Innovatieve producten en diensten
De rubriek Innovation XL besteedt aandacht aan innovatie in sport en bewegen, vooral in de vorm van producten en diensten. Daarnaast wordt in de diverse afleveringen kennis over het proces van innovatie gepresenteerd. Vandaag aandacht voor: Functionele Elektrische Stimulatie op de fiets.
door: Nico Delleman
Mensen die de functie van de benen volledig of gedeeltelijk hebben verloren zijn niet alleen minder mobiel, maar hebben daardoor veelal ook andere problemen zoals verlies van spierweefsel, verminderde bloedcirculatie en doorligplekken. Teneinde de mogelijkheden voor zelfstandige verplaatsing te vergroten en de vervelende fysieke bijkomstigheden aan te pakken, levert het Brabantse bedrijf BerkelBike onder meer de BerkelBike Pro, een combinatie van een handfiets – aandrijving via de handen – en een ligfiets die met de kracht van beide armen en benen bestuurd kan worden.
De handgrepen en pedalen van de BerkelBike Pro zijn zo verbonden dat het mogelijk is om te fietsen door alleen te trappen met de benen en de handgrepen vast te houden als een stuur. Als de fietser de handgrepen draait, draaien de pedalen mee. Zo kan de beweging van de benen worden ondersteund met de kracht van de armen en schouders. Op die manier kunnen de benen een volledige trapbeweging uitvoeren, ook als deze verminderde kracht en coördinatie hebben. Een ander voordeel van het systeem is dat inspanning en rust te verdelen zijn over onderste en bovenste ledematen. De fiets heeft twee achterwielen ten behoeve van stabiliteit.
“Het systeem zorgt ervoor dat bij een volledige verlamming van het onderlichaam de benen toch mee in beweging komen”
Ondanks verlamming toch in beweging
Het meest opmerkelijke aspect van de fiets is dat deze kan worden uitgerust met een FES-systeem (Functionele Elektrische Stimulatie). Dit systeem zorgt er voor dat bij een volledige verlamming van het onderlichaam de benen toch mee in beweging komen. Daartoe draagt de gebruiker een fietsbroek, die is voorzien van elektroden. De broek is op maat gemaakt zodat de elektroden op de juiste plekken op het lichaam contact maken.
Dit maakt, in combinatie met de verwerking van de elektrodekabels in de broek, dat het aanbrengen van deze technologie uit de medische wereld veel tijd en moeite bespaart. De FES-computer van handzaam formaat stuurt via de elektroden impulsen naar de verschillende spiergroepen van de benen en het bekken. Een sensor bij de trap-as zendt continu gegevens over de stand van de pedalen naar de computer, die op basis daarvan coördineert op welk moment welke spieren moeten worden aangestuurd. Zo wordt gebruik gemaakt van de resterende spierkracht om de fietsbeweging te genereren.
Nico Delleman is opgeleid als bewegingswetenschapper en gepromoveerd aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Na zijn carrière bij TNO was hij in de periode 2006-2015 verantwoordelijk voor een nationaal innovatieprogramma bij InnoSportNL. Momenteel is hij actief voor Orange Sports Forum en zet hij tevens zijn kennis, ervaring en netwerk in om bedrijven, sportorganisaties, overheden en kennisinstellingen te ondersteunen bij het realiseren van innovatie en innovatieonderwijs op het gebied van sport en bewegen. Voor meer informatie: 06-3465 8758 / nicodelleman@gmail.com
