Hoe vechtsport in Den Haag wordt ingezet als preventief middel

door: Emma Meertens | 24 augustus 2023

De afgelopen jaren heeft de gemeente Den Haag flink geïnvesteerd in vechtsportclubs. Eerder heeft dat geleid tot een uniek collectief dat bestaat uit 38 gecertificeerde Haagse vechtsportclubs. Inmiddels is dit collectief nog verder ontwikkeld en organiseert de gemeente met deze clubs, het onderwijs en welzijnswerk het vechtsportpreventieprogramma 'Do Den Haag'.

In het programma 'Do Den Haag', dat onderdeel is van de integrale preventieaanpak in Den Haag, wordt vechtsport ingezet om zaken zoals agressie, pesten, criminaliteit en overlast onder jeugd en jongeren tegen te gaan. Dat juist vechtsport het beste middel is om deze problemen aan te pakken, klinkt voor buitenstaanders misschien gek. Pjotr Behrtel, sportconsulent en beleidsadviseur bij de gemeente Den Haag, vertelt: “Mensen weten door vechtsport beter met hun emoties om te gaan en er ontstaat heel veel discipline. Er wordt een aantal normen en waarden aangeleerd die voor deze doelgroep heel belangrijk zijn.”

Maatschappelijke belofte
Behrtel heeft zelf gezien hoe waardevol sport kan zijn om jongeren en jeugd op het rechte pad te krijgen en te houden. Voordat hij aan de slag ging bij de gemeente Den Haag, werkte hij onder andere in de gevangenis en in jeugdinternaten. Het idee om vechtsport in te zetten als preventief middel komt dan ook bij mede bij hem vandaan. Niet alleen Behrtel zag wat de meerwaarde kon zijn. In het onderzoek dat samen met de Fontys Hogeschool werd gedaan kwam naar voren dat vechtsport misschien wel het juiste instrument is. Niet alleen op dit punt wordt de maatschappelijke belofte van vechtsport onderschreven. In onderzoeken die NOC*NSF doet naar de snelst groeiende sporten, staat vechtsport hoog in de ranking.

In Den Haag is de populariteit en aantrekkingskracht van vechtsporten groot. Om ervoor te zorgen dat de Haagse vechtsportclubs vitaler en zelfredzamer worden, is de gemeente daarom in 2021 gestart met het ondersteunen van deze clubs. Met deze ondersteuning werd het voor tientallen vechtsportaanbieders mogelijk om een keurmerk aan te vragen bij de Vechtsport Autoriteit (VA) of bij het Nederlands Instituut Vechtsport en Maatschappij (NIVM). Pjotr Behrtel: “Anderhalf jaar lang heb ik iemand van de gemeente ingezet om de clubs te helpen bij allerlei zaken. Dat ging over EHBO, over Verklaringen Omtrent Gedrag, gedragsregels en omgangsvormen, maar ook het opleiden van trainers.”

Voldoen aan regels
Naast dat deze zaken op orde moeten zijn om zo’n keurmerk te krijgen, zijn er ook diverse regels waar een vechtsportclub aan moet voldoen. “Een van de regels die bijvoorbeeld bij bepaalde sporten geldt is dat je tot 18 jaar niet mag schoppen of trappen naar het hoofd. Zowel het NIVM als Vechtsport Autoriteit controleren of je je aan de regels houdt”, aldus Behrtel. Op het moment dat de clubs zich niet houden aan de afspraken, wordt het keurmerk afgenomen. Een van de gevolgen is dat het lastiger wordt om subsidies aan te vragen.

Momenteel hebben 38 vechtsportclubs in Den Haag het keurmerk. Samen met deze clubs, maar ook het welzijnswerk en onderwijs, wordt het vechtsport preventieprogramma Do Den Haag georganiseerd. Dit programma bestaat uit vijf onderdelen. Het eerste onderdeel is de opleiding tot docent weerbaarheid en agressieregulatie. De opleiding is bedoeld voor trainers binnen de clubs. “Met dit diploma kunnen ze lessen en andere activiteiten op hun eigen club organiseren, maar zijn ze ook vakbekwaam om aan de slag te gaan op scholen of in het welzijnswerk”, zo legt Pjotr Behrtel uit.

Onderdelen twee en drie focussen zich op het onderwijs. Onderdeel twee (interventierespons: omgaan met pesten en groepsdruk) is bedoeld voor gymdocenten en sportcoördinatoren in het basisonderwijs. Onderdeel drie (interventierespons: omgaan met agressie en geweld) focust zich op dezelfde doelgroep maar dan in het voortgezet onderwijs.

Project ‘Vechtende Jongeren’
Onderdeel vier is het pilotproject ‘Vechtende Jongeren’. In dit tweejarige project worden jongeren begeleid bij het ontwikkelen van hun talenten en de vorming van mentale veerkracht. Dit gaat over jongeren die op één of meerdere leefgebieden problemen ervaren en een hang hebben naar de straatcultuur en aan vechtsport (willen) doen. “Het doel is niet dat ze straks blijvend aan vechtsport doen, maar dat ze door middel van vechtsport iets aangeleerd krijgen. We zetten in op hun talenten en kwaliteiten.” Het project moet overigens nog van start gaan. De ambitie is om 200 jongeren te bereiken waarvan er minimaal 40 jongeren in de primaire doelgroep van het project vallen. Dit onderdeel wordt financieel mede mogelijk gemaakt door het VSB Fonds.

Het vijfde onderdeel van het vechtsport preventieprogramma Do Den Haag zijn gastlessen door lokale vechtsporttrainers binnen het onderwijs en jongerenwerk. “Den Haag is namelijk een goede vechtsportstad. We krijgen steeds meer kampioenen. Op deze manier kunnen we bekende sporters inzetten als rolmodel in de stad. Afgelopen week hebben bijvoorbeeld twee Glory-vechters clinics gegeven op een playground in de wijk Transvaal”, aldus Behrtel.

Al deze vijf onderdelen worden georganiseerd door het Nederlands Instituut Vechtsport en Maatschappij in nauwe samenwerking met de gemeente Den Haag. Omdat het gehele programma nog in de kinderschoenen staat, is het voor Pjotr Behrtel lastig om nu al wat te zeggen over de effectiviteit. Wel ziet hij dat het programma door de vechtsportclubs goed wordt opgepakt. “Voor de opleiding tot docent weerbaarheid en agressieregulatie moeten de deelnemers trainingen aan elkaar geven. Ze vinden het erg leuk om met elkaar aan de slag te gaan. Ze komen natuurlijk uit allerlei verschillende disciplines en pikken veel dingen van elkaar op. Ze noemen het zelf ook wel: “verbaal sparren op de mat.”

Voor meer informatie: Menu Vechtsport Preventieprogramma 2023