Hogeschool Windesheim onderzoekt toegevoegde waarde digitale gymles

door: Lennart Bloemhof | 27 september 2012

Een docent die met een leerling een turnoefening terugkijkt op de iPad. Of - in plaats van het geven van de traditionele gymnastiekles - een uurtje gaat Wii-golfen met de klas. Het project ‘Digitalisering in de gymles’ gaat onderzoeken of en hoe deze ontwikkelingen de gymles van de toekomst kunnen beïnvloeden. Vanaf januari 2013 voert hogeschool Windesheim het onderzoek uit in samenwerking met kennispartners en middelbare scholen.

Lector Ivo van Hilvoorde - verbonden aan het lectoraat Bewegen, School en Sport van Windesheim - leidt het onderzoeksproject. Drie weken geleden ontving het lectoraat een RAAK-subsidie van bijna driehonderdduizend euro van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW); een subsidie die samenwerking tussen hogescholen en de publieke sector stimuleert.

Van Hilvoorde zegt dat het project al een tijdje ‘sluimerde’ op de Zwolse academie voor lichamelijke opvoeding van Windesheim, de Calo. “Een aantal docenten besteedt een dag in de week aan eigen onderzoek. Er wordt onder meer onderzoek gedaan naar serious gaming. Wij hebben ook een onderzoekje onder docenten uitgevoerd en daaruit bleek ook dat het thema ‘digitalisering’ nadrukkelijk speelde.”

iPad gym
Tijdens gymlessen worden digitale hulpmiddelen volgens Van Hilvoorde nu nog incidenteel toegepast. Maar niet in het opleidingstraject van docenten bewegingsonderwijs. “Daar wordt al veelvuldig gebruik gemaakt van digitale middelen. Voor een docent kunnen filmbeelden gemaakt door bijvoorbeeld een iPad nuttig zijn als feedback, waarmee ze hun lesmethode direct terug kunnen zien”, verklaart Van Hilvoorde de overheveling van dergelijke hulpmiddelen naar de reguliere gymles. Met beweeggames (zoals Wii-golf) hopen leraren ook meer aan te sluiten bij de leefwereld van leerlingen.

40 docenten en 120 brugklasleerlingen zijn betrokken bij het project. Het onderzoek focust op twee aspecten: het effectief aanleren van sporthandelingen (motorisch leren) en de motivatie van leerlingen op het gebied van sport. Zo proberen de onderzoekers te achterhalen wat een beweeggame als Wii-golf toevoegt aan het leren van een sporthandeling en wat de invloed is op de ontwikkeling van ‘sportidentiteit’. Vinden kinderen beweeggames bijvoorbeeld leuker dan ‘gewoon’ sporten? Zien kinderen een beweeggame ook echt als sport? En, het uiteindelijke doel van de gymles: stimuleert een beweeggame sport en bewegen in het algemeen?

Digitale gymklas
Om het onderzoek goed te kunnen uitvoeren wordt op Windesheim een zogenaamd ‘fieldlab’ ingericht: een digitale gymklas vol iPads, camera’s en de technische expertise van onderzoekers, waarbij de digitale ontwikkelingen op gymgebied eerst getest kunnen worden door studenten en docenten van de hogeschool voordat ze worden toegepast in de praktijk. Van Hilvoorde benoemt als gunstig neveneffect dat toekomstige docenten via het fieldlab alvast in aanraking komen met digitale middelen.

In de bewegingswetenschappen is er nog weinig bekend over de toegevoegde waarde van digitale hulpmiddelen tijdens de gymles. Volgens Van Hilvoorde is het onderzoek daarom vooral een verkenning met veel vragen en mogelijke invalshoeken. “Er zijn wel kleine onderzoeken gedaan naar effecten van beweeggames, maar nooit echt grootschalig met kinderen in de context van het onderwijs.”

Van Hilvoorde gaat er daarom niet automatisch van uit dat digitale hulmiddelen tijdens de gymles per definitie een verrijking zijn. “Kinderen kunnen bijvoorbeeld schrikken als ze zichzelf terugzien en dat is niet de bedoeling. Het doel is dat ieder kind tot z’n recht komt tijdens de gymles, dat is niet makkelijk of vanzelfsprekend.”

Pioniersonderzoek met perspectief
Naast de RAAK-subsidie wordt het project ondersteund door een breed scala aan partners. Onder andere vijf middelbare scholen en kennisinstellingen zoals de Faculteit Bewegingswetenschappen (VU) en het Mulier Instituut dragen hun steentje bij, maar ook sportorganisaties als de KNVB werken mee aan het onderzoek. Van Hilvoorde benadrukt dat er geen commerciële partijen zoals spelontwikkelaars verbonden zijn aan het onderzoek.

“Dat is niet geoorloofd want daar beïnvloed je de markt mee. Maar ik sluit niet uit dat we na twee jaar - als het onderzoek is afgerond - met dergelijke partijen om tafel gaan. Het is een interessant onderzoek en het zou zonde zijn om het niet voort te zetten. Ik denk ook wel dat er veel belangstelling zal zijn.”

Van Hilvoorde verwacht veel van de onderzoeksresultaten. Zo moet het project in eerste instantie meer kennis over de inzet van digitale technologie tijdens de gymles opleveren. Ook hoopt de onderzoeksleider dat collega’s een handboek voor docenten gaan ontwikkelen op basis van de onderzoeksresultaten.

“Maar wie weet doen we ook kennis op voor het ontwikkelen van specifieke software, die we later kunnen doorontwikkelen met andere partners. Of het project mondt uit in een digitaal methodeboek voor gymleerlingen. Dat levert weer nieuwe vragen op, zoals: vanaf welke leeftijd heeft zoiets zin? En: hoe scholen we de docenten van de toekomst hierin? Kortom, er is genoeg te onderzoeken. Het is onontgonnen terrein.”

Voor meer informatie over het onderzoeksthema Bewegen, School en Sport van hogeschool Windeheim: klik hier