Een gezonder aanbod in kantine via een eigen boomgaard

Het eetgedrag en de levensstijl van burgers positief beïnvloeden hoeft geen hogere wiskunde te zijn. Wageningen Universiteit ontwikkelt in opdracht van het InnovatieNetwerk samen met Maatschappelijk Verantwoord Verenigen (MVV) een maatschappelijk concept om dit te bewerkstelligen, middels kleine boomgaarden. Niets meer, niets minder. En dat concept, Fruit4Sport, is een gegarandeerd succes: “Als mensen uiteindelijk niet gezonder gaan eten, dan zorgt het project in ieder geval tot het upgraden van de groene leefomgeving rond sportterreinen,” aldus Marc Ravesloot, onderzoeker bij PPO Fruit, onderdeel van Wageningen Universiteit & Research.

De kern van het concept Fruit4Sport is dat een gedeelte van de groenvoorziening rond sportvelden wordt ingericht voor fruitproductie. Het fruit wordt vervolgens door eigen inzet verstrekt in de sportkantine. Maar als het uitkomt, mogen ook buurtbewoners genieten van de vruchten. Een belangrijk onderdeel van het concept is dat de boomgaard wordt geadopteerd en onderhouden door leden van de sportvereniging, wijkbewoners, naburig bedrijfsleven en eventueel de gemeente. De Wageningen Universiteit ontwikkelt daarvoor speciale teeltplannen die door leken onderhouden kunnen worden. “Nadat duidelijk werd dat nog meer Nederlanders dan gedacht heel regelmatig sporten en gebruik maken van sportkantines, bleek dit een unieke plaats om te werken aan een verandering in het eetpatroon.”

Het project is tot stand gekomen na ‘open space’-bijeenkomsten van het InnovatieNetwerk van het ministerie van Economie, Landbouw & Innovatie. Het ministerie zocht naar een manier om fruitteelt te integreren in een stedelijke omgeving. Ravesloot was namens de Wageningen Universiteit aanwezig en werkte mee aan het concept sportfruit: een sociaal marketingconcept om het eetgedrag en de levensstijl van burgers in positieve zin te beïnvloeden, zowel voor het eigen welzijn van de sporter of bezoeker van een sportpark, als voor de gehele maatschappij.

De eerste pilot voor Fruit4Sport wordt gerealiseerd in Amsterdam op de 40 hectare grote sportaccommodaties van Middenmeer en Voorland in de Watergraafsmeer. Het stadsdeel gaat daar zelf ook een gedeelte van hulp bieden aan verenigingen en teams die het onderhoud willen gaan verzorgen. “Het stadsdeel vindt de boomgaard zo belangrijk omdat alle activiteiten die daar plaatsvinden, zorgen voor sociale cohesie in de wijk. Er is meer te doen in de boomgaarden dan oogsten.”

Bomen voor leken
De Wageningen Universiteit richt zich vooral op boomgaarden die minder verzorging nodig hebben en onderhouden kunnen worden door mensen zonder buitensporig veel verstand van zaken. Dus er staan weliswaar appelbomen, maar niet met appels die we ook in de winkel kopen. “Je moet denken aan appels die niet wegkwijnen bij een minimale verzorging.” En als het fruit - appels, blauwe bessen, peren - dan is verzorgd, opgebloeid, gegroeid en geoogst, kan het naar de sportkantine. Maar het is natuurlijk niet mogelijk om op deze wijze een jaar rond fruit te genereren voor in de kantines.

En daarom wil Ravesloot het project verder uitbreiden. “Rond het project Fruit4Sport zijn nog veel vragen die in een breder programma moeten worden opgenomen. Een van die vragen is inderdaad hoe je het hele jaar fruit gaat aanbieden in sportkantines. Er moet meer fruit geleverd worden dan in de boomgaard wordt geoogst. En ik zou graag zien dat dit fruit in gekoelde fruitmachines wordt aangeboden, want een gekoeld appeltje na het sporten is veel lekkerder dan een warme melige bal.”

Nieuwe deuren
Tijdens het gesprek dat Sport Knowhow XL had met Ravesloot werd snel duidelijk dat het project in eerste instantie niet heel ingewikkeld is en daarnaast veel nieuwe deuren opent. Fruit4Sport is ook een soort sociologisch project. En daarvoor wil de Wageningen Universiteit gebruikmaken van andere kennisbronnen. Andere universiteiten die in kaart brengen hoe mensen op het aangeboden fruit zullen reageren en wat de effecten zullen zijn op lange termijn. “Ik vind het belangrijk om dat werk ook buiten Wageningen te leggen. Het pilotproject in Amsterdam ligt naast het Science Park, zij hebben dus nu een prachtige casus naast de deur liggen.”

Ravesloot wil in de komende maanden allerlei sportbonden en gezondheidsinstellingen benaderen voor zijn project. Hij zit nog met veel vragen en zou graag met anderen het project verder gestalte willen geven. En wat hem betreft is Fruit4Sport ook gewoon een werktitel. Zijn ambitie is dat dit project zich uitrolt over heel Nederland. En dan het liefst goed geborgd op beleidsmatig niveau. Sportverenigingen moeten wat Ravesloot betreft de keuze voor een gezonder aanbod in de bedrijfskantine vastleggen in de statuten. Vandaar de samenwerking met MVV.

Sociale cohesie
Maar zoals gezegd staat Ravesloot open voor iedereen die binnen een gemeente, wijk of vereniging het project wil gebruiken om gedragsverandering te bewerkstelligen: gezondere levenswijze, sociale cohesie, minder welvaartsziekten als (jeugd)obesitas. “Ik wil impact in de praktijk. Ik wil dat dit project ook echt gaat leiden tot een gezondere leefstijl. Maar als mensen uiteindelijk niet gezonder gaan eten, leidt het in ieder geval tot een enorm upgrade van de velden waar de boomgaarden worden aangelegd. Volgens mij is de kracht van dit project dat het niet complex is, maar juist leuk. En dat het inspeelt op de tijdsgeest: mensen denken weer meer na over gezondheid en welbevinden en staan weer dichter bij de natuur.”

De start van het project en het onderzoek door Wageningen Universiteit wordt gefinancierd door het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, maar de rest van de financiering voor de komende jaren is nog niet rond. Gemeenten, stadsdelen of verenigingen zullen zich moeten committeren. Of er moeten sponsors gezocht worden. Of het project moet geadopteerd worden door een sportbond, of meerdere. Hoe dan ook, er zijn op dat gebied nog veel vragen. En ook over de mogelijkheden van het project is Ravesloot nog lang niet uitgepraat. Een ding weet hij in ieder geval wel heel zeker: “Die plant in de boomgaard is alleen maar het middel om een hoger doel te bereiken: zorg voor mensen en gezondheid.”