Gehandicaptensport Nederland ontvlochten in 6 organisaties

door: Lennart Bloemhof | 18 juli 2013

Met de bekendmaking van Stichting Onbeperkt Sportief als nieuwe naam voor de Stichting Gehandicaptensport Nederland en bijbehorend nieuw logo, werd op 9 juli officieel de ontvlechting van koepelorganisatie Gehandicaptensport Nederland officieel voltooid. Zes organisaties waren direct betrokken bij de reorganisatie.

Marcel Sturkenboom begeleidde als interim-directeur en bestuurder het integrale ontvlechtingproces van de betrokken organisaties. “Het was een uitdagende, maar behoorlijk complexe opdracht, waar ik een kleine twee jaar aan mocht werken”, kijkt Sturkenboom terug op zijn recent afgeronde taak.

De zes partijen die betrokken waren bij de reorganisatie bestonden uit Stichting Gehandicaptensport Nederland, de Vereniging Gehandicaptensport Nederland als sportbond, Stichting Fonds Gehandicaptensport, Stichting Sailwise, Stichting ‘t Packhuys Zorgbeheer en Stichting Special Olympics Nederland. Sturkenboom beschrijft de organisatie, toen hij voor het eerst binnenstapte op het hoofdkantoor in Bunnik:

“De stichting was de moederorganisatie die diensten als menskracht, P&O, finance en marketing verleende aan de andere organisaties onder één centrale directie en bestuurlijk apparaat, maar de zes labels waren juridisch zelfstandig. Binnen de totale organisatie zaten ook nog eens programma’s als ‘Zo kan het ook’, ‘Special Heroes’, het Classificatie Instituut en de vervoersregeling, die als merk of dienst zelfstandig opereerden. Dat alles zorgde extern en intern voor veel onduidelijkheid.”

Standplaats Bunnik
Daarnaast waren bestuurlijke veranderingen en een analyse van adviesbureau BMC de directe aanleidingen voor de zes organisaties - die allen gevestigd waren in het kantoor van Gehandicaptensport Nederland in Bunnik - om de ingewikkelde situatie aan te pakken en Sturkenboom aan te stellen als interim CEO.

Sturkenboom: “De trend is kleinere organisaties juist bij elkaar te brengen, maar er waren in dit geval overtuigende redenen om voor ontvlechting te gaan. Ik ben ook specifiek voor die klus aangenomen”, zegt de voormalig directeur Sport van NOC*NSF. “Mijn hoofddoel was om operationeel de organisaties te besturen en het veranderproces inclusief de noodzakelijke reorganisatie te leiden, met als ambitie om alle labels een robuuste doorstart te laten maken.

Voor de onderbouwing van het veranderprogramma werden onderzoeken uitgevoerd onder de leden van de sportbond Vereniging Gehandicaptensport Nederland (door het Mulier Instituut) en voor de fondsen (door BMC). Ook werden samenwerkingen opgezet voor Sailwise - een aanbieder van watersportvakanties voor mensen met een beperking of chronische aandoening - met soortgelijke vakantieaanbieders als Bio Vakantieoord en Ronald McDonald Vakantiehuizen (door organisatieadviesbureau Twynstra Gudde).

Verhuizingen
Uiteindelijk verhuisde de sportbond Gehandicaptensport Nederland half april naar het Huis van de Sport in Nieuwegein, om te zetelen tussen een tiental andere Nederlandse sportbonden.

Sturkenboom: “Dat is in overleg met onder meer NOC*NSF gegaan. In Nieuwegein is de Vereniging Gehandicaptensport Nederland veel beter in staat om zich als bijzondere sportbond binnen de georganiseerde sport sterk te maken voor de nog steeds bestaande achterstand van mensen met een handicap die willen bewegen en sporten.”

Daarnaast verhuisden SailWise en ‘t Packhuys van Bunnik naar de al bestaande eigen voorzieningen in Enkhuizen. Sturkenboom: “Beide zusterorganisaties kunnen zich daar als maatschappelijke onderneming, en door samenwerking met andere vakantieaanbieders, beter in dit marktsegment onderscheiden.”

Al in december verhuisde het Fonds Gehandicaptensport uit Bunnik en vertrok naar Amstelveen, waar het intensiever ging samenwerken met de eveneens fondsenwervende Nederlandse Stichting voor het Gehandicapte Kind (NSGK). De Stichting Gehandicaptensport Nederland (nu Onbekend Sportief) bleef met Special Olympics Nederland in het inmiddels gerenoveerde kantoor in Bunnik.

“Ze werken nu met de helft van het aantal vierkante meters en zijn volledig ingesteld op het nieuwe werken”, zegt Sturkenboom over de nieuw ontstane situatie in het Utrechtse kantoor.

Helder
Daarnaast kregen alle ontvlochten organisaties een eigen management en bestuur. Sturkenboom legt uit dat de zes nieuwe besturen elkaar blijven ondersteunen op basis van hun eigen core-business en verantwoordelijkheden. “Dat maakt het voor iedereen helder, eenvoudiger en aantoonbaar goedkoper”, aldus de bestuurder.

Sturkenboom ziet de kersverse stichting Onbeperkt Sportief als een onafhankelijke organisatie met als kerntaak de achterstand op het gebied van bewegen en sporten voor mensen met een handicap verkleinen. “Organisaties als NOC*NSF en NISB zijn ook betrokken bij gehandicaptensport, maar voor hen is deze doelgroep zeker in tijden van bezuinigingen geen absolute prioriteit. De komende twee jaar zal nadere afstemming uitwijzen of dat zo moet blijven.”

Hij vervolgt: “Onbeperkt Sportief zal zich nu als gangmaker manifesteren van een netwerk van organisaties, dat zich inzet voor mensen met een handicap en sterk maakt voor innovaties binnen zorg, speciaal onderwijs, revalidatie en sport. Verder zet Onbeperkt Sportief zich als beleidsorganisatie met haar bijzondere expertise aanvullend in op ondersteuning van lokale overheden.

“Die hebben als gevolg van de decentralisatie via onder andere de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ), Transitie Jeugdzorg, Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en Passend werk een grotere verantwoordelijkheid voor mensen met handicaps gekregen.”

Gedwongen ontslagen
Met de taak om Gehandicaptensport Nederland te reorganiseren, moest Sturkenboom de organisatie efficiënter maken. Aan die opdracht zaten minder leuke kanten. “Er zijn helaas gedwongen ontslagen gevallen”, zegt hij. Maar bezuinigen was onontkoombaar, volgens Sturkenboom. Onder meer de recessie, veranderend beleid en teruglopende subsidies en opbrengsten van collectes en wervingsacties raakten de organisatie.

Van de 65 mensen die werkten bij Gehandicaptensport Nederland, verdeeld over de zes organisaties, zijn er na de reorganisatie nog zo’n 40 personen bij de afzonderlijke organisaties in dienst. “Dat was overigens een gefaseerd proces”, zegt Sturkenboom. “Allereerst zijn alle tijdelijke aanstellingen niet verlengd. We hebben met steun van de Werkgevers in de Sport (WOS) en adviesbedrijf CMS-DSB voor deze eerste grote stap goed overlegd met de vakbonden, ondernemingsraad en het UWV. Maar het kon, moest en kan - met het oog op overstijgende samenwerking - efficiënter.”

Profileren
Met de oplevering van alle jaarrekeningen en gedekte begrotingen voor 2013 heeft Sturkenboom zijn opdracht bij Gehandicaptensport Nederland afgerond, naar volle tevredenheid van de Raad van Toezicht, betrokken organisaties en medewerkers. Inmiddels heeft het nieuwe management het stokje van hem overgenomen.

Wat de gehandicapte sporter in de praktijk van de reorganisatie gaat merken, hangt volgens Sturkenboom af vanuit welk perspectief je het bekijkt. “Bij gehandicaptensport denken mensen snel aan lichamelijke handicaps, maar het sportaanbod op dat gebied is door het landelijke project ‘Organisatorische Integratie’ overgenomen door de reguliere sportbonden. Deze sporters kunnen, met uitzondering van mensen met zwaardere fysieke handicaps, inmiddels redelijk goed bij de bonden en aangesloten verenigingen zelf terecht. Na de succesvolle Paralympische Spelen zetten NOC*NSF en sportbonden ook sterk in op talentontwikkeling en wedstrijdsport voor deze doelgroep.”

Dat ligt anders voor mensen met een zintuiglijke handicap, volgens Sturkenboom. “Die hebben vooralsnog een eigen organisatie, dus daar ligt nog een mooie uitdaging voor verdere integratie. Daarnaast zijn chronisch zieken een bijzondere doelgroep die aandacht behoeft.”

Voor mensen met een verstandelijke handicap is er in Nederland - met name op wedstrijdsportgebied - nog een serieuze achterstand, benadrukt de bestuurder. “Voor deze doelgroep varieert het aanbod van bewegingsactivering ook veel meer en wordt aangeboden door allerlei anders georganiseerde verenigingen.”

Op dit vlak ziet hij een belangrijke rol weggelegd voor Onbeperkt Sportief en haar aangesloten organisatie Special Olympics, als evenementenorganisator op het gebied van gehandicaptensport. “Als je het binnen de juiste context plaatst is Special Olympics voor deze groep topsport en vanuit dat oogpunt maatschappelijk even waardevol als Olympische Spelen en Paralympische Spelen. Het Special Olympics-programma en bijbehorende samenwerkingsverband met NOC*NSF, speciaal onderwijsorganisaties, het ministerie van VWS en Onbeperkt Sportief en de evenementen van Special Olympics zijn er om dit aspect te profileren.

Continu proces van verandering
Sturkenboom benadrukt dat de ontvlechting van koepelorganisatie Gehandicaptensport Nederland slechts het begin is van een verdergaand proces om de afgesproken resultaten binnen de gehandicaptensport in Nederland te bereiken en doelmatigheid te vergroten. De zes organisaties blijven met elkaar samenwerken, ook na de fysieke en organisatorische scheiding.

“De bestuurders ontmoeten elkaar een keer per jaar en de directies overleggen drie keer per jaar. Je bent actief op hetzelfde terrein en je blijft elkaar daardoor tegenkomen, maar je blijft elkaar ook nodig hebben”, zegt Sturkenboom.

“Daarnaast zullen alle gehandicaptensportorganisaties inclusief NOC*NSF, sportbonden, NISB en gemeenten, maar ook provinciale sportorganisaties in het belang van hun eigen klanten en opdrachtgevers over de grenzen heen moeten blijven kijken.” De veranderingen met de ontvlechting hebben veel ten goede gebracht, maar er blijft nog genoeg te winnen, meent Sturkenboom.

Voor meer informatie: www.onbeperktsportief.nl en www.gehandicaptensport.nl