5 juni 2025
Nieuws
Voetballers, vechtsporters en rugbyers raken tijdens het sporten regelmatig met het hoofd de bal of een medespeler. Dit heeft niet altijd direct merkbare gevolgen, maar er zijn steeds meer zorgen dat herhaald hoofdcontact op de lange termijn zou kunnen leiden tot chronisch hersenletsel. Het ministerie van VWS heeft de Gezondheidsraad daarom gevraagd te adviseren over het verband tussen chronisch hersenletsel en herhaald hoofdcontact bij contactsport. Op basis van het beschikbare onderzoek concludeert de Gezondheidsraad nu dat herhaald hoofdcontact tijdens het sporten een verhoogd risico geeft op dementie. De hoogte van dit risico hangt af van de mate van blootstelling aan herhaald hoofdcontact.
Voetbal is verreweg de meest beoefende contactsport in Nederland. De sport wordt vooral beoefend door jongens en mannen, maar in toenemende mate ook door meisjes en vrouwen. De onderzoekscommissie richt zich in het advies op de langetermijngevolgen van blootstelling aan herhaald hoofdcontact (repetitive head impacts) bij voetbal, vechtsporten en rugby. Voorbeelden zijn een kopbal bij voetbal, een botsing met een andere speler bij rugby of een klap of stoot tegen het hoofd bij een vechtsport. Klappen tegen het hoofd kunnen leiden tot direct merkbare gevolgen, zoals hoofdpijn of bewustzijnsverlies. Sporters worden echter vooral blootgesteld aan klappen tegen het hoofd zonder direct merkbare gevolgen. Ook dit soort hoofdcontact kan op lange termijn leiden tot hersenletsel. Hierover wordt steeds meer bekend.
Verhoogd risico op dementie bij contactsporters
Een direct verband tussen blootstelling aan herhaald hoofdcontact en chronisch hersenletsel is moeilijk aan te tonen. Dat komt doordat hoofdcontact tijdens sport vaak geen direct merkbare gevolgen heeft en doordat de totale blootstelling niet volledig in kaart te brengen is. De beschikbare literatuur is volgens de commissie echter voldoende overtuigend om te concluderen dat blootstelling aan herhaald hoofdcontact bij contactsport samenhangt met een verhoogd risico op dementie.
Zo hebben professionele voetballers een 2 tot 3 keer verhoogd risico op dementie in vergelijking met de algemene bevolking. Dit risico is afhankelijk van de mate van blootstelling aan herhaald hoofdcontact. Onderzoek laat bijvoorbeeld zien dat keepers, die vrijwel nooit koppen, minder risico lopen op dementie dan veldspelers. Bij boksers en rugbyspelers werd eveneens een 2 tot 3 keer verhoogd risico gevonden in vergelijking met de algemene bevolking, hoewel er over deze sporten minder gegevens beschikbaar zijn.
Verder vond de commissie aanwijzingen voor een verhoogd risico op amyotrofische laterale sclerose (ALS) en de ziekte van Parkinson door intensieve deelname aan contactsporten. De commissie is echter terughoudend in het trekken van conclusies over deze andere hersenaandoeningen, omdat overtuigend bewijs ontbreekt.
De commissie ziet voldoende aanleiding om blootstelling aan herhaald hoofdcontact bij sporters te beperken, zowel bij professionele sporters als bij amateursporters. De wetenschappelijke literatuur laat zien dat de frequentie en intensiteit van het hoofdcontact verlaagd kan worden door bijvoorbeeld spelregelwijzigingen, het gebruik van lichtere trainingsballen en het verbeteren van motorische vaardigheden. Er is echter nog weinig bekend over de langetermijneffecten van dit soort maatregelen, waaronder het effect op het risico op dementie.
De raad adviseert om blootstelling aan herhaald hoofdcontact bij contactsporters te beperken. Dat kan bijvoorbeeld door spelregelwijzigingen als het vermijden van kopballen op hoge snelheid of door het gebruik van lichtere trainingsballen. Kinderen sporten vaak al met een aangepast spelreglement. Niettemin verdient het beperken van herhaald hoofdcontact bij kinderen extra aandacht, omdat zij kwetsbaarder zijn voor hersenletsel. Om kinderen nog beter te beschermen vindt de commissie het noodzakelijk om bij hen de blootstelling verder te beperken dan bij volwassenen.
Aansluitend op onder andere de bevindingen van de Gezondheidsraad werkt de Nederlandse Sportraad concrete aanbevelingen uit voor de overheid, sportorganisaties en sporters. Deze worden eind van de zomer gepubliceerd.
Deel dit bericht:
0 reacties
Nog geen reacties. Wees de eerste!
Voeg je reactie toe
Wij sturen jou één keer per twee weken een e-mail met de belangrijkste opinies en artikelen van Sport Knowhow XL.
