Hoe zorg je ervoor dat jonge kinderen meer bewegen?

door: Emilie Maclaine Pont | 3 april 2025

Vorig jaar publiceerden we op Sport Knowhow XL een artikel over Actief Fundament: een vierjarig onderzoeksproject van een consortium met onder meer Fontys Sport en Bewegen, Universiteit van Maastricht, de Hogeschool van Amsterdam (HvA), Zuyd Hogeschool en het Mulier Instituut met als doel om een aanpak te ontwerpen, implementeren en evalueren waarmee twee- tot zevenjarige kinderen een basis ontwikkelen voor een leven lang bewegen.

De eerste resultaten uit de onder 280 kinderen, 100 pedagogisch medewerkers en 36 school- en locatieleiders bij 18 Integrale Kind Centra (IKC’s) uitgevoerde metingen zijn inmiddels bekend en aan alle betrokken partners gepresenteerd. Die partners bestaan naast de betrokken hogescholen en universiteit onder meer uit Kenniscentrum Sport en Bewegen, negen interventie-IKC’s, negen controle-IKC’s en diverse branche- en ouderverenigingen op het gebied van kinderopvang. Die brancheverenigingen hebben een adviserende taak, terwijl de overige organisaties zich bezighouden met de begeleiding en uitvoering van het onderzoek in verschillende regio’s en op diverse deelgebieden, zoals pedagogiek, motoriek en samenwerken.

Aanpak op maat
Docentonderzoeker/promovendus Jasper de Graef: “De afgelopen maanden hebben we vragenlijsten onder ouders afgenomen, gesproken met beleidsbepalers en pedagogisch medewerkers bij de IKC’s en de kinderen ter plekke geobserveerd. Hoe zien de dagen op de IKC’s eruit voor de kinderen? Hoeveel bewegen ze? Wat trekt hen aan en wat juist niet? Ook gingen we met de kinderen zelf in gesprek en lieten hen tekenen wat ze graag willen qua bewegen. Daarbij droegen zij ieder een week lang een riem met daaraan een kastje dat bijhield hoeveel ze bewogen. Die data worden op dit moment geanalyseerd en binnenkort gedeeld. Alle metingen vormen de basis voor het ontwikkeltraject binnen Actief Fundament en volgen we jaarlijks op om de aanpak gerichter te kunnen ontwikkelen en bij te stellen waar nodig."

De Graef koppelde onlangs aan de IKC’s en de overige partners terug wat zij observeerden. “Dat gaat om welke kansen er op de IKC’s liggen op het gebied van bewegen en wat zij kunnen aanbieden om te bevorderen dat kinderen op een dag meer gaan bewegen. Een aanpak op maat dus. De IKC’s staan hier allemaal zeer open voor en gaan de komende tijd aan de slag met het gezamenlijk vormgeven van de aanpak en het implementeren ervan. Zo verwachten wij dat het helpt om het met kinderen over bewegen te hebben, net als dat zij uitleg krijgen over wat lettergrepen zijn en hoe je een som oplost. Uiteraard observeren wij intussen hoe dit verloopt en vooral wat de effecten op het beweeggedrag van de kinderen zijn.”

Co-creatie
Op 9 april a.s. organiseert het consortium een eerste regionaal kennissymposium in samenwerking met de GGD, in eerste instantie bedoeld voor beleidmakers, gemeenten en schoolhoofden. “We laten hen zien waar we mee bezig zijn, wat de meest recente ontwikkelingen zijn als het gaat om pedagogisch handelen en het ontwikkelen van een beweegbeleid en waar we kansen zien om kinderen bij IKC’s, in de kinderopvang en op scholen meer te laten bewegen. Wat vinden kinderen belangrijk? Hoeveel bewegen ze? En op welk moment van de week? Ik ben nu nog bezig met de analyse van deze data, maar zal daar in april dus mijn bevindingen over delen.”

Hierna start een co-creatieproces, vertelt De Graef. “Samen bekijken we waar we de eerste stappen voor meer beweging onder de kinderen kunnen zetten. Vervolgens voeren we opnieuw metingen uit en kijken we waar die beweging omhoog is gegaan, gelijk gebleven of gedaald. Vlak voor de zomervakantie krijgen we de volgende resultaten. Hierover verwachten we eind oktober uitspraken over te doen.”

Wetenschappelijk bewijs voor een toenemende beweegarmoede onder kinderen heeft De Graef niet. “Wel zien we dat het voortdurend lastiger wordt voor hen om voldoende te bewegen. Ze spelen minder vaak buiten en hun motorische vaardigheden ontwikkelen zich minder sterk. Het doel van de aanpak Actief Fundament is dan ook om bewegen eenvoudig te integreren in de alledaagse routines in de kinderopvang en het kleuteronderwijs. Wij hopen een aanpak te ontwikkelen die we later kunnen opschalen. Dat we weten wat werkt en hoe we dat ook bij andere IKC’s kunnen uitvoeren, zodat kinderen landelijk meer in beweging komen en kunnen genieten van een actieve start in het leven waar ze een leven lang profijt van hebben.”

Voor meer informatie: www.actieffundament.nl