"Flinke stap vooruit in het bouwen aan een sportieve, gezonde provincie"

door: Emilie Maclaine Pont | 13 februari 2025

Sport verbindt, brengt mensen in beweging en draagt bij aan een gezondere samenleving. Dat weet iedereen. Maar hoe zorg je ervoor dat écht iedereen toegang heeft tot sport en beweging en breedtesporters laat profiteren van topsportevenement in de regio? De provincie Gelderland – naar eigen zeggen dé sportprovincie van Nederland – investeert de komende vier jaar zestien miljoen euro in sport. Hoe wordt dit geld ingezet, en nog belangrijker: hoe zorgt de provincie ervoor dat de investering écht impact heeft?

"Sport is van groot maatschappelijk belang”, benadrukt Helga Witjes, gedeputeerde Sport van de provincie Gelderland nog maar eens. "Het brengt mensen samen, houdt ons fysiek en mentaal gezond en versterkt de sociale cohesie. Toch staan sportverenigingen onder druk. Geschikte vrijwilligers zijn moeilijk te vinden en de jeugd beweegt steeds minder. Daarom investeren we in een sterker sportnetwerk en stimuleren we sportdeelname onder alle leeftijdsgroepen. Sport heeft een veel bredere impact dan vaak wordt gedacht. Het draagt bij aan het verminderen van zorgkosten, het verhogen van de arbeidsparticipatie en zelfs het versterken van de lokale economie”, aldus Witjes.

Sport voor elke Gelderlander?
Op de totale begroting van de provincie Gelderland is zestien miljoen euro een bescheiden bedrag. "Vergelijk het dus niet met de honderden miljoenen die nodig zijn voor wegenonderhoud en openbaar vervoer”, aldus Witjes. "Maar het gaat erom dat we slim investeren. Bovenal is het een waardevolle investering, omdat het maatschappelijke rendement veel hoger ligt dan de investering."

Ery Tijink, programmamanager Sportevenementen, vult aan: "Onze rol is het aanjagen van initiatieven en verbindingen leggen, niet het direct financieren van elke sporter. De provincie Gelderland zet in op een strategische verdeling van de middelen, waarbij zowel breedtesport als topsport wordt ondersteund. We focussen op programma’s die een duurzame impact hebben, zoals de inzet van buurtsportcoaches."

Zestien miljoen euro verdeeld over 2,1 miljoen inwoners komt neer op slechts € 7,61 per persoon. Hoe krijgt de provincie toch iedereen aan het sporten? "We versterken de sector op basis van de thema's van het Gelders Sportakkoord en met inzet van Topsport Gelderland en de Gelderse Sport Federatie”, legt Witjes uit. "Zij werken met buurtsportcoaches die lokaal de verbinding maken tussen onder meer scholen, ouderenprogramma’s en sportverenigingen. Dit netwerk is cruciaal om ervoor te zorgen dat de middelen zo effectief mogelijk worden ingezet.”

Ook ondersteunen we het Jeugdfonds Sport & Cultuur. Dit fonds ondersteunt kinderen die willen sporten maar waarvan de ouders dit niet kunnen betalen. Witjes: “Het gaat om het faciliteren en stimuleren van bestaande structuren. Dit fonds is bedoeld om drempels te verlagen voor kinderen die anders niet aan sport kunnen deelnemen. We willen dat sport voor iedereen toegankelijk is, ongeacht achtergrond of inkomen."

Fonds Maatschappelijke Waarde van Topsport
Nieuw in de provincie is het Fonds Maatschappelijke Waarde van Topsport. "Topsportevenementen zoals het EK Indoor Atletiek dat in maart 2025 in onze provincie plaatsvindt, trekken niet alleen fans, maar bieden kansen om breedtesport te stimuleren”, zegt Witjes. "Bij elk groot evenement stellen we als voorwaarde dat eromheen clinics, schoolprogramma’s en activiteiten bij clubs worden georganiseerd. Denk aan een clinic van Femke Bol en het faciliteren van trainingen door toptrainers aan amateurs. Niet alleen tijdens, vlak voor en na een groot topsportevenement als het EK Indoor Atletiek, maar continu. Zo zijn ernaar aanleiding van het WK BMX in 2021 in verschillende gemeenten met ondersteuning van de provincie pumptrackbanen aangelegd die blijvend worden gebruikt door de jeugd, na het WK Vrouwen Volleybal zijn er ruim veertig netsportvelden aangelegd. De topatleten die deelnemen aan die evenementen zijn de inspiratie voor de jeugd. Zo bezoeken ze scholen en zijn er tijdens het WK Vrouwen Volleybal lunches voor breedtesporters met de landenteams georganiseerd. Dergelijke activiteiten willen we ook rondom de reguliere evenementen in onze provincie stroomlijnen en beter verbinden met de lokale sportaanbieders en sportactiviteiten. Het fonds beschikt over een jaarlijks budget van 600.000 euro en wordt beheerd door de Gelderse Sport Federatie. Zo zorgen we ervoor dat topsport impact heeft op alle niveaus."

Daarnaast wil de provincie bedrijven en maatschappelijke organisaties actiever betrekken bij sportevenementen. "We werken aan een model waarin bedrijven kunnen bijdragen aan sportinitiatieven, bijvoorbeeld via sponsoring of partnerschappen”, vult Tijink aan. "Zo zorgen we voor een structurele samenwerking tussen sport en het bedrijfsleven."

De zestien miljoen euro is een eenmalige investering, verspreid over vier jaar. "We willen in die periode zoveel mogelijk de sportinfrastructuur verder versterken en samenwerking tussen gemeenten bevorderen”, licht Witjes toe. "Gemeenten in onze provincie kunnen hierin meer samenwerken. Een mooi voorbeeld is de Achterhoek. Daar delen gemeenten onderling bijvoorbeeld zwembaden en talentontwikkelingsprogramma’s. Dat willen we breder trekken. Daarom bouwen we aan structuren die op lange termijn blijven functioneren. Dit betekent de Gelderse Sport Federatie sportverenigingen en gemeenten actief betrekt bij het ontwikkelen van duurzame sportprogramma’s.

Sportparticipatie en meetbare impact
Hoewel Gelderland propageert dé sportprovincie van Nederland te zijn, valt ook daar nog voldoende winst te behalen. Tijink: "Papendal Arnhem is natuurlijk het hart van de Nederlandse (top)sport en daarnaast zijn er in Gelderland veel mogelijkheden om te sporten en te bewegen. In de natuur of in de accommodaties. Ook ondersteunen we jaarlijks 25 topsportevenementen. Doorgaans zijn dat drie grote internationale EK's of WK's, aangevuld met landelijke evenementen zoals de Nijmeegse Wandelv4Daagse en de Zevenheuvelenloop. Daar zijn we natuurlijk trots op en maakt onze provincie tot een van de meest sportieve van Nederland. Alleen grote steden kunnen doorgaans de investering opbrengen die nodig is bij het organiseren van topsportevenementen.”

“Tegelijkertijd kan sportdeelname kan altijd beter", vult Witjes aan. "Vroeger speelden kinderen uren buiten; nu nog maar zo’n vijf uur per week. Dat heeft impact op hun motoriek en gezondheid.” De provincie hoopt met deze investering sportdeelname dus verder te verhogen en de maatschappelijke opbrengst te vergroten. "De Social Return On Investment (SROI) van sport is landelijk 2,76”, benadrukt Tijink. "Elke euro die we investeren levert op papier dus bijna drie keer zoveel op aan gezondheidswinst en sociale voordelen."

Monitoren
Om de effectiviteit van de investering te meten, worden er verschillende monitoringssystemen ingezet. "We werken samen met de HAN University of Applied Sciences in Arnhem en Nijmegen om een meetinstrument te ontwikkelen", zegt Tijink. "Hiermee kunnen we de voortgang volgen en waar nodig bijsturen. Dit instrument zal kijken naar indicatoren zoals sportdeelname, gezondheidseffecten en de mate van samenwerking tussen gemeenten.”

Daarnaast wordt jaarlijks geëvalueerd welke initiatieven het meeste effect hebben. Witjes: "We houden bij hoeveel mensen gebruikmaken van sportprogramma’s, hoeveel talenten door Topsport Gelderland begeleid worden, hoeveel evenementen een maatschappelijke spin-off hebben en hoe de samenwerking tussen gemeenten zich ontwikkelt. Door continu te meten, kunnen we gericht investeren in de initiatieven die het meeste opleveren. Ook kijken we naar innovatieve manieren om sport te stimuleren. Zo verkennen we de mogelijkheden van digitale tools, zoals apps die inwoners stimuleren om meer en in een sociaal veilige omgeving te bewegen." Gelderland zet met deze investering dus in op een structureel sterker sportklimaat. "Het is niet de eindstreep, maar een stap vooruit in het bouwen aan een sportieve, gezonde provincie", besluit Witjes.

Voor meer informatie: www.gelderland.nl/sport