De sportvereniging als eerste huis voor kinderen met problemen

door: Bas Kammenga | 6 juni 2024

Met de Stichting Sport als Middel is Gert de Jonge actief in de vroegsignalering van misstanden bij sportende kinderen. “Als het belang van kinderen in het geding komt, gaan bij mij de nekharen omhoog”, vertelt oprichter Gert de Jonge die met zijn initiatief momenteel vooral in West-Brabant actief is.

Gert de Jonge richtte in 2020 de Stichting Sport als Middel op, maar de oorsprong ligt al verder terug in 2013. “Onze zoon voetbalde bij ons in het dorp”, aldus De Jonge. “De moeder van één van zijn teamgenoten was trainer geworden en maakte zich zorgen om één van haar spelers van 9 jaar. Zij vroeg mij om hulp en toen heb ik meegedacht en ben wat gaan rondbellen. Zo ben ik er binnen de gemeente achter gekomen waar ik moest zijn met zorgen over een gezinssituatie. In Roosendaal kwam ik terecht bij het ‘Er op af’-team. Ze zijn naar de voordeur gegaan en toen bleek er van alles aan de hand.”

Vicieuze cirkel
Vervolgens heeft Gert ook de schooldirecteur ingeschakeld. “We hebben toen met z’n allen gezorgd dat de situatie weer een beetje op de rit kwam zodat deze jongen kon blijven aanhaken bij team- en klasgenoten. Het bleek dat hij in een ander dorp door de situatie al twee sportclubs en een basisschool had versleten, zonder dat iemand ingreep. Dit is nu een voorbeeld van wat we in de loop van de jaren de vicieuze cirkel van kwetsbaarheid zijn gaan noemen. Door de problemen in de thuissituatie ontstonden weer andere problemen en zo kwam deze jongen telkens weer buiten de groep te vallen en stopte hij noodgedwongen met sport en ging zelfs naar een andere basisschool.”

Het zou volgens De Jonge zo moeten zijn dat er iemand zegt ‘tot hier en niet verder’. “Trainers kunnen daar een grote rol in hebben, maar zijn zelf geen hulpverleners. Zij hebben hier ondersteuning bij nodig.” Die ondersteuning vult de stichting in, inclusief het opbouwen en onderhouden van het juiste netwerk. Een belangrijk onderdeel hierbij is de vrijwilligersfunctie Coördinator Signalering die de stichting in de sport heeft geïntroduceerd. Deze is aanwezig op de club en is benaderbaar en aanspreekbaar voor de trainers. Trainers geven in evaluaties duidelijk aan dat zij de voorkeur hebben om persoonlijk met iemand te kunnen overleggen en zo een vertrouwensrelatie op te bouwen.”

Tweede thuis
Wanneer een trainer een signaal of een vermoeden daarvan oppikt, bespreekt hij of zij dit met de Coördinator Signalering, die op zijn beurt advies kan inwinnen binnen het netwerk van professionals. “Indien nodig wordt het signaal overgenomen zodat de trainer zich met een gerust hart op het geven van de trainingen kan richten. De Coördinator Signalering is een vrijwilliger van de vereniging en zien wij als een aanvulling op de Vertrouwenscontactpersoon (VCP). De onderlinge samenwerking draagt bij aan het sneller melden, er over praten en dat er vroegtijdig een einde gemaakt wordt aan een ongewenste situatie, zodat deze niet verergert en herhaling wordt voorkomen. Vanuit de stichting worden zowel de vereniging als de Coördinator(en) Signalering ondersteund met de nodige instrumenten.”

Gert de Jonge kwam naar aanleiding van een oproep in een lokale krant in 2015 in contact met de wethouder in Roosendaal. “Deze benadrukte het grote belang om de link te leggen tussen de jeugdzorg en de sportwereld. Die verbinding is er nu niet of in ieder geval nog ongestructureerd. De sportvereniging is voor mensen een tweede thuis en voor kinderen met problemen soms zelfs hun eerste thuis. Kinderen voelen zich veel vrijer dan in de setting van een school met al zijn verplichtingen. Het is de kunst voor hulpverleners om niet meteen met allerlei behandelplannen aan te komen, maar vooral eerst ‘gewoon’ eens te gaan luisteren.”

Verzorgingsgebied
Naast de gemeente Roosendaal zijn Bergen op Zoom, Steenbergen en Waalwijk het verzorgingsgebied van de Stichting Sport als Middel. “We zijn voor een groot deel afhankelijk van subsidies. Maar niet elke beleidsambtenaar sport reageert even positief op het initiatief.” Zo heeft De Jonge zijn pijlen ook gericht op de afzonderlijke sportclubs die wel open staan voor samenwerking. “Het is politiek bedrijven en je hebt de bestuurders nodig die achter de aanpak staan. Uit gesprekken die vanuit de stichting door de jaren heen gevoerd zijn, komt geregeld naar voren dat het wellicht ‘te vroeg’ is en dat de maatschappij nog niet klaar is voor een dergelijk initiatief.”

“Maar we gaan aan de slag met de clubs die willen starten, zoals met RKVV Roosendaal, de grootste voetbalvereniging in de gemeente Roosendaal met zo’n 1.600 leden. Het bestuur heeft een speerpunt gemaakt van het aanpakken van ongewenst gedrag en het vormgeven van vroegsignalering. Zij realiseren zich dat ongewenst gedrag een mogelijk signaal is voor onderliggende problemen. Het is bovendien de vereniging die als eerste de Coördinator Signalering heeft geïntroduceerd. De samenwerking is gericht op de langere termijn, wat wel uniek is en de vooruitstrevendheid van het bestuur onderstreept.”

Stroomschema
Wanneer de stichting actief wordt in een gemeente wordt er een 'stroomschema vroegsignalering' opgesteld. “Dit is een overzicht van het lokale netwerk en vooral een handvat voor de Coördinator Signalering bij welke instantie deze terecht kan met welk signaal. Het schept duidelijkheid, verlaagt de drempel van het signaleren en draagt bij aan een snelle en juiste afhandeling van signalen. Gemeenten reageren zeer positief op dit instrument van de stichting.” De stichting wil niet in het vaarwater van andere hulpverlenende instanties komen. “We zijn puur de verbinder voor situaties waarvan we zien dat die tussen wal en schip vallen.”

Als toekomstdroom heeft De Jonge dat de focus in de jeugdsport minder komt te liggen op de prestatiedruk. “De nadruk ligt vaak op de spelers die goed zijn, maar het winnen zou geen doel moeten zijn maar het gevolg van een veilig en prettig sportklimaat. Dat is bevorderlijk voor de ontwikkeling van elk kind. Want talentontwikkeling is een investering in de toekomst die verder reikt dan de sport. Sport heeft de potentie om het gevoel van eigenwaarde te versterken en bij te dragen aan het ontwikkelen van competenties die nodig zijn om succesvol deel te nemen aan de samenleving.”

Te vroeg?
“Maar misschien moeten we als stichting nog wat geduld hebben voor meer succes op de langere termijn zoals al eerder aangehaald. Het onderwerp vroegsignalering is nog onderbelicht en de rol van de sport bij vroegsignalering wordt nog niet overal gezien, maar we dragen ons steentje bij!”

Voor meer informatie: sportalsmiddel.nl