Gelderland zet zich via evenementen in voor maatschappij

door: Frank Molema | 20 mei 2021

Er is geen provincie die de afgelopen tien jaar meer geld voor sport uittrok dan Gelderland. In de periode van 2019 tot en met 2023 gaat 20 miljoen euro naar thema’s als gezonde leefomgeving, voeding, sport en beweging. “Voor tientallen jaren gaat de westerse samenleving om deze thema’s draaien”, zegt gedeputeerde Jan Markink (VVD). 

Aan het einde van het jaar 2019 publiceerde het Mulier Instituut een analyse over het sportbeleid van de twaalf Nederlandse provincies. In een vergelijkend rapport viel Gelderland in positieve zin op: de aandacht voor sport in het Gelderse coalitieakkoord is groot en richt zich op veel onderwerpen, schreven de onderzoekers. En: er is geen provincie die het woord ‘sport’ (51 keer) vaker noemt dan Gelderland. 

De aandacht voor sport is niet voor niets, laat gedeputeerde Jan Markink weten. “De toename van diabetes en andere welvaartsziekten zijn een groeiend maatschappelijk probleem”, zegt hij. “We zien daardoor een groeiende belangstelling voor gezondheid, bewegen en voeding. Voor tientallen jaren gaat de westerse samenleving voor een belangrijk deel om deze thema’s draaien.”

Eerste provincie met sportakkoord
Door corona zien we nu weer, aldus Markink, hoe belangrijk de relatie is tussen bewegen, voeding en gezondheid. “Niet alleen van een individu maar van de samenleving als geheel. Zeker met de kennisinstituten en gezondheidscentra in onze regio is het een reden om sport een prominente plek te geven. Ik ben er ook best trots op wat we tot nu toe bereikt hebben.” 

Dat geldt onder meer voor het Gelders sportakkoord. Nog voor het nationaal sportakkoord nam Gelderland als eerste provincie in Nederland in 2017 het initiatief voor een sportakkoord. Meer dan honderd partners schaarden zich hierachter. Ondertussen heeft Gelderland dit jaar een nieuw sportakkoord gesloten met aandacht voor oude en nieuwe thema’s.

Provincie nu een van de partners
Een belangrijk verschil met het eerdere akkoord is dat de provincie de betrokkenen meer uitdaagt om verantwoordelijkheid te nemen. Markink: “Met het eerste akkoord kwam er flink wat in beweging, maar ik had wel het gevoel dat er veel op onze schouders rustte. Als wij het initiatief niet namen, dan gebeurde er niet zoveel en kwamen bepaalde clubs niet bij elkaar. Nu nemen de organisaties wel zelf het initiatief zonder dat wij ertussen zitten. Daar ben ik echt blij mee.” De provincie zegt dat zij in dit akkoord dus geen trekker is, maar een van de partners. Markink hoopt dan ook dat bedrijven en verenigingen in de sport zaken zelfstandig blijven oppakken. 

Voor de periode 2019-2023, ligt de focus voor de provincie zelf op vier pijlers: inclusie, duurzaamheid, talenten en evenementen. Voor uitvoering van het beleid gaat een deel van het geld naar uitvoerende organisaties, zoals de Gelderse Sport Federatie en Topsport Gelderland.

‘Sportief Groot Worden’
Een onderdeel van de Gelderse ondersteuning van talenten is het nieuwe programma ‘Sportief Groot Worden’. Hiermee kunnen gemeenten, scholen en sportorganisaties samen stapsgewijs een ‘optimale ontwikkelomgeving’ creëren voor het sport- en beweegtalent van ieder kind in Gelderland. Ook moet van daaruit de doorstroming van talent op gang komen. “Sporttalenten betreffen een kleine groep tussen de breedte- en topsport in, die makkelijk buiten de aandacht vallen. Overheden kunnen voor de randvoorwaarden zorgen waardoor de talenten zich optimaal kunnen ontwikkelen. Er zijn niet veel andere partijen die hierin willen investeren.”

Hoe het provinciale sportbeleid zich verhoudt tot het sportbeleid van de landelijke en lokale overheid? “Wij proberen te verbinden, initiëren en te innoveren”, zegt Markink. “We gaan niet op stoel zitten van gemeenten of het rijk, maar we trekken wel gezamenlijk op bij bijvoorbeeld evenementen. Het WK volleybal voor vrouwen komt volgend jaar naar ons toe met 24 teams, daarbij proberen we ook 24 gemeenten te enthousiasmeren om een eigen programma voor een land op te zetten.” 

Meer beklijven
Gelderland zet bewust in op grote sportevenementen. Voorheen lag de focus hierbij op de economische kansen, nu wordt ook gekeken naar het maatschappelijke rendement van evenementen. Samen met het rijk wordt geprobeerd de maatschappelijk doelen te verwezenlijken. “Tot nu toe zitten maatschappelijke doelen vaak in de side-events. Bijvoorbeeld de pumptracks voor jongeren die we nu aanleggen in de aanloop naar het WK BMX komende zomer op Papendal, maar door die doelen onderdeel te maken van bredere uniforme aanpak, gaan ze meer beklijven.”

Minister Tamara van Ark van Medische Zorg heeft via een Kamerbrief laten weten mee te willen werken aan zo’n gezamenlijke aanpak voor grote evenementen. Door betere afstemming moeten evenementen maatschappelijker worden georganiseerd, bijvoorbeeld op het gebied van duurzaamheid en inclusiviteit. Ook moeten ze een beter podium worden voor thema’s als gezondheid, sportparticipatie, internationale handel, innovatie, economische ontwikkeling en/of integratie. Daarvoor wordt door het ministerie een Coördinatie- en Informatiepunt Topsportevenementen (CIT) opgericht. Markink zou graag zien dat meerdere ministeries bij deze aanpak voor sportevenementen betrokken worden, zodat de maatschappelijke kansen tijdens een groot evenement zo breed mogelijk benut worden. 

Roze feest
Wat betreft de evenementen heeft Gelderland al een aardige historie, met onder meer natuurlijk de Zevenheuvelenloop maar ook de start van wielerkoers Giro d’Italia in 2016. Markink: “Dat was best een gewaagd evenement, zeker financieel. Toch ontstond een roze feest in heel Gelderland. Mensen willen samen plezier hebben in een omgeving waar reuring is. Deze vorm van saamhorigheid is ook belangrijk voor onze samenleving dat blijkt nu ook wel weer met het coronavirus.”

Ook e-sport krijgt binnenkort een plek in het Gelders sportbeleid, De provincie gaat namelijk helpen met het opzetten van een ‘esporthub’, Naast een plek voor onderzoek, innovatie en talentondersteuning wordt dit een kenniscentrum over de kansen en risico’s van esports en gaming. De bedoeling is kinderen en jongeren te bereiken zodat zij op een verantwoorde manier leren omgaan met gaming en tegelijkertijd worden uitgedaagd meer te bewegen. Op termijn is het de bedoeling dat de esportshub op eigen benen staat. 

Markink is het niet eens met de bewering dat e-sport weinig toevoegt aan een gezonde leefstijl. “Als jij mee wilt doen aan gamen op niveau, moet je ook goed voor je lichaam zorgen”, pareert hij. “Natuurlijk willen we ook laten zien dat er nadelen zitten aan te veel schermtijd, dat de kans op verslaving op de loer ligt. Maar juist in de preventie zitten er kans in zo’n esporthub. Het zou sowieso mooi zijn als er landelijk meer aandacht komt voor de preventieve kant van sport. Hierin is echt nog veel winst te halen voor onze gezondheidszorg.”

Voor meer informatie: Gelders Sportakkoord 2.0