Een goede start van een leven lang bewegen

door: Emilie Maclaine Pont

Monkey Moves bestaat tien jaar. Wat begon als een multisportclub is uitgegroeid tot een bedrijf dat op tal van manieren veelzijdig en plezierig bewegen voor het jonge kind stimuleert. Zo zijn nu BSO’s aangesloten, is er een app en wordt het concept met wetenschappelijk onderzoek verder verbeterd.

De basis van Monkey Moves is altijd hetzelfde: kinderen vanaf anderhalf jaar zijn welkom en wisselen iedere drie weken van sport. Gedurende het jaar komen elf verschillende sporten, waaronder volleybal, freerunnen, turnen, atletiek, voetbal en honkbal aan bod. “Uiteraard worden die sporten aangepast aan de leeftijd. Een kind van twee kan je natuurlijk nooit laten gooien met een officiële basketbal of verwachten dat die deze vangt. Maar met alternatieve oefeningen zoals met bellenblaas of ballonnen kan je wel dezelfde vaardigheden, zoals vangen en werpen, oefenen”, vertelt bewegingswetenschapper en Monkey Moves-oprichter Bart Poot.

Aan iedere sport zijn vaardigheden gekoppeld. Door af te wisselen, komen dus steeds andere vaardigheden aan bod. “Sporten hebben meer gemeen dan ze van elkaar verschillen. Dat laatste zit ‘m in de details: hoe vaak je mag stuiteren, met hoeveel mensen sta je waar en hoe scoor je. Wat overeenkomt, is dat elke speler moet kunnen (hard)lopen, roteren, springen en landen, staan, dragen en tillen, heffen, stuiteren, vangen en werpen en dit moet hij of zij allemaal in een dynamische situatie kunnen uitvoeren. We creëren in onze lessen een mix van de klassieke sporten en apenkooien; voor velen de favoriete gymles. Maar in plaats van te zeggen: spring nu over de kast of loop over de balk, nemen we de kinderen mee in een verhaal. Daarmee sluiten we aan op de belevingswereld van de kinderen. Centraal staat Apie. Deze hoofdpersoon in onze beweegverhalen gaat op jungletocht en maakt, samen met zijn vriendjes, van alles mee. Zo is de kast een rots en klim je over een boomstam met een kokosnoot op je hoofd in plaats van dat je loopt over een balk met een pittenzakje op je hoofd. In de ‘jungle’ worden vaardigheden in andere omstandigheden geoefend en is er ruimte voor zelfontdekkend leren.”

De lessen zijn gebaseerd op een competentiematrix. Op basis van eigen onderzoek, voornamelijk uit literatuur, bouwden Poot en zijn collega’s een database op. “Daarin namen we per leeftijd op wat een kind voor vaardigheden moet kunnen ontwikkelen op een bepaalde leeftijd, zowel motorische, als sociaal-emotionele als cognitieve vaardigheden. Op basis hiervan ontwikkelden we lessen voor iedere leeftijdscategorie. Eerst met de ouders erbij, later zelfstandig en uiteindelijk toewerkend naar de keuze voor een specifieke sport.”

Junglepaspoort
Om de ontwikkeling van de deelnemers bij te houden, krijgen de kinderen een junglereispaspoort, waarin zij stempels en stickers verzamelen na het oefenen van verschillende vaardigheden. Ouders kunnen via de gratis PLAY-app de ontwikkeling van hun kind bijhouden. “Vanuit de lessen worden automatisch groeipunten toegekend voor de vaardigheden waar het kind aan heeft gewerkt. Daarbij kunnen ze de app vol met inspiratievideo’s gebruiken om thuis nog meer beweging te creëren voor hun kind. Vanuit een periodieke vragenlijst, krijgen ouders nog meer inzicht in de groei van hun kind.”

Volgens Poot zit de meerwaarde van Monkey Moves voor de kinderen vooral in het plezier dat de lessen bieden. “Met onze beweegverhalen sluiten we echt aan op de leefwereld van het jonge kind. Van ouders horen we terug dat de kinderen daar dolenthousiast over zijn. Ze willen thuis doorgaan, durven meer uit te proberen en hebben leuk contact met leeftijdsgenoten. Daar is het ons precies om te doen.”

Wetenschappelijk onderzoek
“Parallel doen wij al jarenlang onderzoek naar de effecten van het breed motorisch opleiden van jonge kinderen”, vervolgt Poot. “Op dit moment loopt er onder meer een onderzoek in samenwerking met de VU Amsterdam. Daarbinnen testen we de motorische vaardigheden van twee groepen. De ene doet al minimaal één jaar Monkey Moves, de andere speelt minimaal een jaar hockey. Die uitkomsten gaan we vergelijken. Ook werken we met het Sportinnovator-centrum Amsterdam Institute of Sport Science en de Hogeschool Windesheim samen bij een kwalitatief onderzoek. We kijken naar het speelgedrag van de kinderen in de huidige aanpak van Monkey Moves. Daarbij houden we rekening met de verschillende perspectieven en betrokkenen: kind, ouder en onderwijzer. Na deze analyse doen we mogelijk een nader onderzoek naar een nog beter beweegaanbod voor drie- tot vierjarigen.”

Menukaart voor kinderopvangcentra
In dertig regio’s doen kinderen nu aan Monkey Moves. Er is een app met inspiratie en oefeningen voor thuis, multisportlessen voor kinderen tot negen jaar en Monkey Moves-BSO’s voor basisschoolleerlingen.

In samenwerking met onder andere de KNGU (die Nijntjegym aanbiedt), Judo Bond Nederland (tuimeljudo) en Voetjebal ontwikkelde Monkey Moves ook een menukaart voor kinderopvangcentra. “Vanuit het Sportakkoord krijgen die centra de kans om mee te doen aan een tweejarig programma, bijvoorbeeld van ons. De helft betalen ze zelf, de andere helft wordt bekostigd vanuit het Sportakkoord. Wij bieden op onze menukaart onder andere een app met beweegverhalen aan, workshops voor kinderen, train-de-trainer-opleiding voor pedagogisch medewerkers, een beweegkalender met iedere dag een oefening en we komen lesgeven.”

Naar 1.000.001 beweegmomenten
In 2024 turfde Monkey Moves 112.576 beweegmomenten. De deelname aan een les van één kind telt als één beweegmoment. “Ons doel is te groeien naar 1 miljoen plus 1 beweegmomenten in 2030. Daar zijn vooral meer trainers voor nodig. Trainers worden centraal opgeleid en werken via een franchisenemer op een van de betreffende locaties. “We zoeken onze trainers bijvoorbeeld via sportopleidingen, zoals het CIOS. We merken dat daar nog relatief weinig aandacht is voor het jonge kind, dus vóór dat het naar de basisschool gaat. Wij willen daar verandering in brengen. In onze optiek, bevestigd door de literatuur, is juist die periode ook heel belangrijk voor een goede motorische ontwikkeling. Bovendien doen de kinderen in onze lessen ook cognitieve, sociale en emotionele vaardigheden op. We blijven dus actief werven bij onder meer sportopleidingen, zeker in provincies als Drenthe en Friesland waar wij nog geen locaties hebben. Zo hopen we zoveel mogelijk kinderen een goede start van een leven lang bewegen te bieden.”

MonkeyMoves was vorig jaar winnaar van de publieksprijs van de Sports Innovation League, een initiatief van de Nederlandse Loterij. Voor meer informatie: www.monkeymoves.com

Sportinnovator is hét sportinnovatienetwerk van Nederland. Het heeft als missie het aanjagen en toepassen van innovaties voor een leven lang met plezier sporten en sportief bewegen. Het ecosysteem van Sportinnovator bestaat uit Sportinnovator-centra, sportorganisaties, bedrijfsleven, kennisinstellingen en gemeenten. Zij werken samen aan baanbrekende innovaties. Sportinnovator ondersteunt ook vernieuwingen die bijdragen aan prestatieverbetering in topsport en aan het sneller verduurzamen van de sport en sportaccommodaties. In de rubriek Innovation XL zet Sportinnovator interessante innovaties in de schijnwerpers.