Hoogleraar doping en gezondheid: “Stomweg verbieden werkt niet”

door: Leo Aquina | 14 augustus 2025

Afgelopen juni werd Pim de Ronde benoemd tot hoogleraar doping en gezondheid aan het Amsterdam UMC. De internist-endocrinoloog houdt zich al vijftien jaar bezig met de gevolgen van anabolengebruik en zette vijftien jaar geleden de anabolenpoli op. ‘Harm reduction’ is daarbij belangrijker dan ‘zero tolerance’, zeker in de breedtesport, waar anabolengebruik met name om cosmetische redenen veel voorkomt. “We hebben de verantwoordelijkheid om de gezondheid en het welbevinden van die mensen voorop te stellen”, zegt De Ronde daarover in een gesprek met Sport Knowhow XL.

Welke opdracht heeft Pim de Ronde meegekregen bij zijn aanstelling? “Dat is tweeledig”, antwoordt de kersverse hoogleraar. Enerzijds gaat het om onderzoek naar het gebruik van doping en met name anabole steroïden om meer zicht te krijgen op de medische risico’s. En in het verlengde daarvan is het de bedoeling om meer voorlichting te geven. Op dit moment halen de meeste mensen die anabolen gebruiken hun informatie van internet. Die informatie klopt vaak niet, het is onvolledig of gekleurd. Het gebruik van dit soort middelen is in Nederland niet strafbaar, daarom is het des te belangrijker dat mensen die het willen gebruiken goed geïnformeerd worden.”

Honderdduizenden gebruikers
Doping is een breed begrip. Gevraagd naar de definitie zegt De Ronde: “In algemene zin kun je het beschouwen als een groep middelen die wordt gebruikt om prestaties te verbeteren, maar dat het niet gaat alleen om het verbeteren van de prestatie. Het gaat ook om het verbeteren van het uiterlijk, dat is wat je cosmetische doping zou kunnen noemen. Daar vind je de grootste groep gebruikers.” Die groep gebruikers is de afgelopen decennia enorm toegenomen en dat betreft voornamelijk jonge mannen die bezig zijn met hun uiterlijk. Om hoeveel mensen het precies gaat, is moeilijk te zeggen, maar enkele honderdduizenden is volgens De Ronde een reële schatting. Het aantal vrouwelijke gebruikers schat De Ronde op één procent.

Vijftien jaar geleden richtte De Ronde met hulp van de Dopingautoriteit de zogenaamde anabolenpoli op, een kliniek die specifiek bedoeld is voor mannen of jongens die dergelijke middelen gebruiken of hebben gebruikt en daar gezondheidsproblemen door kregen. Uitgangspunt van de anabolenpoli is niet per se het volledig stoppen van anabolengebruik, maar harm reduction. De Ronde legt uit: “Het is er en je moet accepteren dat mensen het nou eenmaal doen. In plaats van ze de deur te wijzen, bied je ze aan om de risico’s in ieder geval zoveel mogelijk te beperken.”

Harm reduction staat op gespannen voet met dopingbestrijding, wat toch de doelstelling is van de Dopingautoriteit. De Ronde: “De Dopingautoriteit heeft een belangrijke rol in de topsport en daar gaat het om eerlijke competitie. Daar geldt terecht een zero tolerance-beleid. In de breedtesport ligt dat anders. Zeker als het om cosmetische doping gaat, heeft het niets met eerlijke competitie of valspelen te maken. Aangezien het niet verboden is in Nederland, kunnen mensen hun eigen afweging maken. Je kunt wel zeggen dat niemand het moet gebruiken, maar zo werkt het niet, dus dan kun je er maar beter op een pragmatische manier mee omgaan. Ik vind het belangrijk dat mensen in ieder geval toegang hebben tot de juist informatie en dat is ook wat de Dopingautoriteit onderstreept.”

Ongezond
De Ronde constateert dat anabole steroïden over het algemeen doen wat ze beloven. De gebruikers kunnen met behulp van deze middelen sneller en meer spiermassa kweken: “De meeste gebruikers geven aan dat ze zich beter voelen in de kuur. Ze worden er sterker van, de spiermassa neemt toe. Ze hebben meer energie, het libido neemt toe. Ze krijgen vaak wat meer zelfvertrouwen. Dus in die zin geeft het de gebruikers vaak best wel voordelen, maar het maakt je nooit gezonder en er zijn wel hele grote risico’s dat het je ongezonder maakt.”

Bestaat er eigenlijk ook een gezonde manier om de middelen te gebruiken? De Ronde: “Het is onmogelijk om deze middelen te gebruiken zonder bijwerkingen. Veel van die bijwerkingen zijn van tijdelijke aard en verdwijnen weer als je stopt met die middelen. Dat wil niet zeggen dat het helemaal onschadelijk is. Het kan effect hebben op de cholesterolhuishouding en als je het maar lang genoeg volhoudt geeft het op langere termijn een hoger risico op hart- en vaatziekten. Een van de standaardbijwerkingen is effect op de testosteronhuishouding en de vruchtbaarheid. Jongere gebruikers denken daar vaak niet over na, maar op het moment dat ze een gezin willen stichten, kan het een probleem worden.”

Mentaliteitsverandering
De Ronde is specialist als het gaat om anabole steroïden, maar er zijn meer dopingmiddelen met schadelijke gevolgen. Gaat hij zich daar ook mee bezighouden? “Jazeker”, zegt hij. “Ik moet erbij zeggen dat de gebruikers van anabolen wel verreweg de grootste groep vormen en als mensen iets anders gebruiken, bijvoorbeeld groeihormoon, is dat vaak in combinatie met anabolen. Andere dopingmiddelen, zoals bijvoorbeeld EPO, kom ik eigenlijk nooit tegen.”

Om die reden blijven de anabolen steroïden De Rondes belangrijkste onderzoeksterrein, met de gezondheid van de gebruikers als uitgangspunt. “Stomweg verbieden helpt niet en we zullen toch een manier moeten vinden, een soort van mentaliteitsverandering moeten creëren, ook onder medische professionals en policymakers. Ja er zijn mensen die het gebruiken en daar zullen we op een gegeven moment toch iets mee moeten doen.”