. We hebben een ledenpoot voor met name recreatieve sporters en daarnaast zijn we nog een project- en adviesorganisatie.”

De sportbond draait op een grote groep betrokken vrijwilligers. “Alle commissies die competities organiseren worden bemand door vrijwilligers en de sporters zelf. We faciliteren en leggen veel verantwoordelijkheid bij die commissies neer. We hebben daardoor een kernachtige bureauorganisatie, met veel jonge gedreven professionals die bij ons de ruimte krijgen om hun talenten snel te ontwikkelen.”

BONDcenter
Gehandicaptensport Nederland was in 2014 de eerste sportbond die toen met het net gestarte BONDcenter een samenwerking startte. BONDcenter vervulde in die beginfase de functie van een compleet bondsbureau. Later is in 2018 met financiering van NOC*NSF en het Ministerie van VWS de serviceorganisatie Nederland Sport opgericht, dat toen 'hoofdaannemer' werd als sportbonden ondersteuning bij hun bedrijfsvoering nodig hadden. De afspraak is toen ook gemaakt dat BONDcenter als partner van Nederland Sport zich vooral richt op financiële dienstverlening. 

“We werken dus al lang samen met BONDcenter. Dat stopt eind 2022 met het aanbieden van een eigen ledenadministratietool en we zochten een alternatief daarvoor. Bij Nederland Sport nemen we daarom nu de ledenadministratie af via All United en de financiële- en salarisadministratie via BONDcenter. We zijn er heel positief over. Het is een mooi voorbeeld hoe dingen goed werken als je ze extern belegt. Wij zijn een overtuigd voorstander van het uitbesteden van administratieve taken, zeker als dat meer kwaliteit in de dienstverlening oplevert. De processen worden efficiënter en het geeft de bureauorganisatie de gelegenheid om te focussen op datgene waar ze echt onderscheidend in is: sportbeleid en de uitvoering daarvan. Het maakt de organisatie als geheel professioneler en zorgt ervoor dat er intern minder sprake is van ‘verschillende snelheden’ zoals je dat bij sportbonden soms ziet.”

Verschillende rollen
“We zijn van oorsprong een sportbond voor alle gehandicaptensport in Nederland,” begint Dos Engelaar zijn uitleg over de organisatie van Gehandicaptensport Nederland. “Vanaf 2001 zijn veel ‘aangepaste’ sporten ondergebracht bij de reguliere sportbonden. Dat is een hele mooie ontwikkeling. Er zijn een aantal sporten bij ons gebleven, omdat er geen regulier equivalent is of omdat een bond er niet voor open staat. Binnen de zeven sporten boccia, goalball, para-ijshockey, rolstoelrugby, blindenvoetbal, bocce en showdown zijn zo’n tweeduizend van onze leden actief.”

Gehandicaptensport Nederland is ten tweede ook een ledenorganisatie voor recreatieve sporters. “We hebben daarin zo’n tienduizend leden. Het zijn vaak multisportclubs, kleine verenigingen en stichtingen die zich richten op een specifieke handicap en veelal in recreatief verband sporten. Het is een groep sporters en vrijwilligers die we bedienen met administratieve zaken, tuchtrecht, veiligheid, verzekeringen, advies en opleidingen. Het is een hele brede en diverse achterban. Van een stichting voor mensen met een chronische aandoening zoals COPD of Parkinson tot aan grote multisportclubs voor mensen met een verstandelijke beperking.” 

Projectorganisatie
Gehandicaptensport Nederland is tot slot ook een projectorganisatie en daarin zit de laatste jaren een flinke groei. “De integratie van sporten bij de reguliere bonden is een goede zaak, maar ook een vorm van versnippering. Bij de meeste bonden is de gehandicaptensport maar een klein onderdeel en krijgt het dikwijls niet de vanzelfsprekende aandacht die nodig is om te ontwikkelen. Kijkend naar het hele organisatielandschap van de gehandicaptensport zien we dat diverse ‘witte vlekken’ zijn ontstaan; uitdagingen die niet vanzelfsprekend door één van de reguliere sportbonden zullen worden opgepakt. Daarin zorgen wij weer voor aanbod. Voorbeelden hiervan zijn handicap-specifieke projecten zoals ‘Zichtbaar Sportief’ of ‘Ongehoord Sportief’ of het ontwikkelen van een nieuwe sport. We zetten netwerken op met andere betrokken partijen, waarin wij vooral een coördinerende rol hebben. Die partijen kunnen andere reguliere sportbonden, maar ook zorgaanbieders, onderwijsorganisaties, belangenorganisaties of overheden zijn.”

“We merken ook dat voor specifieke groepen, zoals mensen met een zwaardere motorische beperking, minder aandacht is en ook minder sportaanbod. Wij zien het als onze taak om dat steeds weer onder de aandacht te brengen. Om het sportaanbod te vergroten zetten we innovatieprojecten op. Onlangs nog hebben we een mooie Erasmus-subsidie ontvangen voor het ontwikkelen van een beweegprogramma voor mensen met een meervoudige beperking. Het is belangrijk dat we de blik op wat gehandicaptensport is blijvend proberen te verruimen. Als de boodschap is dat iedereen meedoet in de sport moeten we ervoor zorgen dat we met iedereen ook écht iedereen bedoelen!”

Partnerships
De organisatie is proactief in haar aanpak. “We doen onderzoek naar grensoverschrijdend gedrag in de gehandicaptensport, in samenwerking met het Mulier Instituut en de Universiteit van Utrecht,” vertelt Engelaar. “We wachten niet tot er een actuele reden of escalatie is, maar doen liever een stap naar voren daar waar we denken bij te kunnen dragen aan een echt inclusieve sportwereld. Kennis en kunde spelen daarin een cruciale rol. Daarom is het ook zo belangrijk dat er voldoende kwalitatief scholingsaanbod is. Er worden momenteel circa tien e-learnings ontwikkeld, modules die gevolgd kunnen worden door reeds geschoolde trainers, studenten in het bewegingsonderwijs, maar ook door individuele geïnteresseerden die zich zelfstandig in de aangepaste sport willen verdiepen.”

Gehandicaptensport Nederland heeft diverse samenwerkingspartners. “NOC*NSF is er daar vanzelfsprekend één van. Van de Sportagenda 2032 gaat een krachtige maatschappelijke visie uit, een inspirerend handvat voor de komende jaren. De ambities geven veel aangrijpingspunten voor samenwerking met elkaar, binnen de georganiseerde sport als geheel maar ook daarbuiten. Wij sluiten daar vanuit onze expertrol natuurlijk bij aan. Andere voorbeelden van mooie samenwerkingen zijn de jeugd- en talentprojecten die we met de Johan Cruyff Foundation uitvoeren en het integratieproject met de KNDSB, de dovensportbond, waarmee we in de afgelopen twee jaren hebben opgetrokken om de dovensporten volledig te helpen integreren bij de reguliere bonden. In de samenwerking met zorg- en onderwijspartijen is nog voldoende winst te behalen. Van oudsher zitten daar nog wel eens muurtjes tussen. Met een aantal projecten laten we al zien dat ook met deze domeinen veel mogelijk is als je maar investeert in relaties en duidelijke gezamenlijke doelen.”

Kwaliteit
“De aandacht voor gehandicaptensport kenmerkt zich vaak door inspirerende woorden en éénmalige symbolische acties waar het vervolg nog wel eens op achterblijft,” aldus Engelaar. “Wij denken liever vanuit de gedachte ‘wat willen mensen nu echt zelf’? En hoe gaan we dat vervolgens voor mekaar krijgen? Het gaat dus om de inhoud en kwaliteit. Wij hopen in 2030 te kunnen zeggen dat mensen met een beperking vooral tevreden zijn over hun sportdeelname, zich welkom en thuis voelen op de club, voldoende sport- en beweegmogelijkheden hebben om uit te kiezen en natuurlijk een deskundige trainer tot zijn of haar beschikking hebben.”

Fondsen en andere financiers zijn voor ons belangrijk, aangezien veel activiteiten niet alleen vanuit de contributie van leden kunnen worden betaald. “De investeringen in projecten moeten in onze visie bovendien geborgd worden voor de lange termijn. We zijn dus naast de financiering voor de opstartfase van projecten ook altijd op zoek naar meer structurele ondersteuning.”

Engelaar besluit zijn betoog met de missie van zijn organisatie: “Inclusie is een begrip waar veel betekenissen aan gegeven worden. Voor ons is inclusie het realiseren van keuzevrijheid, eigen regie, kansengelijkheid en een volwaardig leven waarin sport en bewegen doel en middel tegelijk zijn. We kijken bij alles wat we doen of we ermee bijdragen aan de kwaliteit van leven van mensen met een beperking. Dat is wat we uiteindelijk willen bereiken!”

Voor meer informatie: www.gehandicaptensport.nl en www.bondcenter.nl