Deelname aan sportevenementen verlaagt op lange termijn kans op sterfte

door: Leo Aquina | 15 februari 2024

'Sporten is gezond.' Het lijkt een voor de hand liggende uitspraak, maar voor wetenschapper Esmée Bakker is het een belangrijke conclusie na wetenschappelijk onderzoek naar de kans op overlijden tijdens een groot sportevenement. Op het moment dat het misgaat, wordt dat vaak breed uitgemeten in de media. Bakker en haar collega’s van het Radboudumc wilden het beeld nuanceren. De kans op overlijden blijkt ontzettend klein en niet significant verhoogd, terwijl er op langere termijn juist dertig procent minder risico is op vroegtijdig overlijden. De uitkomsten van het onderzoek werden onlangs gepubliceerd in het prestigieuze British Journal of Sports Medicine.

Voor hun onderzoek maakten Esmée Bakker en haar collega’s gebruikt van de gegevens van meer dan een half miljoen deelnemers aan grote wielren-, hardloop- of wandelevenementen in Nederland over de periode van 1995 tot 2017. “Denk daarbij aan evenementen als de Zevenheuvelenloop, verschillende marathons, fietsevenementen zoals de Dam tot Dam FietsClassic en wandelevenementen zoals de Egmond Wandel Marathon,” zegt Bakker. Deze data vergeleken zij met data van de algemene bevolking. “De hoofdvraag van ons onderzoek was het in perspectief plaatsen van de acute risico’s van deelname aan dergelijke evenementen ten aanzien van de mogelijke gezondheidsvoordelen”, aldus Bakker.

Risico
Wanneer iemand gaat sporten, bestaat er een klein risico op negatieve gezondheidseffecten. Bakker. “Op basis van de literatuur wisten we al dat er een verhoogd risico is op overlijden als je van rust naar zwaar intensief sporten gaat, simpelweg omdat je iets van het lichaam vraagt. Daarbij is het belangrijk om te benoemen dat het relatieve risico verhoogd is, maar dat het absolute risico erg klein is. In het onderzoek hebben wij gekeken naar het risico dat sporters lopen tijdens deelname aan sportevenementen in vergelijking met hun normale trainingsperiodes en vervolgens hebben we op de langere termijn de vergelijking gemaakt met het risico op vroegtijdig overlijden in de algemene bevolking.”

Het aantal deelnemers dat tijdens of binnen een week na deelname aan een sportevenement kwam te overlijden bleek 0,0042 procent. Bakker: “Dat zijn er statistisch niet meer dan tijdens reguliere trainingsweken.” Uit de vergelijking met de algemene bevolking bleek dat deelnemers aan grote sportevenementen gemiddeld drie jaar na deelname een dertig procent lager risico hadden op vroegtijdig overlijden dan de algemene bevolking. “De gezondheidswinst is dus vele malen groter dan de mogelijke risico’s”, aldus Bakker.

Onderlinge verschillen
De onderzoekers keken vervolgens ook naar de onderlinge verschillen tussen wielrenners, hardlopers en wandelaars. Daaruit bleek dat bij hardlopers en wielrenners de gezondheidswinst nog groter was dan bij wandelaars. Voor hardlopers gold een verlaagd risico van 35 procent, voor wielrenners 30 procent en voor wandelaars 12 procent. “Vanwege het betrouwbaarheidsinterval kunnen we niet zeggen dat er verschil is tussen hardlopers en wielrenners, maar het verschil met wandelaars is significant,” aldus Bakker. “Het lijkt erop dat sporten met een hogere hartslag gunstigere gezondheidseffecten heeft.”

Bakker is blij met de uitkomsten: “De boodschap is dat sporten gezond is en dat mensen niet bang hoeven te zijn dat deelname aan sportevenementen schadelijk is en een verhoogd risico’s met zich meebrengt, ondanks de berichten in de media. De gezondheidsvoordelen van deelname aan sportevenementen zijn veel groter zijn dan de mogelijke risico’s. Het blijft natuurlijk wel belangrijk om bedacht te zijn op klachten tijdens het sporten en het sporten voorzichtig op te bouwen. Met name mensen die normaal gesproken niet sporten en ineens heftige inspanning gaan verrichten hebben een verhoogd risico tijdens het sporten. Bij klachten tijdens het sporten is het goed om contact op te nemen met je huisarts.”

Vervolgonderzoek
In hoeverre leiden de conclusies uit dit onderzoek tot vervolgvragen en vervolgonderzoek? Bakker: “In dit onderzoek hebben we alleen gekeken naar deelname aan evenementen, maar niet naar de intensiteit gedurende het sporten. Dat is natuurlijk wel interessant. We hebben ook niet gekeken naar de doodsoorzaak. Hoewel het risico heel klein is, zijn er over de hele populatie die wij hebben onderzocht toch 23 mensen komen te overlijden. Hoe komt dat? Daarnaast is het interessant om andere leefstijlfactoren in een onderzoek mee te nemen.”

Bakker en haar collega’s doen veel onderzoek naar de positieve effecten van bewegen op gezondheid en ze zijn nog niet uitgekeken op de data van het zojuist gepubliceerde onderzoek. Bakker: “We gaan binnen dit onderzoek nog kijken of er effect te zien is van de snelheid waarmee mensen lopen of fietsen tijdens de evenementen. Achterliggend idee is dat mensen die harder lopen waarschijnlijk fitter zijn, maar we willen graag weten wat de cijfers zeggen. We hebben van sommige mensen ook herhaaldelijke metingen, waarmee we mensen ook over een langere tijd kunnen volgen. Dus we kunnen nog wel even voort.”

Voor meer informatie: Gezondheidswinst van sportevenement groter dan risico op plots overlijden