“Iedereen heeft een rol om Nederland gezonder te krijgen”

door: Bas Kammenga | 10 november 2022

Fontys Sporthogeschool biedt dit semester de vernieuwde minor Verbeteren van Voedingsgedrag aan. De minor van een halfjaar wordt aangeboden vanuit de opleiding Sportkunde, maar staat daarnaast open voor andere studierichtingen, zowel binnen als buiten Fontys. Evelien Backx combineert haar rol als docent bij de minor Verbeteren van voedingsgedrag met die van docent bij de master Healthy Ageing, eveneens bij Fontys.

Evelien Backx heeft bewegingswetenschappen in Maastricht gestudeerd en voeding en gezondheid in Wageningen. “Daarna ben ik gepromoveerd aan de Wageningen Universiteit in samenwerking met de Universiteit van Maastricht. Tijdens mijn promotieonderzoek heb ik voedingsinterventies getest met als doel om spiermassa te behouden, bijvoorbeeld tijdens het afvallen en/of tijdens inactiviteit. Toen ik aan het afronden was, ben ik uitgenodigd door Fontys Sporthogeschool omdat er een minor startte met het onderwerp voedingsgedrag. Dat is nu zes jaar geleden.”

Voedingsgedrag
De minor Verbeteren van Voedingsgedrag is in die periode verder doorontwikkeld. “In de huidige minor worden studenten in een halfjaar opgeleid om mensen te helpen naar gezonder voedingsgedrag. De minor wordt georganiseerd vanuit de opleiding Sportkunde. De Sportkunde-studenten kunnen tijdens hun opleiding kiezen uit verschillende beroepsprofielen, waaronder het profiel van de beweeg- en leefstijlcoach. Wij bieden in onze minor het onderdeel voedingscoaching aan. Ook HBO-studenten van andere opleidingen zijn welkom, zowel van binnen als van buiten Fontys. We hebben elke keer een gevarieerde groep, hierbij moet je denken aan de studenten fysiotherapie, HRM, verpleegkunde of psychologie.”

Binnen Sportkunde is een deel van de opleiding gericht op sport met het doel om te presteren, maar een ander deel is gericht op sport als middel om gezonder te worden en te blijven. “Bij sport als middel past onze minor het beste. Het coachen op voedingsgedrag moet bovendien altijd een onderdeel zijn van de hele leefstijl van een persoon. Bewegen hoort erbij, maar ook stress, slaap en ontspanning en andere persoonlijke omstandigheden neem je mee bij het begeleiden van gedragsverandering.”

Traject
De minor omvat een stageplek waar de studenten twee dagen in de week als voedingscoach stagelopen. “Daar coachen ze minimaal drie personen naar gezonder voedingsgedrag. In de lessen bieden we informatie aan over bijvoorbeeld de intake met inzet van diverse metingen, het stellen van doelen en het achterhalen van de motivatie van de cliënt. Vervolgens gaan de studenten nadenken over de technieken en interventies die ingezet kunnen worden om gedrag te veranderen. Ook is er aandacht voor monitoring, bijsturing en het evalueren van een traject.”

Een belangrijk onderdeel is de methode van motiverende gespreksvoering. “Dat is een deel van de lesstof. Daarnaast leren de studenten meer over voeding, zoals wat voeding met het lichaam doet en wat gezond is en ongezond. Ze leren waar de gezondheidsrisico’s zitten en waarop je moet letten bij verschillende doelgroepen. Het is een combinatie van voedingsleer, voedingsgedrag, gedragsverandering en coachingstechnieken. Al die zaken worden meteen toegepast in de praktijk en bijgehouden in een portfolio. Zo kunnen de docenten meekijken met filmpjes en meelezen met de verantwoordingen die de studenten schrijven.”

Waardevol
Backx heeft zelf haar achtergrond in het testen van verschillende voedingsinterventies met een focus op het behoud van spiermassa, waarbij de focus in de minor voeding juist heel erg ligt op het gedrag. “Hoe kun je nu iemand echt helpen om het gedrag aan te passen? Daarbij moet je niet meteen denken aan een nieuw dieet of het berekenen van de hoeveelheid koolhydraten. Dat is meestal niet waar mensen op vastlopen. De moeilijkheid ligt veelal in het langdurig aanpassen van het gedrag in lijn met de ‘Richtlijn Goede Voeding’ van de Gezondheidsraad. Mijn eigen achtergrond was gericht op het wetenschappelijk onderzoeken van verschillende hoeveelheden eiwitten of creatinesupplementen. Daar hebben de studenten in de praktijk weinig tot niets mee te maken, die richten zich veel meer op basisvoeding en algehele gezondheid. Toch is de wetenschappelijke basis en het kritisch denken dat je leert als onderzoeker heel waardevol voor mij als docent.”

Binnen Fontys is Backx ook nog docent bij de Master Healthy Ageing. “Die opleiding richt zich op de gezondheid in de allerbreedste zin van het woord. Het is een master, dus de studenten zijn allemaal al opgeleid tot een beroep zoals verpleegkundige, diëtist, leefstijlcoach of HR-medewerker. We maken gebruik van al die expertise en leiden niet op tot een nieuw beroep, maar zoeken verdieping en verbreding van het huidige werkveld. Daarbij is er ook aandacht voor beleid, onderzoeksvaardigheden, gezondheid in het algemeen, gedragsverandering en de persoonlijke ontwikkeling van de studenten.”

Toekomst
Voedselproducenten spelen met hun aanbod in supermarkten en reclameboodschappen ook een rol in de beïnvloeding van consumenten. “Ik denk dat iedereen een rol heeft om Nederland gezonder te krijgen”, meent Backx. “Er is een preventieakkoord opgesteld waarin veel verschillende partijen aangeven dat ze overgewicht willen terugdringen en daarin hebben alle partijen een belangrijke rol, dus ook de producenten. Gezond voedingsgedrag ligt niet alleen bij het individu, maar ook bij onze omgeving. Onze studenten kijken met de cliënten ook naar de ‘moeilijke momenten’ op een dag, bijvoorbeeld als je door het station loopt met alle verleidingen van dien. De gezonde keuze zou de makkelijke keuze moeten worden. In de toekomst hoop ik dat de ambities van onder andere de overheid en gemeenten resulteren in de preventie van overgewicht en andere aandoeningen gerelateerd aan ongezonde voeding.”

Fontys Sporthogeschool zet de deuren open voor iedereen die wil werken aan zijn of haar persoonlijke ontwikkeling, inspiratie wil opdoen of het netwerk wil uitbreiden. "We hebben aandacht voor een leven lang ontwikkelen middels opleidingen, cursussen, masterclasses en events passend bij diverse vakgebieden. Niemand is immers klaar als een studie is afgerond. Op onze website https://www.eenlevenlangbewegen.com is het volledige aanbod weergegeven.”

Voor meer informatie: www.eenlevenlangbewegen.com