Data NOC*NSF moet gemeentelijk sportbeleid effectiever maken

door: Leo Aquina | 13 oktober 2022

“We hebben de afgelopen tien jaar veel sportbeleid gemaakt, maar er is slechts beperkt marktonderzoek gedaan ter onderbouwing daarvan”, zegt Daniel Klijn, consultant bij NOC*NSF en grondlegger van Besturen met een Visie. Samen met Jorn Knops, dataspecialist bij NOC*NSF, werkt hij al twee jaar aan datagedreven sportbeleid op lokaal niveau. Woensdag 9 november a.s. presenteren zij de mogelijkheden daarvan op de Nederlandse Sport Vakbeurs in Gorinchem. “We doen al sinds 2012 marktonderzoek”, legt Knops uit. “Daarmee hebben we een goed beeld hoe de Nederlandse sportmarkt eruit ziet. Met die data helpen we bonden en gemeenten om hun sportbeleid lokaal goed neer te zetten.” 

Rem en gaspedaal
Het verzamelen van data is echter niet genoeg. NOC*NSF klopte daarom twee jaar geleden aan bij Klijn. “De data waren er”, zegt hij. “Maar de vraag was: wat ermee te doen? We zijn toen in gesprek gegaan met een marketeer en die zei: jullie hebben eigenlijk alleen een snelheidsmeter gebouwd. Wat je nodig hebt is een snelheidsmeter, een rem en gaspedaal.” Aan de hand van die analyse ontwikkelden Klijn en Knops een training voor verenigingsbestuurders. Hoe konden zij met de gegevens van de snelheidsmeter ook daadwerkelijk op het gaspedaal of op de rem trappen? 

Klijn: “Verenigingen moeten over hun identiteit nadenken. Ze moeten zich afvragen welk product ze bieden, met welke producten ze mensen kunnen aanspreken en of daar überhaupt wel markt voor is. Als je voetbal aanbiedt en uit de data blijkt dat de niet-sporters in jouw omgeving liever gaan hardlopen of wandelen, heeft het niet zoveel zin om met een voetbalflyer langs te gaan.”

Goedkoop
Gemeenten kunnen bij NOC*NSF aankloppen voor hulp bij datagedreven sportbeleid. Knops en Klijn zijn daarmee al aan de slag in onder meer Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Dordrecht en de provincie Zeeland. “Als gemeenten aankloppen gaan we in gesprek”, vertelt Knops. “Wat wil je bereiken met de data? Wat wil je meten? Zijn er specifieke zaken waar we binnen jouw gemeente rekening moeten houden? Zo’n traject heeft over het algemeen een aanloop van zo’n drie tot vier maanden. We kunnen het relatief goedkoop aanbieden omdat NOC*NSF de basis voor deze metingen al heeft staan via het landelijke onderzoek. Gemiddeld kost het gemeenten ongeveer 15.000 euro, afhankelijk van de wensen. Onze schaalgrootte maakt het voor gemeenten makkelijk om in te stappen en het biedt ze ook de mogelijkheid om met elkaar te benchmarken op basis van dezelfde gegevens.”

Klijn vult aan: “Gemeenten kunnen op basis van de data veel gerichter investeren en veel gerichter beleid voeren. Als je bijvoorbeeld weet dat er een groep is die absoluut niet wil sporten, hoef je daar ook niet in te investeren. Dan kun je je misschien beter richten op laaghangend fruit. Als je van een bepaalde wijk weet dat er niet-sporters wonen die wel willen bewegen en je weet wat ze willen, kun je daar voorzieningen voor opzetten.”

Om te laten zien wat datagedreven sportbeleid concreet kan betekenen geeft Knops een voorbeeld. “We zaten in een duidingssessie met beleidsambtenaren en er was ook iemand bij die ging over openbare ruimte. Gebleken was dat er in een gebied veel niet-sporters woonden die wel graag wilden sporten. Daar haakte de beleidsambtenaar openbare ruimte op in. Hij vertelde dat er plannen waren voor een brug die de reistijd naar een nieuw sportcomplex aan de andere kant van het water met twintig minuten zou bekorten. De data uit het sportonderzoek vormden daarmee een ondersteuning voor de beslissing om die brug ook daadwerkelijk te gaan bouwen.” 

Ook op verenigingsniveau werd data gebruikt. Knops: “Er was een onderwatersportvereniging die zich wilde richten op de jeugd. Op zich een voor de hand liggende gedachte, maar toen ze beter naar zichzelf keken, kwamen ze erachter dat ze helemaal geen jeugdvereniging waren. Op basis van de data bleek er wel een forse groep volwassenen die ooit opgehouden waren met sporten, maar graag weer iets avontuurlijks wilden ondernemen. Op die manier geven data waardevolle sturing aan beleid.”

Heilige graal
Knops en Klijn zien data als een noodzakelijk hulpmiddel, maar niet als de heilige graal. Knops: “Het gaat erom dat je op basis van data de juiste dingen doet en je kunt op basis van data ook veel zeggen over de sociale context binnen verenigingen, maar het is een utopie om te denken dat je op microniveau alles op basis van data kunt sturen. Je hebt altijd te maken met mensen. Data zijn er vooral om beleid op macroniveau vorm te geven.”

In hun workshops tijdens de komende Nationale Sport Vakbeurs met gemeenten en verenigingen maken Knops en Klijn de beschikbare data direct toepasbaar. Klijn: “Het moet eigenlijk een basisvoorwaarde zijn om beleid te maken binnen de gemeente en ook verenigingen kunnen met data beter worden ondersteund.” De voorlichtingssessie van 9 november is een kennismaking voor sportambtenaren en verenigingsbestuurders. “Zie het vooral als een inspiratiesessie”, zegt Klijn. 

Voor meer informatie: klik hier voor het programma van de workshops tijdens de Nationale Sport Vakbeurs