"De sportsector loopt <em>niet</em> voorop wat betreft duurzaamheid"

door: Emma Meertens | 15 september 2022

Op 2 november organiseert SRO Amersfoort haar jaarlijkse congres met dit jaar als titel ‘Sport is aan zet!’. SRO is verantwoordelijk voor het beheren en onderhouden van gemeentelijk vastgoed, zoals sporthallen. Tijdens het congres houdt Egbert Mulder, oprichter van Circular Leadership, een betoog over hoe de sportsector dient te anticiperen op de Parijsakkoorden die in 2015 zijn afgesloten. Volgens Mulder wacht de sector een bijna onmogelijke klus om de milieudoelen te behalen.

Van oorsprong is Egbert Mulder socioloog met expertise op het gebied van bouwen en wonen. Dit combineerde hij in 1985 met zijn passie voor sport door Marktplan Adviesgroep op te richten, een bedrijf (in 2005 overgenomen door Grontmij) dat overheden adviseerde in het ontwerp, de aanleg en het onderhoud van sportaccommodaties. Na zelf lang dit soort accommodaties geëxploiteerd te hebben, houdt Mulder zich nu bezig met leiderschapstrainingen op het gebied van duurzaamheid. 

“De leefbaarheid van de aarde is op een groot aantal plaatsen aangetast en de toekomst ziet er slecht uit. Vergeet niet dat dit soort ontwikkelingen leiden tot oorlogen en grote immigratiestromen. Ik vind daarom dat duurzaamheid het belangrijkste thema van leiders moet zijn”, aldus de oprichter van Circular Leadership. 

Gebruik van virtual reality
Vanuit die gedachte heeft Mulder een leiderschapsmodel ontwikkeld dat niet in het teken staat van meer geld verdienen, maar in het teken van duurzaamheid. In een van de modules in de leiderschapstraining maakt hij gebruik van een virtual reality-programma waarmee hij de ervaringen nabootst die astronauten hebben op het moment dat ze in de ruimte zitten. Waarom? “Meer dan de helft van de astronauten wordt na terugkomst op aarde milieuactivist. Dit wordt veroorzaakt door het zogenaamde 'Overview Effect', dat ontstaat als je de aarde vanuit de ruimte waarneemt. Door onze cursisten hetzelfde te laten meemaken, ontwikkelen ze een sterk gevoel van betrokkenheid en urgentie.” In de workshops laat Mulder ook zien dat er 33 redenen zijn waarom mensen niet in actie komen. De belangrijkste van die 33 redenen worden aangepakt. Op die manier krijgen leiders nieuwe inzichten zodat ze op een andere, duurzamere manier besluiten nemen.

Dit is ook relevant voor leiders in de sportsector, want “dat is niet de sector die voorop loopt wat betreft verduurzaming.” Mulder pleit ervoor om veranderingen door te voeren op twee gebieden: de nieuwbouw van sportaccommodaties en bij bestaande sportaccommodaties. Deze accommodaties laten namelijk in de sportwereld de grootste footprint achter. Met name kunstijsbanen en (buiten)zwembaden zijn grote vervuilers. Dat zijn toevalligerwijs ook de locaties die een lange levensduur hebben. De kans is groot dat accommodaties die nu worden gebouwd er in 2050 ook nog staan, het jaar dat Nederland allang CO2-neutraal moet zijn. De oplossing? “Eis dat de sportaccommodaties die nu worden gebouwd CO2-neutraal zijn en verduurzaam op korte termijn de bestaande accommodaties.”

Ontbreken van focus
Maar zo ver zijn we nu nog niet. Geld is niet het probleem, want het kabinet heeft zo’n 3,5 miljard euro beschikbaar gemaakt voor deze plannen. Is er te veel weerstand dan? “Het heeft eerder te maken met weinig focus. Als je kijkt naar de sportagenda van 2030 van NOC*NSF dan gaat dat maar over één ding: wij willen het sportiefste land ter wereld zijn. Er staat maar een enkele regel in over duurzaamheid.” Dat heeft twee gevolgen: de huidige sportaccommodaties blijven bijdragen aan de CO2-uitstoot en sportaccommodaties komen in de problemen vanwege de hoge energiekosten. In het ergste geval moeten sportaccommodaties hierdoor hun deuren sluiten. Mulder: “Dat was niet gebeurd als ze al verduurzaamd zouden zijn, dan hadden ze veel minder gas en elektra verbruikt en hadden ze voor een deel hun eigen energie kunnen produceren en zouden ze minder in de problemen komen.”

Het grote probleem die de verduurzaming van sportaccommodaties in de weg staat is het tekort aan installateurs van bijvoorbeeld zonnepanelen en warmtepompen. “Je moet bij wijze van spreken dit soort projecten jaren van tevoren al inkopen. Er is dus te laat gereageerd.” Subsidies vanuit de gemeenten waarmee sportverenigingen zonnepanelen kunnen aanschaffen, zijn mooie initiatieven maar niet de volledige oplossing. En: “Al heb je het volledige dak vol liggen met zonnepanelen, dan is dat nog niet voldoende.” Mulder vindt dan ook dat de overheid met een plan moet komen dat uitgevoerd kan worden door gemeenten. Gemeenten zijn immers vaak de eigenaar of exploitant van sportaccommodaties. “De overheid moet hen niet alleen van informatie voorzien over hoe gebouwen verduurzaamd kunnen worden. Daarnaast moet het verplicht worden dat nieuwe accommodaties alleen gebouwd worden als deze CO2-neutraal zijn en dat alle bestaande accommodaties aan deze eis voldoen voor 2030.” Overigens is het niet alleen de sportsector die een flinke footprint heeft, bedrijven zoals Tata Steel hebben dat ook. “Maar dan hebben we het over industriële ondernemingen, en ook zij hebben alleen een license to operate als ze binnen afzienbare termijn duurzaam gaan produceren.” 

Behoefte aan langetermijnperspectief Op het SRO-congres hoopt Mulder het publiek te triggeren. Deelnemers aan het congres bestaan vooral uit sportambtenaren en bestuurders van zowel gemeenten als bonden. Dat zijn precies de mensen die voor een positieve verandering kunnen zorgen in de verduurzaming van sportaccommodaties. Ook bij hen hoopt hij de boodschap over te brengen dat verduurzaming van sportaccommodaties echt nodig is om de Parijsakkoorden te halen. “Onze oproep aan de leiders is dan ook om een langetermijnperspectief te hebben en niet alleen de problemen van vandaag en morgen op te lossen.” 

Voor meer informatie: SRO Congres - Sport is aan zet