De urban ambtenaar: verbinder tussen gemeente en urban community

door: Emilie Maclaine Pont | 19 juni 2025

Ze spreken de taal van de straat, maar kennen ook de weg in het gemeentehuis: urban ambtenaren zijn een opkomend fenomeen binnen het gemeentelijk sportbeleid. Dankzij hun roots in de urban scene bouwen ze bruggen tussen beleidsmakers en sporters, al is die dubbelrol niet altijd eenvoudig.

Urban sport ontstond ooit als tegencultuur; buiten de gebaande paden van sportbonden en verenigingen. In dat spanningsveld schuilt de meerwaarde van de urban ambtenaar, blijkt uit een verkennend onderzoek van het Mulier Instituut onder zeven van zulke ambtenaren in Nederlandse gemeenten. “We zien dat veel gemeenten urban sports als kansrijke doelgroep beschouwen”, zegt Arnold Bronkhorst, onderzoeker bij het Mulier Instituut en coauteur van het rapport De Urban Ambtenaar. “Dan kun je als gemeente natuurlijk beleid gaan maken, maar als je de urban community echt wilt bereiken, moet je deze betrekken bij dat proces. De urban ambtenaar speelt daarin een sleutelrol.”

Twee typen urban ambtenaren
Het rapport onderscheidt twee typen urban ambtenaren: de strategische beleidsmaker en de uitvoerende verbinder. De eerste houdt zich bezig met beleidsontwikkeling en coördinatie, vaak binnen grotere gemeenten zoals Amsterdam en Rotterdam, waar urban sports inmiddels hun eigen plek op de beleidsagenda hebben veroverd. De tweede, meestal werkend als buurtsportcoach, onderhoudt actief contact met urban sporters en organisaties. Zij zijn vanuit hun eigen interesse al gewend om op skateparken rond te lopen, events te helpen organiseren en weten met wat voor klachten sporters rondlopen.

Wat deze twee typen bindt, is hun achtergrond. Vrijwel allemaal hebben ze zelf ervaring met urban sports. “De een ademt skaten, de ander komt uit het freerunnen of de urban dance”, aldus Bronkhorst. “Dat helpt enorm. Ze begrijpen de cultuur, spreken dezelfde taal en bouwen daardoor sneller vertrouwen op. Als socioloog vind ik interessant dat de urban culture gestart is als tegenbeweging en nu dus steeds meer wordt geadopteerd door gemeenten.”

Meer dan sport
Urban sports overstijgen het traditionele sportbeleid, benadrukt Bronkhorst. “Het raakt ook jongerenbeleid, cultuur, welzijn en openbare ruimte. Denk aan de Rotterdam Street Culture Week en de Urban Sports Week Amsterdam, waar sport en cultuur samenkomen. Of aan gemeenten die urban sports inzetten als citymarketing. Skateparken worden dan niet alleen voor de jeugd gebouwd, maar ook om toeristen of internationale beoefenaars aan te trekken.”

Het maakt de rol van urban ambtenaar complex én waardevol. “Zij verbinden werelden die elkaar niet vanzelfsprekend vinden. Binnen gemeenten brengen ze beleidsafdelingen bij elkaar. Buiten de gemeente leggen ze contact met moeilijk bereikbare doelgroepen. Dat vraagt om mensen die kunnen schakelen tussen verschillende logica’s.”

Van catchy titel naar herkenbare functie
De term ‘urban ambtenaar’ is (nog) geen vaste functietitel. Volgens Bronkhorst dragen slechts een paar mensen die naam daadwerkelijk. “Maar er zijn wel degelijk meer mensen die zich met urban sports bezighouden binnen gemeenten. We wilden met dit onderzoek hun werk zichtbaar maken en in kaart brengen wat er speelt. Die behoefte bleek groot: er zijn volop vragen over doelgroepbereik, beleidsontwikkeling en samenwerking met de community.”

Het rapport is een eerste verkenning, met gesprekken in zeven gemeenten. Bronkhorst: "We zien zeker potentie voor vervolgonderzoek. Bijvoorbeeld naar hoe gemeenten urban sports definiëren, want daar bestaan verschillen over. Wat hoort er wel en niet bij? Skateboarden, calisthenics, golfsurfen... We willen daar meer grip op krijgen en kijken naar de drijfveren van deze sporters.”

De belangrijkste les? Begin niet met beleid en betrek daarna pas de doelgroep. Doe het andersom, stelt Bronkhorst. “Gemeenten die nu al succesvol zijn, halen de urban community vanaf het begin bij het proces. Als je zelf die link met de scene niet hebt, haal dan iemand binnen die dat wél heeft. Iemand die snapt waar het vandaan komt, en wat het betekent. Alleen dan kun je echt iets opbouwen.”

Voor meer informatie: De urban ambtenaar - Een kwalitatieve verkenning van een nieuw type rol binnen het gemeentelijk urban sports-beleid
(rapport Mulier Instituut)