Hockeyclub Voordaan stelt voorbeeld met veiligheidsplan

door: Thomas van Zijl | 20 augustus 2015

Het actief werken aan een veilig sportklimaat staat bij veel vrijwilligers wegens tijdgebrek vaak onderaan het lijstje. Bij hockeyclub MMHC Voordaan uit het Utrechtse dorp Groenekan is daar geen sprake meer van. De vereniging stelde een veiligheidsplan op, met als titel ‘Veilig Vertrouwd Voldaan’. Belangrijkste elementen zijn preventiebeleid, een risicoanalyse en een gedragscode voor teamleiders.

De inspanningen van Voordaan op het gebied van een veilig sportklimaat zijn een directe reactie op de gebeurtenissen bij de Haagse hockeyclubs HGC, waar een vrijwilliger opnames maakte van meisjes in een kleedkamer. “Naar aanleiding van dat incident is er een mail gestuurd om alle leden van Voordaan te informeren. Zelf heb ik toen gevraagd wat wij als club doen om dit te voorkomen. Daarna is alles in gang gezet”, zegt Cécile Veldman die het veiligheidsplan mede opstelde. De conclusie luidde: te weinig. Er was, in de woorden van Veldman, sprake van een hapsnapbeleid.

Voordaan bleef niet stil zitten en formeerde een commissie met kennis van zaken. Daarin zaten een huisarts, een crisismanager bij het ministerie van Veiligheid en Justitie, een schoolbegeleider gespecialiseerd in gedragsproblematiek en Veldman. Zij hield zich tot januari van dit jaar bij NOC*NSF bezig met de Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) en werkt nu binnen zwembond KNZB aan het project Code Blauw. Verenigingen kunnen zich daarbij aansluiten om preventief beleid op te stellen. “Ons voordeel is dat we het probleem vanuit alle invalshoeken en expertises konden benaderen. Dat zal niet voor alle clubs mogelijk zijn, maar het staat ze vrij om gebruik te maken van ons plan. Het is geen kwestie van copypasten, maar de basis zal wel overal hetzelfde zijn.”
 
Aannamebeleid vrijwiliggers
Het veiligheidsplan van Voordaan bestaat op de eerste plaats uit een helder aannamebeleid. Voor nieuwe en huidige vrijwilligers wordt een VOG aangevraagd. Het aanvragen van die verklaring is gratis, mits sportclubs concreet beleid hebben op het gebied van veiligheid, sportiviteit en respect. Vrijwilligers die geen lid zijn van hockeybond KNHB, zeten hun handtekening onder de Verklaring Omtrent Tuchtrecht (VOT), zodat ook zij niet zonder gevolgen over de schreef kunnen gaan. Daarnaast stelde Voordaan een tweede vertrouwenscontactpersoon aan. Veldman:

“Het is belangrijk dat onze leden zich veilig voelen en altijd ergens hun verhaal kwijt kunnen, mocht er toch iets mis gaan. We hebben nu een mannelijke en een vrouwelijke vertrouwenscontactpersoon.” Dit najaar staat een uitgebreide risicoanalyse op het programma om eventuele zwakke plekken bloot te leggen. Veldman: “Het gaat om heel praktische dingen. Zijn er afgesloten ruimten waar trainers hun pupillen mee naar toe kunnen nemen? Is er eigenlijk beleid voor onze jeugdkampen? Dat zijn zaken die we direct kunnen aanpakken mochten ze aan het licht komen.”
 
Veldman hoopt dat veel clubs het voorbeeld van Voordaan volgen. “Op dit moment kunnen verenigingen met een duidelijk veiligheidsplan zich daarmee nog onderscheiden, in de toekomst zal het de norm worden. De maatschappij verandert, ouders zullen maatregelen eisen.” Veldman ziet daarin niet meteen een drempel voor vrijwilligers. Net als in het onderwijs en de kinderopvang moet het de normaalste zaak van de wereld worden. Te veel clubbestuurders gaan nu nog uit van het feit dat ‘zoiets op hun club niet kan en zal gebeuren’. Dat is een illusie. Ernstige incidenten komen niet vaak voor, maar de kans erop is overal aanwezig.”

Het opstellen van een plan is een belangrijke eerste stap, moeilijker is om het beleid te borgen. Veiligheid, sportiviteit en respect zouden door de aderen van de clubs en haar leden moeten stromen. Daar is tijd voor nodig en in een aantal gevallen een cultuurverandering. En kennis. Voordaan had het geluk die in huis te hebben, maar andere verenigingen kunnen contact opnemen met de KNHB of sportkoepel NOC*NSF. Veldman: "De hockeybond is heel behulpzaam en bijvoorbeeld groot voorstander van de VOT (Verklaring Omtrent Tuchtrecht, red.) om mensen die de fout in gaan snel aan te kunnen pakken. De tijd dat veiligheid binnen de sport onderaan het lijstje stond is voorbij. We zijn nu echt wel wakker geschud."

Voor informatie over de Commissie Veilig Vertrouwd Voordaan: klik hier