Er is veel te winnen met afval scheiden bij sportverenigingen

"Afval is bij veel sportverenigingen simpelweg geen prioriteit", weet Van der Sterren. "Vrijwilligers hebben hun en al vol aan het draaiende houden van de club, dan is afvalbeheer vaak iets wat er een beetje bij hangt. Daardoor verdwijnt nog veel bruikbaar materiaal in het restafval, terwijl er vaak mogelijkheden zijn om beter te scheiden, kosten te besparen en soms zelfs inkomsten te genereren."

Met dit in het achterhoofd kwam VANG Buitenshuis tot stand, waarbij VANG staat voor Van Afval Naar Grondstof. Het programma richt zich op het terugdringen van afvalstromen buitenshuis. "Ongeveer zestig procent van het afval komt uit huishoudens en veertig procent uit bedrijven en instellingen. Sport hoort bij die laatste categorie. Wij proberen de kennis over het voorkomen en beter scheiden en recyclen van afval toegankelijk te maken voor sportverenigingen en andere sportaanbieders."

De training is nadrukkelijk niet bedoeld voor bestuursleden die alleen hun eigen vereniging willen verduurzamen. VANG Buitenshuis mikt juist op professionals die hun kennis vervolgens weer verder verspreiden. "We leiden mensen op die zelf afvalcoach worden. Denk bijvoorbeeld aan buurtsportcoaches of medewerkers van regionale sportorganisaties. Zij komen toch al bij verenigingen over de vloer met onderwerpen als inclusie, veiligheid en klimaat. We willen dat zij ook afvalbeheer aan hun portefeuille toevoegen."

Volgens Van der Sterren ontstaat zo een veel groter bereik dan wanneer VANG Buitenshuis zelf rechtstreeks sportclubs probeert te benaderen. "Wij zijn voor een gemiddelde sportvereniging natuurlijk geen vanzelfsprekende gesprekspartner. Daarom werken we samen met partijen die de sector wel goed kennen. Kenniscentrum Sport & Bewegen beschikt over een groot netwerk en Sportkracht12 bereikt de regionale sportorganisaties. Green Leisure Group verzorgt vervolgens de inhoud van de training." Die aanpak moet zorgen voor een hefboomeffect. "Als je twintig mensen opleidt die vervolgens ieder tientallen verenigingen begeleiden, ontstaat uiteindelijk veel meer impact."

De aanleiding voor de training is niet alleen de groeiende aandacht voor duurzaamheid. Ook de regelgeving verandert voortdurend. Van der Sterren: "Misschien hadden we in de uitnodiging beter kunnen spreken van 'actuele ontwikkelingen' dan van nieuwe wet- en regelgeving, maar feit is dat er veel verandert. Denk aan statiegeld op blikjes en flesjes, producentenverantwoordelijkheid voor verpakkingen of mogelijkheden om bepaalde afvalstromen gratis te laten ophalen, bijvoorbeeld via Afval Goed geregeld. Veel verenigingen weten simpelweg niet welke kansen er zijn."

Dat gebrek aan kennis zorgt ervoor dat clubs soms onnodig veel betalen. Hoeveel precies, verschilt sterk per vereniging. Van der Sterren: "Dat hangt af van de omvang van de club en van de afspraken die zijn gemaakt met de afvalinzamelaar. Daarom kunnen we geen gemiddeld bedrag noemen. Maar er liggen vaak wel degelijk kansen om goedkoper uit te zijn."

Volgens Van der Sterren vraagt dat wel om een bredere blik dan alleen extra afvalbakken neerzetten: "Je moet naar het hele systeem kijken. Welke afvalstromen heb je en kan je aan de voorkant beperken, hoe zijn de contracten geregeld en vooral ook hoe krijg je bezoekers en leden zover dat ze het afval daadwerkelijk goed scheiden."

Van der Sterren wijst op een praktijkvoorbeeld waarin samenwerking loont. Meerdere aan elkaar grenzende sportverenigingen in Hendrik-Ido-Ambacht verbeterden gezamenlijk hun afvalaanpak. "Door samen te werken ontstond een netter sportpark, werden contracten slimmer ingericht en verbeterde de afvalscheiding. Zulke voorbeelden laten zien dat circulariteit niet alleen goed is voor het milieu, maar ook voor de uitstraling en de portemonnee van verenigingen."

De training biedt plaats aan twintig deelnemers. Op het eerste gezicht lijkt dat bescheiden, zeker tegenover de ongeveer 25.000 sportverenigingen die Nederland telt. Van der Sterren begrijpt die kanttekening, maar blijft optimistisch. "Ik zie het glas liever halfvol. Vorig jaar hebben we een eerste pilot gedaan met zeven deelnemers. Op basis daarvan hebben we het lesmateriaal verder verbeterd. Nu hopen we op een volle groep met enthousiaste deelnemers ."

Volgens hem is het onderwerp simpelweg nog minder urgent dan bijvoorbeeld energiebesparing: "Bij energie voelen clubs de hoge rekening direct in hun portemonnee. Dat maakt het makkelijker om mensen in beweging te krijgen. Bij afval is die urgentie vaak nog minder zichtbaar, terwijl de kosten voor afvalverwerking de komende jaren waarschijnlijk verder zullen stijgen en de regelgeving alleen maar uitgebreider wordt. Wie nu al stappen zet, loopt straks voorop."