De Grensverleggers zien sport nadrukkelijk als middel

Een gemene deler van deze sportorganisaties is hun doelgroep: kwetsbare jongeren en jongvolwassenen. Favela Street, De Harde Leerschool, Stichting Life Goals Nederland, 3X3 UNITES, Triple ThreaT en NIVM geven ieder op hun eigen manier invulling aan het inzetten van sport om urgente maatschappelijke uitdagingen rondom gezondheid, sociale cohesie en participatie van kwetsbare jongeren en jongvolwassenen aan te pakken.

“Onder begeleiding van het Nationaal Fonds voor de Sport met steun van Noaber Foundation zijn we op zoek gegaan naar de gezamenlijke waarden die maatschappelijke sportinitiatieven voor de samenleving opleveren. Deze zijn vervolgens wetenschappelijk onderbouwd in een innovatief verandermodel”, vertelt bewegingswetenschapper Laura Jonker, expert als het gaat om het meten van sociaalpsychologische vaardigheden en als zodanig betrokken bij dit project.

Het Nationaal Fonds voor de Sport initieert vaker leertrajecten en wilde zich ditmaal richten op de mentale gezondheid van jongeren. “De Noaber Foundation heeft dit als doel en wilde daarom het leertraject mede financieren”, geeft Josephine Lemmens, programmamanager bij het Nationaal Fonds aan. Anderhalf jaar geleden gingen de zes aan de slag. Projectleider Jabbo Smulders: “We organiseerden zo’n zeven fysieke bijeenkomsten. Er kwamen bijvoorbeeld experts langs om uit te leggen hoe overheden en het sociale domein werken. Dat maakt het voor de organisaties eenvoudiger om te bedenken via welke route zij het beste en handigste financiering kunnen krijgen.”

Daarnaast vonden er verschillende één-op-één contactmomenten plaats. Jonker: “Het was een leertraject in brede zin. Natuurlijk zetten we wel wat kaders neer, maar er waren geen vereisten als het gaat om de uitkomsten. Wilde een organisatie uitstappen, dan kon dat zonder consequenties. Juist door de vrijheid die ze kregen, merkten we dat alle Grensverleggers zeer betrokken waren.”

Hoewel voor iedere organisatie een zogenaamde theory of change in kaart is gebracht, lag de focus op de uitkomsten in de praktijk. “Impact meten doet een organisatie niet alleen om financiering te verantwoorden, het is minstens zo waardevol om er zelf van te leren en de doelgroep te laten weten hoe zij zich hebben ontwikkeld. Je kunt braaf vinkjes zetten om iets te verantwoorden, maar dat zorgt er niet voor dat de organisatie en de doelgroep zelf iets aan de uitkomst hebben. Alleen verantwoording afleggen, motiveert niet, zelf ook iets aan de uitkomst hebben wel”, meent Jonker.

Naast de overeenkomsten als het gaat om de doelgroep en ook maatschappelijke waarden als sociale cohesie en kansengelijkheid, heeft het leertraject voor ieder van de zes deelnemende sportorganisaties iets anders opgeleverd. Lemmens: “Voor Life Goals is het een wezenlijk onderdeel geweest om tot een nieuwe strategie te komen. De Harde Leerschool en Triple ThreaT hebben elkaar echt gevonden. Zij gaan minimaal drie jaar samenwerken in Haarlem-Schalkwijk in een project dat al grotendeels gefinancierd is. NIVM heeft significant meer inzicht gekregen in haar maatschappelijke waarde en maakt hierdoor gerichtere keuzes. 3X3 UNITES is efficiënter en met meer focus hun impact gaan meten. Voor alle Grensverleggers geldt dat ze een beter strategisch verhaal hebben wat hun vorm van sport voor de samenleving kan opleveren. Dit helpt ook om niet steeds van subsidiepotje naar subsidiepotje te hoppen, maar een structurelere inkomstenstroom te genereren.”

Peter van Tarel betoogde in maart op Sport Knowhow XL dat sport niet slechts moet worden gezien als middel, want dan verliest het uiteindelijk zijn maatschappelijke kracht. De Grensverleggers zien sport nadrukkelijk als middel naast sport als doel. Volgens Jonker vult het leertraject een lacune en maakt het beter inzichtelijk wat maatschappelijke sportorganisaties als de Grensverleggers bieden. “Van top- en breedtesport hebben we precies in beeld wat het inhoudt, welke financieringsstromen eraan ten grondslag liggen en wat het oplevert. Dat geldt niet voor organisaties als deze. Daarom is dit traject zo waardevol geweest, niet alleen voor de deelnemers, maar ook voor onder meer sportbonden, gemeenten en andere maatschappelijke organisaties in de sport. Zij kunnen hier lessen uit trekken en in de praktijk toepassen, zodat waar en voor wie ze zich inzetten, daadwerkelijk iets oplevert.”