“Ik gun ieder kind een Dynamische Schooldag"

door: Emma Meertens | 5 oktober 2023

Uit onderzoek blijkt dat kinderen in Nederland zo’n 60 à 67 procent van hun schooldag zittend doorbrengen. Vaak komen zij niet aan de richtlijn van zestig minuten per dag bewegen. Om wel aan deze norm te voldoen zijn de Hogeschool van Amsterdam (HvA), de gemeente Amsterdam en Schoolbestuur  Stichting Westelijke Tuinsteden gestart met de Dynamische Schooldag: een harmonische afwisseling van zittend leren en bewegen. De beweegmomenten tellen dan op tot zestig minuten tijdens schooltijd.

De afgelopen jaren zijn kinderen minder gaan bewegen blijkt uit diverse onderzoeken. Mirka Janssen, lector Bewegen in en om School aan de HvA, verklaart deze ontwikkeling: “Als je kijkt naar hoe we het leven hebben ingericht, zie je dat we kinderen van jongs af aan meer aan het beschermen dan aan het versterken zijn. Kinderen zitten lang in een buggy en worden vervoerd met een bakfiets. En als je dan eenmaal op school komt is de norm: we doen het zittend.” Dat moet en kan anders, zo ziet ook Janssen. “Als we kijken naar bewegen op zich, dan weten we dat dat goed is voor alle ontwikkelingsgebieden van kinderen. Dus zowel op fysiek als mentaal vlak, maar ook als het gaat over de persoonlijke ontwikkeling van kinderen.” Zo blijkt uit onderzoek dat kinderen die regelmatig bewegen meer tevreden zijn over hun leven, veerkrachtiger zijn en beter kunnen omgaan met stress en angst.

Deze positieve effecten zijn ook terug te zien tijdens een Dynamische Schooldag. Op het moment dat kinderen bewegen, kunnen ze zich direct daarna beter concentreren. “Op de lange termijn heeft het een positief effect op het welbevinden van kinderen en op hun hersenwerking”, zo legt Mirka Janssen uit.  

Start pilot
Zes Amsterdamse basisscholen zijn vorig jaar met een pilot Dynamische Schooldag gestart. Het idee is voortgekomen uit de missie die de HvA, de gemeente en schoolbesturen in 2020 hebben geformuleerd: “We willen dat alle kinderen goed leren bewegen, plezier beleven aan bewegen en elke dag regelmatig en voldoende bewegen.” Men zag dat het percentage kinderen dat ten minste een uur per dag beweegt in Amsterdam een stuk lager ligt dan in de rest van Nederland. De laatste twee jaar schommelde dat percentage in Amsterdam tussen de 25 en 40 procent. Landelijk is dat zo’n 60 procent.

Janssen legt uit wat er het afgelopen jaar concreet gedaan is op de zes pilotscholen: “In het eerste jaar hebben we met de scholen gewerkt aan het creëren van ruimte in de dag voor beweegmomenten. Dat ziet er per school, per klas en per dag anders uit. De roosters zijn op maat gemaakt omdat de mogelijkheden per school verschillen. Er zijn bijvoorbeeld scholen die hebben gezorgd voor meer buitenspeelmomenten op een dag, maar er zijn ook scholen die inzetten op meer bewegingsonderwijs of beweegtussendoortjes.”
 
Ook de aankomende jaren blijft de Hogeschool van Amsterdam betrokken bij deze scholen. “We zijn nu bijvoorbeeld samen met de scholen aan het kijken naar de kwaliteit van de beweegmomenten. En hoe we de Dynamische Schooldag per school kunnen finetunen”, aldus de lector Bewegen in en om School.  

Uitbreiding naar 80 scholen
Vanwege het succes van de pilot heeft de gemeente Amsterdam besloten om de Dynamische Schooldag ook in de rest van de stad te introduceren. De gemeente heeft geld beschikbaar gemaakt waarmee het initiatief uitgebreid kan worden naar tachtig scholen. De scholen zullen grofweg hetzelfde traject doorlopen als de zes pilotscholen. Het is overigens aan de scholen zelf of ze hier gebruik van willen maken. Janssen: “We willen ervoor waken dat we scholen iets opleggen. De beweging moet echt vanuit de scholen zelf komen.” Basisscholen in Amsterdam-Noord, Zuid-Oost en Nieuw-West hebben voorrang mochten ze bij de gemeente aankloppen. Dat zijn namelijk de gebieden in de stad waar kinderen het minst bewegen.

Omdat de pilot pas vorig jaar is gestart, zijn er nog geen concrete resultaten. Wel zijn de eerste reacties positief, zowel vanuit de leerlingen en de leerkrachten als de schoolbesturen. Dat is ook nodig om de Dynamische Schooldag tot een succes te maken. “Een van de grootste obstakels die we zien is dat leerkrachten zeggen: ik heb geen tijd voor beweegmomenten, het programma zit al hartstikke vol. Soms zien ze niet hoe belangrijk bewegen is en dat meer beweging niet nadelig is voor de prestaties van de leerlingen. We zetten daarom allerlei implementatiestrategieën in. Zo laten we leerkrachten ervaren dat meer beweging eigenlijk tijd oplevert, omdat kinderen geconcentreerder werken na een beweegmoment.”

Schoolplannen
Ook schoolbesturen spelen een belangrijke rol, legt Janssen uit. Uiteindelijk zijn het de besturen die de Dynamische Schooldag moeten borgen in hun koersplan en in de schoolplannen. “De Hogeschool van Amsterdam zorgt voor scholing, kennis, monitoring en evaluatie, maar de scholen zullen het zelf moeten uitvoeren.” De evaluatie wordt overigens gedaan in nauw contact met de scholen en de gemeente Amsterdam. Ieder kwartaal komen deze partijen bij elkaar om te kijken wat de stand van zaken is, wat niet goed loopt en wie de verantwoordelijkheid heeft om daar iets aan te doen.

Projectleider Kick Koenders leidt de ontwikkeling van een Dynamische Schooldag in Amsterdam. Mirka Janssen is samen met Gertjan Dol (beleidsadviseur sport voor de gemeente Amsterdam) vanuit de Beweegalliantie de kartrekker om de Dynamische Schooldag ook landelijk mogelijk te maken. “We werken met experts, zoals Wim van Gelder, en kijken daarbij naar contextverschillen in obstakels die scholen ervaren.” Fontys Hogeschool en de Hanzehogeschool Groningen gaan ook met een aantal scholen de Dynamische Schooldag opzetten. “Daarnaast creëren we een strategisch netwerk van gemeenten, schoolbestuurders en politieke stakeholders die scholen kunnen ondersteunen in hun ontwikkeling tot een Dynamische Schooldag”, vertelt Mirka Janssen. 

Zij is blij dat ook buiten Amsterdam het initiatief omarmd wordt: “Uiteindelijk willen we dat alle kinderen een afwisselende dag hebben, aan die zestig minuten bewegen komen en het welbevinden van deze kinderen verbetert. Ik gun het daarom ook ieder kind om een Dynamische Schooldag te hebben.”

Voor meer informatie: Dynamische Schooldag