'Geen garanties, te kleine kamers en communicatieproblemen'

'Deze Spelen zouden een enorme impuls voor de sport en voor de jeugd in Nederland hebben gehad, in Rotterdam en vooral ook Rotterdam-Zuid', zei Jos van der Vegt op 13 februari. Op die datum viel Rotterdam af als kandidaat voor het organiseren van de Jeugd Olympische Spelen in 2018. Het Internationaal Olympisch Comité (IOC) maakte een shortlist met Glasgow, Medellin en Buenos Aires. Het Mexicaanse Guadalajara en Rotterdam vielen af. Het evaluatierapport van het IOC, is niet mals. 'De Working Group gelooft dat het bid van Rotterdam om de derde Jeugd Olympische Spelen in 2018 te organiseren veel risico inhoudt voor het IOC.' Die risico’s zijn met name financieel, maar het rapport is ook op andere punten kritisch. Van der Vegt is voorzitter van de Stichting Youth Olympic Games Rotterdam. Die organisatie komt eind maart met een evaluatie van het mislukte bid. Sport Knowhow XL loopt daar in dit artikel op vooruit. We spraken met de gemeente Rotterdam, met Van der Vegt, met NOC*NSF en last but not least met het IOC.

Van der Vegt wil niet vooruit lopen op de evaluatie, maar zowel de gemeente als NOC*NSF noemen in een eerste reactie als een van de oorzaken voor het mislukken van het Rotterdamse bid het ontbreken van overheidsgaranties. Wethouder Antoinette Laan van Rotterdam: “Onze eerste indruk is dat de beslissing van het IOC in grote mate financieel gedreven is. Wij zijn ervan overtuigd dat we een mooi bid hadden voor compacte Jeugd Olympische Spelen. In het IOC-rapport worden we ook geprezen vanwege de innovatieve ideeën, de duurzaamheid en de legacy. Maar dat is natuurlijk een schrale troost.”

NOC*NSF-directeur Gerard Dielessen was in een reactie op de site van de sportkoepel op 14 februari explicieter in zijn analyse: ‘Het bidcomité heeft, in tegenstelling tot de andere kandidaatssteden (landen), altijd compacte Jeugdspelen nagestreefd voor een beperkt budget: 75 miljoen (euro), tegenover vaak 200 miljoen van de andere concurrerende steden.’ Hierbij moet de kanttekening worden gemaakt dat het Rotterdamse bid niet de laagste begroting had van de vijf initiële kandidaatssteden. Ter vergelijking de begrotingen zoals die staan vermeld in het rapport van het IOC (in dollars): Glasgow: 357,8 miljoen, Medellin: 170,5 miljoen; Buenos Aires: 104,6 miljoen; Rotterdam: 107,4 miljoen; Guadalajara: 294,7 miljoen.

Garanties
Aangezien Buenos Aires wel op de shortlist staat, is de hoogte van de begroting ogenschijnlijk geen doorslaggevend argument geweest. Dielessen doet nog een observatie: ‘De steden die doorgaan tot het uiteindelijke besluit valt komende zomer, kunnen rekenen op onvoorwaardelijke (financiële) steun van hun regeringen, ook bij een eventueel tekort achteraf.’ Uit het IOC-rapport blijkt inderdaad dat de steden op de shortlist alle drie een overheid achter zich hebben die voor honderd procent garant staat. De twee afvallers hadden dit niet. In het IOC-rapport staat dat Rotterdam in eerste instantie geen overheidsgarantie kon overleggen omdat er vanwege de verkiezingen geen regering was. Die garanties kwamen op 14 januari. Het kabinet stelde zich toen garant voor de 15 miljoen euro die in de begroting was opgenomen als subsidie van de rijksoverheid. Daarnaast gaf het kabinet een garantie voor het afdekken van onvoorziene kosten achteraf tot maximaal 5 miljoen euro.

De Rotterdamse overheidsgaranties komen niet in de buurt van de honderd procent garantie die de drie overgebleven kandidaatssteden konden overleggen. Maar ook garanties van partijen buiten de overheid waren er onvoldoende. Rotterdam overlegde volgens het rapport ook geen garantie voor de bijdrage uit Lottogelden. Die bijdrage stond in de begroting op 26 procent, omgerekend zo’n 21 miljoen euro.

Slechte communicatie
Het rapport roept de vraag op welke garanties het IOC eigenlijk eist. We legden het voor aan de persafdeling in Lausanne: “Het IOC eist altijd een garantie op tekorten”, aldus een woordvoerder. Hoe hoog deze garantie moet zijn, wordt er niet bij gezegd. Duidelijk is wel dat de garantie niet per se van de overheid hoeft te komen. “Die garantie kan komen van de nationale, regionale of lokale overheid, maar ook van andere partijen”, zegt de woordvoerder. Overigens lijkt het erop dat niet alle Nederlandse overheidsgaranties Lausanne hebben bereikt. “Alle in de begroting opgenomen subsidies moeten ook gegarandeerd zijn. In het geval van Rotterdam gaf de nationale overheid geen garanties”, aldus de woordvoerder. Er lijkt sprake van slechte communicatie van Rotterdamse zijde. In een brief van minister Schippers aan de Tweede Kamer op 14 januari geeft het kabinet de garantie op zowel de eerder genoemde 15 miljoen subsidie in de begroting als de 5 miljoen voor onvoorziene kosten achteraf. Die boodschap is, ook in de aanvullende documenten, niet bij het IOC aangekomen. In een IOC-analyse van de aanvullende documenten valt ten aanzien van de financiële garanties te lezen:

'Rotterdam leverde slechts één garantiebrief van de Gemeente Rotterdam ten aanzien van het YOCOG-budget (Youth Olympic Games Organising Committee, red.) en onvoorziene kosten achteraf waarin stond: “Deze brief is mede namens de nationale regering, NOC*NSF en het bidcomité” (…) Deze brief kan niet worden gezien als een garantie van enige andere partij dan de Gemeente Rotterdam. Hoe kan een stad miljoenen garanderen namens andere partijen?'

Het IOC concludeert uiteindelijk dat de aanvullende documenten onvoldoende toevoegden om af te wijken van de initiële conclusie dat het Rotterdamse bid grote risico’s met zich meebracht.

Kansloos zonder overheidsgaranties?
Het is natuurlijk de vraag of het IOC tot een andere conclusie was gekomen als er wel door de minister ondertekende garantiebrieven op tafel hadden gelegen in Lausanne. Zowel woordvoerder Geert Slot van NOC*NSF als wethouder Antoinette Laan heeft twijfels of het überhaupt mogelijk is een olympisch bid binnen te slepen als de overheid niet honderd procent garant wil staan. “Als we als land op dit niveau mee willen doen, moet je echt kijken of we daar op een andere manier naar kunnen kijken. Dat stond ook al in het Berenschot-rapport over het mislukte bid voor het WK-voetbal in 2010”, aldus Slot.

Wethouder Laan wil niet vooruitlopen op conclusies van de evaluatie van het bid, maar denkt ook in die richting: “Het zou zomaar kunnen dat we tot de conclusie komen dat het voor Westerse landen heel moeilijk is om een evenement van olympisch niveau binnen te halen, omdat bij ons de overheid in principe nooit een garantie voor het hele evenement zal geven. Ik weet dat in Londen bijvoorbeeld de wetgeving op dit punt is aangepast. Wellicht is dat nu ook in het voordeel van Glasgow.”

Vertaling vergeten te leveren
Los van de financiële aspecten en de garanties was het IOC-rapport ook kritisch op een aantal andere zaken in het Rotterdamse bidbook. Een opvallende passage in het rapport was: ‘Het marketingakkoord was alleen in het Nederlands aangeleverd, waardoor de Working Group het niet kon analyseren.’ In het Rotterdamse bidbook was echter wél een Engelstalig hoofdstuk Marketing opgenomen. Van der Vegt en Slot weten dan ook niet waar die opmerking uit het IOC-rapport op is gebaseerd. Dus leggen we de vraag neer bij het IOC: “Het gaat om een formele overeenkomst tussen NOC*NSF en het toekomstige organisatiecomité (YOCOG) om het marketingraamwerk te bepalen”, zegt de woordvoerder. Hoe belangrijk was het ontbreken van dit document? “Het was een van de factoren die in de overweging zijn meegenomen”, aldus het IOC.

Te kleine kamers
Een ander kritiekpunt in het rapport van de Working Group betrof de maat van de kamers in het Olympisch Dorp. Het rapport: ‘De eenpersoons- en driepersoonskamers voldoen niet aan de door het IOC gestelde maten (…) Ook zijn er discrepanties tussen de informatie in het bidbook en de geleverde foto’s als het gaat om de verhouding tussen het aantal bedden en het aantal baden.’ Ook dit is een van de ‘factoren die door het IOC in overweging zijn genomen’. Waarom heeft Rotterdam zich niet op alle punten aan de IOC-eisen gehouden? “Het is altijd interessant om in de evaluatie naar dat soort zaken te kijken”, zegt Geert Slot. De bidorganisatie heeft in allerlei expertmeetings contact met het IOC over de eisen en op basis daarvan maken ze een inschatting. Het is niet ongebruikelijk dat bids niet op alle punten volledig aan de IOC-eisen voldoen. Het bid voor London 2012 was bijvoorbeeld onvoldoende als het ging om het Main Press Centre, maar dat heeft het IOC er niet van weerhouden Londen te kiezen.”

Lessen voor de toekomst
Kunnen we als Nederland lering trekken uit dit mislukte Rotterdamse bid voor de Jeugd Olympische Spelen van 2018? “Ja, we moeten ons realiseren dat er over de hele wereld, maar ook in Europa concurrentie is en we moeten niet onderschatten wat die concurrenten allemaal aankunnen”, zegt Slot. Bij de Jeugd Olympische Spelen is het bovendien op dit moment moeilijk in te schatten wat het IOC precies wil. “Het evenement wordt in 2018 pas voor de derde keer georganiseerd. Singapore 2010 was veel groter dan iedereen eigenlijk had gewild. Volgend jaar moeten we afwachten wat Nanjing brengt. Wil men het kleinschaliger of wil men het zo groot houden? Wat dat betreft zal de keus van de IOC-leden op 4 juli welke stad het in 2018 wordt, veel duidelijk maken. Als het Buenos Aires wordt, weet je pas echt wat ons bid waard was. Dat bid is van een vergelijkbare schaal. We weten nu waarop ons bid is afgewezen, dus dan moet je die zaken oplossen als je in de toekomst nog een keer wil. Als het Glasgow wordt, is dat een duidelijke keus voor een groter evenement. Dat is ook een aspect om voor de toekomst rekening mee te houden.”

Nieuw bid?
Over die toekomst gesproken, bestaan er plannen om in de toekomst nog eens een gooi te doen naar een olympisch evenement? Wethouder Laan kan daar vanuit Rotterdam nog niets over zeggen: “In eerste instantie kwam er vanuit de gemeente het plan om ons te kandideren voor de Jeugd Olympische Spelen van 2022. Mede op verzoek van NOC*NSF hebben we die plannen verlegd naar 2018. Op dit moment ligt er nog een motie op tafel van Groen Links en de VVD om de mogelijkheden voor een kandidatuur van 2022 te onderzoeken. Daar kunnen we niet op vooruitlopen, maar we zijn ervan overtuigd dat de YOG kansen bieden. Kansen voor iedereen om het beste uit zichzelf te halen. Of het nu gaat om vrijwilligerswerk, sportieve prestaties, culturele vorming of werkervaring. Kansen ook om Rotterdam Zuid een impuls te geven.”

Namens NOC*NSF reageert Slot ook voorzichtig: “De toekomst is lang. NOC*NSF zal nog wel een tijdje blijven bestaan en de Jeugd Olympische Spelen ook. Je kunt nooit zeggen dat we dit in de toekomst zeker niet meer zullen doen. De keus die op 4 juli wordt gemaakt tussen Glasgow, Buenos Aires en Medellin zal daarbij ook meespelen. Overigens wordt er deze zomer ook een keus gemaakt voor de Olympische Zomerspelen van 2020. Dat gaat tussen Madrid, Istanbul en Tokio. We blijven het volgen.”

 
Voor verdere informatie: