Een leven lang leren voor de gymdocent

door: Thomas van Zijl | 29 juni 2017 

“Er is een omvangrijke groep gemotiveerde gymleraren die serieus met zijn vak bezig is. De faculteit Bewegen, Sport en Voeding (FBSV) van de HvA biedt deze mensen op verschillende manieren handvatten om zichzelf én hun vak te ontwikkelen”, vertelt Barbara van Ulzen, programmamanager Professionalisering bij FBSV.

Kinderen van nu zijn zwaarder en scoren lager op fitheid en vaardigheid dan kinderen van gelijke leeftijd in 1980¹. Verschillende studies laten zien dat goed bewegingsonderwijs de motorische ontwikkeling van kinderen stimuleert, met alle voordelen van dien: motorisch vaardige kinderen hebben niet alleen een kleinere kans op overgewicht, maar presteren cognitief beter en worden minder gepest. 

Wet Passend Onderwijs
Met de wet Passend Onderwijs kregen scholen in 2014 een bredere zorgplicht en preventieve taak. Van hen wordt verwacht dat ze fysiek-motorische achterstanden signaleren en actie ondernemen. Hier ligt dus een belangrijke nieuwe taak voor gymleraren; zij kunnen bij uitstek de motorische ontwikkeling van kinderen volgen. Gymleraren ervaren vaak nog wel een lacune in instrumentatie, kennis en vaardigheden. FBSV probeert met verschillende projecten gymleraren voor te bereiden op hun nieuwe rol. 

Eén van die verschillende projecten van FBSV is het vierjarige onderzoeksprogramma ‘Gymmermansoog’. In 2014 startte het lectoraat Bewegingswetenschappen dit programma om de vier-vaardighedenscan van Van Gelder onder de loep te nemen en te proberen om het onderbuikgevoel van de gymleerkracht te objectiveren. Het doel is dat gymleerkrachten de motorische vaardigheid van hun leerlingen beter kunnen meten en daarop actie ondernemen. Het onderzoeksteam publiceerde onlangs de eerste resultaten van het Gymmermansoog-project. Het lectoraat werkt samen met twee grote Amsterdamse schoolbesturen (STWT en OOadA) waarbij de gymleerkrachten zes keer per jaar bijeenkomen voor scholing en intervisie. 

Cursussen en workshops
FBSV biedt ook verschillende cursussen en workshops aan. Van Ulzen: “Het vak ontwikkelt zich. Nieuwe inzichten kunnen zeer bepalend zijn”. Zo staat de cursus Motorisch Leren al jaren op het programma. Cursisten leren in twee avonden dat andere vormen van instructie, of juist geen instructie, soms tot betere resultaten leidt. “Eigenlijk zou iedereen die lesgeeft of traint in de sport deze inzichten moeten kennen en kunnen toepassen”, aldus Van Ulzen.

Veel belangstelling is er ook voor de relatief nieuwe workshops die FBSV aanbiedt, zoals Rugby in de Gymles en Slacklinen. Van Ulzen: “Veel gymdocenten vinden het leuk om in één avond nieuwe ideeën op te doen die ze meteen in hun lessen kunnen toepassen”. Ze merkt dat dit soort laagdrempelige workshops daarom vaak goed aanslaan.

Platform Lichamelijke Opvoeding (LO) in Beweging
Om de professionalisering van gymleerkrachten een verdere impuls te geven, start de ALO Amsterdam in het najaar van 2017 met het platform ‘LO in Beweging’. Mathieu Voorthuijzen, ALO-docent en projectleider ontwikkelde het idee voor dit platform tijdens zijn masterstudie Beweeg- en Sportinnovatie. Uit zijn onderzoek bleek dat niet alle gymleraren structureel aan zelfevaluatie doen. Daarop besloot de ALO om een coachingomgeving te creëren waarin de leerkracht door middel van intervisie en bijvoorbeeld video-interactie bewust wordt van zijn of haar eigen handelen. 

Op het platform kunnen leden ook vragen stellen aan experts of discussiëren met vakgenoten. De bestaande cursussen en workshops voor gymleerkrachten worden ondergebracht in het platform. Op de planning staan ook nieuwe cursussen over bijvoorbeeld Toetsen en Beoordelen, Differentiëren en Mindset.

Leven lang leren
Het platform ‘LO in Beweging’ sluit aan op het toekomstige verplichte lerarenregister. Waar eerst bij- en nascholing nog op vrijwillige basis gebeurde, worden gymdocenten - net als onder meer artsen, advocaten en notarissen - vanaf volgend jaar verplicht hun kennis en ervaring bijhouden om opgenomen te worden en te blijven in het lerarenregister. Voorthuijzen: “Wij willen samen met het werkveld en door middel van interactie op het platform ‘LO in Beweging’ zorgen voor een continue ontwikkeling van gymleerkrachten én onze opleiding om zo bij te dragen aan een leven lang leren”.

Noot:
1. Runhaar, J., et al., Motor fitness in Dutch youth: differences over a 26-year period (1980-2006). Journal of Science and Medicine in Sport, 2010. 13: p.323-328.

Voor meer informatie: www.hva.nl/kc-bsv