Henk Kraaijenhof over de Nederlandse olympische prestaties

door: Emilie Maclaine Pont | 22 augustus 2024

De gouden gemengde 4 x 400 meter estafetteploeg. Het brons op de 400 meter horden van Femke Bol. Het dubbelbrons en – als klap op de vuurpijl – goud van Sifan Hassan op de olympische marathon. Het is een greep uit de fantastische (hardloop)prestaties van TeamNL deze zomer tijdens de Olympische Spelen in Parijs. Voormalig topatleettrainer/-coach en auteur Henk Kraaijenhof keek vol bewondering naar deze en andere Nederlandse prestaties, maar relativeert ook. “Het ene goud is het andere niet.”

Henk Kraaijenhof was zelf een verdienstelijk 400 meterloper en won onder meer het NK indoor. Bekend is hij vooral geworden als trainer/coach van onder andere Nelli Cooman en de Jamaicaanse Merlene Ottey en als loopadviseur van ex-voetballer Edgar Davids en oud-tennisster Mary Pierce. Vijf keer was hij zelf bij de Olympische Spelen; tussen 1988 en 2004. “Dat was als trainer hard werken”, herinnert Kraaijenhof zich. “Met alle stress die er ook nog eens bijkomt, is het een heel andere belevenis dan wanneer je als toeschouwer voor de televisie of in een stadion zit. Bovendien houd ik niet van mensenmassa’s. Deze editie van de Spelen heb ik dus gewoon vanuit huis gevolgd.”

“De slechtst georganiseerde Spelen”
Hoewel Nederland meer medailles haalde dan ooit, is Kraaijenhof niet te spreken over de Franse organisatie. “Alles draait om media-aandacht. Dat het land zijn imago wil opkrikken, is prima. Maar sporters die in het riool moeten zwemmen (de Seine, red.) of naar de supermarkt moeten gaan om een stukje vlees te kopen, is absurd. Dat geldt ook voor de roestende bronzen medailles. Wat dat betreft, waren deze Spelen de slechtst georganiseerde die ik heb gezien.”

Als atletiekliefhebber stond de televisie in huize Kraaijenhof natuurlijk aan als er gelopen moest worden. “Maar ook andere klassieke olympische sporten als gewichtheffen, roeien en zwemmen volgde ik op de voet. Het snelklimmen vond ik fascinerend. Nieuwere sporten als breaking heb ik overgeslagen. Het is knap wat ze doen, maar die sporten horen naar mijn mening niet op de Spelen thuis.”

Mondiaal
Dat Sifan Hassan op de slotdag het goud pakte op de marathon kan op de extra grote bewondering van Kraaijenhof rekenen. “Het ene goud is het andere niet. Atletiek is een mondiale sport. Alle continenten zijn vertegenwoordigd. Zelfs landen als Burundi, Saint Lucia en Botswana doen mee. Dat is bij hockey, roeien en baanwielrennen anders. Aan de top komen, is bij die sporten minder moeilijk. Sifan had niet alleen al twee medailles van eerder die week op zak, maar moest het ook nog eens opnemen tegen tegenstanders van kwaliteit in een mondiaal veld. Zonder iets af te doen aan de prestaties van anderen: wat zij heeft laten zien, is echt uniek.”

Dat Femke Bol in haar individuele finale – 400 meter horden – op een ietwat teleurstellende derde plaats eindigde, verbaast Kraaijenhof niet. “Dat gebeurt heel vaak. De verwachtingen waren hoog, maar ze moest het met Sydney McLaughlin-Levrone opnemen tegen een tegenstandster die ze nog nooit had verslagen en die bovendien al het wereldrecord in handen had. Bovendien heeft McLaughlin met Bob Kersee een coach die al vele topatleten heeft voortgebracht. Gail Devers en Allyson Felix, om er maar een paar te noemen. Om te winnen, moest ze dus wel harder van start gaan dan ze gewend is. Dat ze daardoor in de laatste honderd meter volledig verzuurd was, was een reëel scenario. Ze heeft gegokt en verloren, al blijft haar tijd van 52.15 absolute klasse. Twee jaar geleden zou iedereen daar al voor getekend hebben.”

Waar vooral Amerikaanse en Jamaicaanse atleten ook deze Spelen in uitblonken, waren flinke haardossen, grote kettingen en andere versieringen die de aerodynamica op het oog behoorlijk in de weg staan. “Nelli Cooman had een tijdlang een afrokapsel, maar won toch. Als je wil winnen, maakt die extra ketting of een bos haar niet uit. Hoogstens scheelt het een duizendste of honderdste, maar er goed uitzien, kan de atleten juist ook een impuls geven om nog harder te gaan. Ik had ooit een atlete onder mijn hoede die een wedstrijd in een tutu wilde lopen. 'Ik vind alles prima', zei ik tegen haar, 'maar nu móet je wel hard lopen. Anders sta je voor joker.' Ze won zilver op het WK en EK.”

“Sporters dreigen te verwend te worden”
Een aantal landen beschikt over een mooi topsportbudget, maar dat geldt niet voor bijvoorbeeld India, Pakistan en Botswana. Toch wisten ook sporters uit die landen medailles binnen te slepen. Het laat volgens Kraaijenhof zien dat geld niet zaligmakend is. “Uiteraard kan het helpen, maar in de watten gelegd worden heeft ook een keerzijde. Als je minder middelen hebt, leer je ook verantwoordelijkheid nemen en doorzetten. Zes maanden per jaar op trainingskamp gaan naar exotische oorden en vijfsterrenhotels. Zeven verschillende coaches tot je beschikking hebben. Werken met de meest luxe apparatuur. Het is prachtig, maar je kan er als sporter ook verwend door raken."

Kraaijenhofs kritische noot brengt niet met zich mee dat hij voorstander is van de potentiële overheidsbezuinigingen op sport. Wel is hij kritisch op, in zijn woorden, ‘sportambtenaren’. “Er is een overhead aan managers, beleidsmedewerkers, et cetera. Dat is een groot blok aan het been van de sport en kan best wat minder. Als er dan bezuinigd moet worden, laten we het dan daarop doen.”

Het Sprintexperiment
Kraaijenhof is nog altijd performance consultant en hardlooptrainer, onder meer van Ronell: de dochter van Nelli Cooman en net als haar moeder een zeer getalenteerd sprinter. De drie brengen in september een boek uit: Het Sprintexperiment. Kraaijenhof: “Het idee is ontstaan toen we drieënhalf jaar geleden een interview gaven aan het tijdschrift Runner’s World. Het is een eerlijk verhaal over onze samenwerkingen. We nemen geen blad voor de mond en sparen elkaar niet. Al op de eerste bladzijde nemen Nelli en Ronell mij op de hak door te delen wat een slechte chauffeur ik ben. In mijn boekenkast staan meerdere autobiografieën van atleten die ik gecoacht heb. Die zijn vaak gepolijst. Dat is met dit boek niet het geval. Het staat er zoals het was en is.”