De kracht van de speelse geest: waarom spelen zo goed voor je is

door: Emilie Maclaine Pont | 13 februari 2025

Spelen doen we steeds minder. Zonde, vindt Jaap Verhagen. Spel maakt volgens hem namelijk zichtbaar hoe iemand in elkaar steek, je leert om op een andere, creatieve manier tegen bepaalde zaken aan te kijken en je vergroot je zelfvertrouwen. Daarom schreef Verhagen het boek 'De kracht van de speelse geest'.

Bij Jaap Verhagen zit sport en spel in het bloed. Naast basketballen op het hoogste niveau van Nederland doorliep hij de ALO, gaf hij jarenlang lichamelijke opvoeding op onder meer een vmbo-school en onderwees hij afgestudeerde PABO-studenten zodat zij (post-hbo) hun gymbevoegdheid kregen. Als zzp’er geeft Verhagen nu lezingen en workshops over (het nut van) spel. “Ik heb daar veel ideeën over”, vertelt Verhagen. “Mijn vriendin suggereerde op een dag: waarom zet je die niet op papier? Zo ben ik gewoon maar begonnen, met De kracht van de speelse geest als eindresultaat.”

Volgens Verhagen is het onderscheid tussen sport en spel redelijk helder. “Bij sport zit je vaak gebonden aan regels. Bij spel is dat minder het geval. Regels zijn er meestal wel, maar die kunnen per keer verschillen, ter plekke worden bijgesteld, opgerekt of niet worden nageleefd zonder dat dat consequenties heeft. Ieder moment kan een spel stoppen, bijvoorbeeld omdat iemand weg moet, het donker wordt buiten of omdat je geen zin meer hebt. Een doel hoeft er niet te zijn. Ook dat is een groot verschil met sporten.”

Een andere blik
Voor het boek deed Verhagen literatuuronderzoek en sprak hij verschillende mensen met verstand van zaken, waaronder een tweetal filosofen, een oud-voetbaltrainer, oud-collega’s, opleiders in de sportbranche en kenners van gamification.

“De wijsheid heb ik niet in pacht, maar door die studies hoop ik met het boek de lezer wel een andere blik te geven op spelen. Zelf basketbal ik nog steeds één keer per week met vrienden. We hebben onze eigen regels, anders dan in het officiële basketbal. Soms gaat het fantastisch, de andere keer wordt er veel gemopperd en loopt het niet. Wanneer je deze groep mannen vraagt hoe dat kan, krijg je verschillende antwoorden. De ene zegt dat het komt door het weer, de andere wijt het aan het hebben van meer of minder plezier, weer een ander zegt dat het ligt aan hoe we het spel begonnen. Echt de vinger erop leggen, kunnen we niet. Iedereen kijkt er anders tegenaan en heeft een persoonlijke beleving die bijna niet te vangen zijn in woorden.”

Juist door die dynamiek ontwikkel je met spelen wat Verhagen betreft een creatieve geest waardoor je zaken ook op een andere manier en met meer plezier kan zien. “Loop eens via een andere route naar huis, schrijf een keer met je niet-dominante hand, probeer een nieuwe hobby uit. Zelf zit ik sinds kort op zangles. Gewoon om mezelf te prikkelen. Misschien vind ik het fantastisch, misschien denk ik over een paar weken: dit is het toch niet. Maar daarmee zijn wel nieuwe ingangen aangeboord die mij in mijn werk of andere gebieden in mijn leven mogelijk helpen om dingen op een andere, luchtigere manier te bekijken.”

Vrijwillig
Het boek is er volgens Verhagen in feite voor iedereen. “Natuurlijk hoop ik dat iedereen het boek van A tot Z leest, maar ik kan mij ook voorstellen dat je een paar hoofdstukken bestudeert en er verder doorheen bladert. Dat is uiteraard ook prima. Het moet vooral geen verplichting worden. Spelen draait immers juist om vrijwilligheid. Als de lezer af en toe glimlachend tijdens het lezen en situaties op een andere manier bekijkt, ben ik blij.”

Een vervolgboek staat nog niet in de planning, al sluit Verhagen zeker niet uit dat dat er wel komt. “Ik laat het ook afhangen van de reacties op dit boek. Dat maakt de vraag naar meer informatie of kennisdeling over bepaalde onderwerpen ongetwijfeld duidelijk.”

Voor meer informatie: www.dekrachtvaneenspeelsegeest.nl