Impactonderzoek sportverenigingen handvat voor beleid

Voor het onderzoek maakte IMPCT Agency gebruikt van het impact-meetmodel van Social Handprint. Silvia Oostwegel van Social Handprint licht toe: "Wij hebben Social Handprint ontwikkeld als tegenhanger van Footprint, dat negatieve belasting op de aarde laat zien. Wij laten zien hoe je positief bijdraagt aan sociale en duurzame doelen. Elke organisatie is in staat om aan de hand van vragen op detailniveau te kijken war je heel concreet doet: geef je sportlessen aan kwetsbare groepen, geef je ook nog taalles, heb je een laadpaal geplaatst? Achter alle 200 activiteiten die we meten, plakken ook een waarde in euro's. Dat is een inmiddels erkende methode en we doen het al bij duizenden organisaties. We hebben de methode ook laten valideren door een groep wetenschappers van Het Groene Brein. Het gaat niet om meten om te meten, het gaat ons erom organisaties te helpen." 

De Social Handprint-methode koppelt maatschappelijke activiteiten van organisaties aan de 17 Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties. RVVB en IMPCT Agency lieten de methode los op 100 Nederlandse sportverenigingen. "Voor ons was het belangrijk om een representatief beeld te schetsen", zegt Floyd Krom van IMPcT Agency. "Daarbij hebben we gekeken naar de grootte van de vereniging, het type sport, in welke wijk ze zitten..." 

Het onderzoek leidde uiteindelijk tot spectaculaire cijfers. De onderzochte 100 verenigingen realiseerden in 2024 gezamenlijk een maatschappelijke waarde van 54,6 miljoen euro, wat gemiddeld neerkomt op 546.000 euro per vereniging. "Als je die cijfers loslaat op het totaal van 26.000 verenigingen in Nederland komt de gemeenschappelijke waarde neer op 14,1 miljard euro per jaar", zegt Klijn als hem gevraagd wordt om een samenvatting van het rapport in een notendop. "Daar staat tegenover dat gemeenten netto 1,4 miljard uitgeven aan sport." De conclusie dat als je er één euro instopt, je er tien terugkrijgt, is volgens Klijn echter wat kort door de bocht. "Het is in ieder geval ontiegelijk veel waarde. We moeten ons echt realiseren: die verenigingen moeten we koesteren en omarmen, want zonder dat raken we gewoon 14,1 miljard euro kwijt." 

De getallen maken indruk, maar daar draait het niet om. Oostwegel vult aan. "Het zijn niet alleen de getallen, het is ook dat de verenigingen op elk denkbaar vlak, sociaal en duurzaamheid aan prestaties leveren en dat was ook wel nieuw." Klijn verbindt daaraan de conclusie dat sportverenigingen in gemeenten niet alleen met de sportwethouder om de tafel moeten gaan zitten, maar ook met wethouders op de andere beleidsterreinen waar zij toegevoegde waarde hebben: "Als het verenigingsleven afbrokkelt en er minder mensen vrijwilligerswerk doen, dan gaat de rekening omhoog voor de ministers en wethouders van zorg, onderwijs, veiligheid, sociale zaken, defensie… want dat is wat die sportverenigingen toevoegen aan de samenleving."

Met IMPCT Agency ondersteunt Floyd Krom verenigingen en daarbij maakt hij gebruik van de koppeling van het onderzoek aan de Social Development Goals, die niet alleen in het overkoepelende rapport maar ook in de individuele rapporten per vereniging wordt gemaakt: "Een handige methode is om de beleidsdoelen van de gemeente via ChatGPT te vergelijken met de maatschappelijke impact die in het verenigingsrapport wordt omschreven."

Voorzitter Eli van Beekveld van het Brabantse SC Loosbroek is daadwerkelijk met het rapport naar de wethouder gestapt. De impact van de club werd berekend op 542.000 euro per jaar voor een club waarvan ongeveer de helft van de 1300 inwoners in het dorp lid is. Hoewel SC Loosbroek de afgelopen jaren rondom de renovatie van het sportpark behoorlijk veel "gedoe" heeft  gehad met de gemeente, was de wethouder positief verrast door dat bedrag, vertelt Van Beekveld. "De wethouder vroeg mij hoeveel de gemeente had bijgedragen aan die renovatie. Dat kwam neer op ongeveer acht ton. 'Dan was dat dus eigenlijk peanuts als je kijkt wat we ervoor terugkrijgen', zei de wethouder toen." 

Van Beekveld noemt enkele terreinen waarmee SC Loosbroek de afgelopen jaren aan de slag is gegaan: "Voedselverspilling, omgaan met water, alcoholgebruik." Zij legde het verenigingsrapport daadwerkelijk langs de gemeentelijke beleidsdoelen: "De gemeente had vijf pijlers: gezondheid, leefbare kernen, sociale cohesie, duurzaamheid en participatie, en eigenlijk op al die fronten dragen wij bij. Dat kon de wethouder in een oogopslag zien. Een voorbeeld is participatie. Wij organiseren een voetbaltoernooi voor het hele dorp, waarbij alle inwoners tegen elkaar strijden, en niet alleen leden van de vereniging. Tijdens die dag organiseren we voor kinderen ook talentenworkshops. Een ander voorbeeld is eenzaamheid. Wij hebben een aantal psychiatrische patiënten die bij ons vrijwilligerswerk doen, die elke dag koffie komen drinken."