Hoe mbo-onderzoek kan bijdragen aan meer sporten en bewegen

door: Emilie Maclaine Pont | 19 december 2024

Terwijl het hoger beroepsonderwijs (hbo) lectoraten en het wetenschappelijk onderwijs (wo) leerstoelen kent, heeft het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) sinds 2015 practoraten. Onderzoek wordt vanuit die practoraten aan het mbo-onderwijs gekoppeld. Nederland telt er 137, waarvan een handjevol betrekking hebben op sport en/of bewegen. Maarten Bremer van adviesbureau KplusV heeft vanuit Sportinnovator en ZonMw de opdracht gekregen een ontwikkelagenda voor practoraten op te stellen.

De meer concrete opdracht aan Maarten Bremer is om ervoor te zorgen dat er een ontwikkelagenda komt voor het mbo als instrument voor onderzoek, kennisontwikkeling en kennistoepassing gericht op meer sporten en bewegen. De vraag valt binnen MOOI in Beweging: een meerjarig programma van ZonMw dat met onderzoek en innovaties oplossingen zoekt voor zes zogenoemde complexe maatschappelijke uitdagingen.

Bremer: “Het ervoor zorgen dat meer mensen sporten en bewegen is een van die complexe maatschappelijke uitdagingen. De meerderheid van degenen die in de sportsector werken, heeft een mbo-achtergrond. Daarom is er alles aan gelegen om de mbo-opleidingen zo in te richten dat hun impact op de sportpraktijk en het aantal mensen dat sportief beweegt het grootst is. Er vindt onderzoek plaats in het mbo binnen verschillende practoraten, maar dat zijn er nog maar een paar. Wij kijken wat en wie ervoor nodig zijn om practoraten meer te laten bijdragen aan kennis en innovatie op het gebied van sportief bewegen.”

Geen onderzoeksgeld
Afgelopen zomer begon KplusV met de opdracht. “In eerste instantie hebben we ons verdiept in wat er leeft in de sector sport en bewegen door het lezen van documenten van onder andere Kenniscentrum Sport & Bewegen en het Mulier Instituut en het afnemen van interviews. We spraken met verschillende partijen uit het werkveld, waaronder mbo-instellingen met een practoraat op het gebied van sport en bewegen, ZonMw, sportbedrijven en potentiële financiers. Anders dan lectoraten en leerstoelen zijn ROC’s onderwijsinstellingen en geen kennisinstellingen. Daarom ontvangen zij geen onderzoeksgeld vanuit de overheid. Dat komt mede omdat practoraten nog jong zijn. De eerste practoraten zijn pas in 2015 gekomen, uit een behoefte om ook onderzoek te doen. Mbo’s zijn niet verplicht om practoraten te hebben. Dat maakt dat er aparte geldstromen van externe financiers nodig zijn.”

Na het voorwerk zit Bremer met zijn team nu in de volgende fase. “We zijn nu aanwezig bij tal van bijeenkomsten om te kijken waar de meeste drive zit om de opdracht te doen slagen. De Dag van het Sportonderzoek, de Landelijke Practoratendag, een vergadering van de Adviesraad van MOOI in Beweging en van het onderwijscluster Sport & Bewegen van de MBO Raad: overal spreken we verschillende partijen om te horen welke kansen zij zien kennis te ontwikkelen en toe te passen in het mbo, zodat meer mensen sportief gaan bewegen. Ook zijn we al bezig met de vraag wie uiteindelijk ons stokje wil overnemen. Onze opdracht eindigt eind januari 2025. Dan is het werk natuurlijk nog niet klaar, maar hopen we iets in gang te hebben gezet waar andere partijen verder mee gaan.”

Complexer dan de energietransitie
Voor Bremer is dit niet het eerste ontwikkelagenda-project. Eerder kreeg KplusV een vergelijkbaar verzoek voor practoraten die een link hebben met de energietransitie. “Die opdracht was meer rechttoe-rechtaan. Er zijn al een kleine 30 practoraten die zich met dit onderwerp bezighouden. De oplossing is bovendien eenduidiger. Er moeten simpelweg meer professionals komen die de vaardigheden hebben om de energietransitie mogelijk te maken: denk aan zonnepanelen aanleggen en laadpalen installeren. Hoe je ervoor zorgt dat mensen meer sporten en bewegen, is niet zo wiskundig op te lossen. Niet voor niets gaat het hier om een complexe uitdaging. Bovendien zijn er nu slechts vijf practoraten actief op dit gebied (onder meer Sociaal Veilige Sport (Doetinchem), Gezondheid, Sport en Bewegen (Zwolle), Positieve gezondheid (Apeldoorn) en Vitaliteit (Groningen)). Het mbo doet dus minder onderzoek naar dit onderwerp dan bij de energietransitie. Dat maakt de opdracht uitdagend en minstens zo belangrijk. Immers, de verwachting is dat in 2050 64 procent van de Nederlanders obesitas heeft. We streven er dan ook naar om een ontwikkelagenda op te stellen die aansluit bij lokale of landelijke agenda’s en waar mbo’s en andere partijen vol energie mee verder gaan.”

Voor meer informatie: practoratenoverzicht