Hoger onderwijs in Amsterdam wil mee in olympische ambitie

door: Leo Aquina | 3 november 2011

De Amsterdamse onderwijsinstellingen gaan meer samenwerken op het gebied van sportonderwijs en -onderzoek. Vorige maand presenteerde Jet Bussemaker – rector aan de Hogeschool van Amsterdam - het plan ‘Kansen voor het hoger onderwijs in Olympisch Amsterdam’. Daarmee geeft Amsterdam als eerste invulling aan het landelijke sectorplan sportonderwijs en -onderzoek. Een belangrijke doelstelling is te komen tot een effectieve en vruchtbare samenwerking tussen onderwijs en onderzoek, overheid en sport.

“Het Amsterdamse hoger onderwijs kan een belangrijke bijdrage leveren aan het waarmaken van de olympische droom van Amsterdam”, zegt Jacomine Ravensbergen, Voorzitter van het domein Bewegen Sport en Voeding bij de Hogeschool van Amsterdam. Ravensbergen heeft het plan opgesteld samen met Cees Vervoorn - Lector Topsport en Onderwijs aan de Hogeschool van Amsterdam/Universiteit van Amsterdam - en Peter Beek die decaan is van de Faculteit Bewegingswetenschappen van de Vrije Universiteit (VU). “Maar we hebben niet alleen een plan geschreven, we zijn ook al begonnen”, vertelt zij.

Zo start komend voorjaar een collegereeks over de Olympische Spelen voor studenten van de Universiteit van Amsterdam (UvA) en de Hogeschool van Amsterdam (HvA) in het kader van het lectoraat van Cees Vervoorn. Daarnaast ontwikkelt de HvA binnen het domein Techniek een minor ‘Sport en Techniek’, die studenten vanuit sportopleidingen samenbrengt met techneuten en informatiespecialisten om samen sporttechnische vragen aan te pakken en slimme oplossingen te ontwikkelen voor data-analyse. In 2012 komt er ook een minor sportpsychologie vanuit het domein Maatschappij & Recht. “Daarnaast zijn we samen met de VU bezig met het opzetten van gezamenlijke stages waarbij HvA-studenten vanuit de sportpraktijk behoefte aan kennis en ondersteuning vertalen naar onderzoeksvragen en VU-studenten academische verdieping kunnen aanbrengen”, aldus Ravensbergen.

Geen dubbel werk
In het plan wordt gesproken van drie benodigde acties op onderwijsgebied: ‘Het analyseren van bestaande opleidingen; het doorontwikkelen en afstemmen van bestaande opleidingen; en het ontwikkelen van relevante nieuwe opleidingen gericht op sportbeoefening, hetzelfde geldt voor minoren (keuzevakken) ter verdieping of verbreding. Ravensbergen: “Je moet het natuurlijk vooral doen bij studierichtingen waar het relevant is. Dan kun je denken aan de al genoemde sporttechnische kant, maar ook aan commerciële opleidingen, gezondheidszorg als bijvoorbeeld het gaat om (sport-)voeding, blessurepreventie, (sport-)fysiotherapie. Het idee is om vanuit het sectorplan binnen meerdere instellingen iets op te bouwen, zodat je geen dubbel werk hoeft te doen.”

Cruyff University als voorbeeld
Bij nieuwe opleidingen neemt Ravensbergen de Johan Cruyff University als voorbeeld. “Bij de HvA en de UvA hebben we op zichzelf een heel aardige regeling voor topsporters, maar in een opleiding heb je vlieguren nodig. Je moet gewoon aanwezig zijn in de klas en dat is soms moeilijk te combineren met topsport.” De Cruyff University is populair onder topsporters vanwege de mogelijkheid om op afstand te studeren. “Die opleiding biedt echter alleen commerciële economie en ik weet zeker dat er ook topsporters zijn met andere belangstelling”, aldus Ravensbergen. “We willen onderzoeken in hoeverre afstandsleren ook in andere opleidingen tot de mogelijkheden behoort en we hebben de ambitie om vanaf 2012 ieder jaar een ‘leertraject op afstand’ te ontwikkelen.”

Fieldabs
In het plan ‘Kansen voor het hoger onderwijs in Olympisch Amsterdam’ wordt ook gesproken over het ontwikkelen van een kennisinfrastructuur doormiddel van fieldlabs. Het gaat daarbij om praktijksituaties in de sport waar studenten stage kunnen lopen en onderzoek kunnen doen. “De faculteit bewegingswetenschappen van de VU heeft die stap al gemaakt”, aldus Ravensbergen. “Zij hebben bij de Bosbaan een fieldlab met faciliteiten voor fysiologische en biomedische metingen door embedded wetenschappers. Een ander fieldlab is het Sloterparkbad. Daar is onlangs een camerasysteem geïnstalleerd waarmee de topzwemmers van NZA en coach Martin Truijens werken aan de zwemtechniek. Dat camerasysteem kun je ook gebruiken voor allerlei ander onderzoek op sportgebied.” Ravensbergen denkt bij fieldlabs echter ook aan scholen - bijvoorbeeld in Amsterdam Nieuw-West - waar het domein Bewegen Sport en Voeding van de HvA gevestigd is. Op dit moment loopt er een subsidieaanvraag voor een onderzoek naar motorische remedial teaching voor kinderen met een slecht bewegingspatroon. Zoiets kan bij uitstek op deze scholen worden onderzocht.

Een ton per jaar
De samenwerking tussen de verschillende onderwijsinstellingen hoeft niet veel te kosten, maar voor het inrichten van fieldlabs is vaak geld nodig. Waar komt dat vandaan? “We hebben gekeken naar het investeringsplaatje en we kunnen in de komende vijf jaar met ongeveer een ton per jaar zes goed geoutilleerde fieldlabs opzetten en duurzaam borgen”, rekent Ravensbergen voor. “Dat financieren we deels vanuit de opleidingen zelf om op die manier ook commitment te tonen. Daarnaast kijken we naar de Stichting Topsport
Amsterdam en de gemeente die een olympische ambitie heeft uitgesproken. Sporters en sportbonden die profiteren, kunnen ook een bijdrage leveren en je kunt veel doen met sponsoring. Het roeien heeft bijvoorbeeld onlangs DSM binnengehaald als sponsor, mede omdat zij iets willen toen met techniekontwikkeling en voedingsonderzoek. Als je dat kan koppelen aan de fieldlabs en de inzet van studenten heeft het voor iedereen meerwaarde.”

Ravensbergen heeft bij het plan een tijdspad van vijf jaar in het achterhoofd. “Dan komen we uit in 2016 en dat is ook weer een belangrijk jaar in het kader van het Olympisch Plan 2028.” Het is de bedoeling dat het Amsterdamse hoger onderwijs net als de rest van het land tegen die tijd op olympisch niveau is. Ravensbergen denkt daarbij aan een tiental fieldlabs waar HBO- en WO-studenten zich kunnen ontwikkelen doormiddel van stageplekken en onderzoeken. “Als we dat voor elkaar krijgen ben ik een gelukkig mens.”

Meer informatie: klik hier voor de inhoud van het plan ‘Kansen voor het hoger onderwijs in Olympisch Amsterdam’