Hoofd jeugdopleiding wil radicaal anders scouten en opleiden

door: Thomas van Zijl | 21 september 2017 

Het Nederlands voetbal verkeert in een diepe crisis. Oranje is ver weg van WK-kwalificatie en clubs spelen Europees gezien nauwelijks nog een rol van betekenis. De sterke jeugdopleiding gold altijd als levensader, maar om ook in de toekomst talent te laten doorstromen is een andere manier van scouten en opleiden bittere noodzaak. Tot die conclusie komt Bastiaan Riemersma, die zijn coördinerende functie binnen de PSV-opleiding bewust verruilde voor die van hoofd opleidingen bij Willem II.

Van Eindhoven naar Tilburg lijkt een stap terug, maar zo ervaart Riemersma het absoluut niet. Bij Willem II krijgt hij meer ruimte om de jeugdopleiding naar eigen inzicht in te richten. Daarmee geeft hij overigens geen garantie voor succes af. “Ik wil kijken wat mijn ideeën opleveren, of mijn visie klopt. Ik zou liegen als ik zeg dat ik zeker weet dat het werkt. Dat weet niemand. Ook de scouts en opleiders van topclubs kunnen dat niet beweren.” Die topclubs laten hun oog vallen op talent dat steeds jonger wordt. Riemersma heeft daar zijn bedenkingen bij. Van jongetjes van een jaar of acht is niet of nauwelijks vast te stellen of zij later de top halen. 

Cognitie en motivatie
Scouts laten zich leiden door motorische vaardigheden. Iemand die snel beweegt en nieuwe technieken leert valt op. Riemersma hecht waarde aan eigenschappen die minder hoog op het lijstje staan: cognitie en motivatie. Hij neemt zichzelf als voorbeeld. Uit een topsportgezin komt hij niet, het was nooit een jongensdroom om in de voetballerij te werken. Riemersma wilde brandweerman worden, later architect. Totdat hij via meerdere omzwervingen op het CIOS terecht kwam. Daar ontdekte hij zijn passie. 

“Met jonge voetballers gaat het net zo. Op zesjarige leeftijd hebben ze geen idee wat het leven van een topsporter inhoudt en of ze daar de motivatie voor hebben.” Toch is de trend om steeds eerder te selecteren, te oordelen en te rangschikken. De beste voetballers worden bij andere goede voetballers gezet. Riemersma twijfelt over die aanpak. “Deze uitverkoren krijgen de meeste aandacht en extra begeleiding. De grote groep die niet direct tot de uitblinkers behoort wordt veronachtzaamd.” 

Riemersma houdt het dichtbij huis om aan te geven dat ook de groep die niet bestaat uit raspaardjes, veel talent kan herbergen. Hij wijst op Joris Mathijsen, nu technisch directeur bij Willem II. In de jeugd stond hij jaarlijks op de lijstjes van spelers van wie afscheid genomen moest worden. Hij bleef knokken. “Aan het eind van de rit is juist Mathijsen de man die de top haalde, meer dan tachtig interlands achter zijn naam heeft staan en in een WK-finale speelde. Een kwestie van intelligentie en motivatie.” 

Memphis Depay
Natuurlijk zijn er ook spelers die een andere weg bewandelen. Memphis Depay stond al in de vroegste jeugd van PSV bekend als een absolute topper en werd uiteindelijk voor de hoofdprijs verkocht aan Manchester United. Is dat een bevestiging dat er daar op de goede manier gewerkt wordt? Dat gaat Riemersma te snel. “Er gaan miljoenen om in de jeugdopleiding van PSV, dat talent uit de hele regio binnenhaalt. Mag er dan zo eens in de zoveel tijd ook iemand doorbreken?”

Riemersma maakt onderscheid tussen wat hij 'schreeuwend' en 'fluisterend' talent noemt. Memphis behoort tot de eerste categorie. Zijn klasse druipt ervan af, daar is geen kennersoog voor nodig. Gevolg is dat zo’n speler op jonge leeftijd de clubs al voor het uitkiezen heeft. Hoe anders is dat voor het fluisterend talent, in de bewoordingen van Riemersma het type Van Nistelrooij. De potentie is er wel, maar het duurt even voordat die zichtbaar wordt. Voor veel clubs duurt dat traject te lang, ze haken af. Riemersma: 

“Meteen presteren begint al op hele jonge leeftijd. Peuters en kleuters moeten zo snel mogelijk naar het volgende badje. In het voetbal werkt het net zo.” Hij pleit zelf voor meer geduld. Dat geduld zal ook nodig zijn om te kunnen concluderen of zijn eigen methode werkt. Pas over een jaar of acht valt daar volgens Riemersma echt iets over te zeggen. Een lange termijn, zeker in de wetenschap dat hij bij Willem II ‘slechts’ een driejarig contract heeft. “Ik heb er vertrouwen in dat ik hier de tijd krijg om iets neer te zetten. Ik zit met de club op hetzelfde spoor, maar ik weet dat in de voetbalwereld niets zeker is."

Voor meer informatie: Deze jeugdopleider kijkt radicaal anders naar voetbaltalent (en dat geeft hoop) (artikel van De Correspondent door Michiel de Hoog)