Convenant niet genoeg om geweld van voetbalveld te weren

Op dinsdag 22 november tekenden 45 van de 65 Amsterdamse voetbalclubs, de gemeente Amsterdam en de KNVB in de burgemeesterswoning het convenant ‘Samen werken aan Sportiviteit & Respect’. Anderhalve week later bleek maar weer eens hoe moeilijk het is geweldsincidenten op en rond de amateurvelden in te dammen, toen tijdens de derby OSV-Sporting Noord een 77-jarige toeschouwer het ziekenhuis in werd geschopt door een speler. Sport Knowhow XL sprak met de KNVB en een aantal clubvoorzitters, onder wie de voorzitters van OSV en Sporting Noord.

OSV en Sporting Noord delen hun accommodatie en onderlinge wedstrijden zijn altijd beladen. “Op sportief gebied is er sprake van gezonde rivaliteit”, vertelt voorzitter Ron van Thijn van Sporting Noord. Een speler van zijn club verloor tijdens de wedstrijd tegen OSV zijn zelfbeheersing toen hij een tweede gele kaart kreeg. Een van de toeschouwers zou hebben gezegd dat de overtreding minstens rood waard was, waarna de speler, een voormalig kickbokser, de 77-jarige toeschouwer met een karatetrap het ziekenhuis inschopte. “De sfeer rond die wedstrijd is opgeladen en dan is een druppel wel eens te veel. Dan escaleert het jammer genoeg”, aldus Van Thijn. “Het licht is uitgegaan bij die meneer”, zegt voorzitter Ilona Rozendaal van OSV. “Dat hoopt niemand ooit mee te maken. Dit soort dingen is niet te voorkomen, al teken je honderd convenanten.” Toch zette ook Rozendaal op 22 november haar handtekening onder het convenant. Zij beschouwt het als een belangrijke stap in de goede richting. Van Thijn daarentegen vindt het convenant een wassen neus en tekende niet.

Mark Nipius van de KNVB vertelt: “Het convenant is gericht op preventieve middelen om verenigingen te helpen een gedragsverandering in gang te zetten. Er worden onder meer opleidingen, workshops en cursussen voor het bestuursleden, trainers en leiders ingezet om dit voor elkaar te krijgen. Op dit moment hebben 49 van de 65 clubs getekend.”. Voorzitter Bert van de Rotte tekende namens ASV Arsenal: “Natuurlijk hebben ook wij in het verleden te maken gehad met vervelende incidenten en daarom vinden we het goed dat er zo’n convenant is. Ik realiseer me echter ook dat het wel leuk is om met je collega’s een glas wijn te drinken en je handtekening te zetten, maar je moet er uiteindelijk wel iets mee doen binnen je vereniging. Op dat gebied hebben wij nog geen concrete plannen. We denken eraan om vanuit het bestuur een thema-avond te organiseren om dat vorm te geven.”

Ook voorzitter Bernard Frank van Blauw-Wit zette zijn handtekening, mede namens de Beursbengels. Wat vindt hij ervan dat niet alle clubs meedoen? “Jammer, maar niet meer dan dat. Het is hun democratisch recht. Je moet ook nee kunnen zeggen, maar aan de andere kant wordt het natuurlijk wel moeilijker om het probleem aan te pakken als niet iedereen erachter gaat staan.” Dat laatste vindt ook de KNVB. Waarom niet alle clubs hun handtekening hebben gezet, kan Nipius niet zeggen: “Alle clubs hebben schriftelijk een uitnodiging gehad, maar van een aantal clubs hebben we helemaal geen reactie gehad.”

Van Thijn van Sporting Noord heeft daar wel een verklaring voor. “Iemand van de tuchtcommissie heeft mij aan het begin van het seizoen benaderd omdat er bij ons wel vaker iets is voorgekomen, maar daarna heb ik er niets meer van vernomen. Ik heb geen zin om hele boekwerken door te lezen waar vervolgens niets meer mee wordt gedaan. De KNVB heeft er geen benul van wat vrijwillige mensen allemaal doen. Je kunt niet iedere vrijwilliger een complete opleiding tot psycholoog laten volgen voordat hij mensen op een club gaat begeleiden.”

Wat moet er volgens Van Thijn dan wél gebeuren om het geweld op de amateurvelden aan te pakken? “Er moet een mentaliteitsverandering komen, maar je kunt natuurlijk niet iedereen opnieuw gaan opvoeden. Bij Sporting Noord proberen we te praten met de mensen, rekening te houden met de mensen die een beetje heetgebakerd zijn. We waarschuwen ze ook dat het voor hen einde verhaal is als het uit de hand loopt. De betreffende speler van afgelopen zondag hebben we direct geroyeerd.” Naar aanleiding van het incident hebben de besturen van OSV en Sporting Noord overleg gehad. Hoewel de clubs de accommodatie delen, was er op het gebied van begeleiding en het in de hand houden van incidenten niet eerder contact.

“We zijn twee totaal verschillende clubs”, aldus voorzitter Rozendaal van OSV. “Wij hebben veel jeugd en zij helemaal niet. We hebben niet zoveel met elkaar van doen behalve dat we buren zijn. Ons contact betreft normaal gesproken het terrein, de velden, de kleedkamers en de kantine.” Volgens Rozendaal is het incident echter niet toe te schrijven aan haat en nijd tussen de twee clubs: “De spelers van beide clubs staan na de wedstrijd gewoon samen een biertje te drinken, die kennen elkaar ook allemaal. Daar kan het niet aan gelegen hebben. Dit zijn excessen, daar is geen kruid tegen gewassen.”

Toch hoopt de KNVB dat het convenant ‘Samen werken aan Sportiviteit & Respect’ effect sorteert. De meeste voorzitters zijn optimistisch en sceptisch tegelijkertijd. “Het is een veelkoppig monster”, aldus voorzitter Frank van Blauw-Wit. “Wij hebben het ervaren bij onze jeugd. Daar liepen een paar dissidenten rond, om ze zo maar even te noemen. Het gedrag werd steeds erger, van het opwachten van een leider tot het inslaan van de ruiten van zijn auto en het onderschijten van de kleedkamervloer aan toe. Bij ons geldt zero tolerance, dus we hebben ze eruit gegooid. Maar vervolgens steekt het de kop op bij een andere club en dat blijken de jongens te zijn die wij hebben weggestuurd.”

Rozendaal hoopt eveneens dat het convenant vruchten afwerpt, maar zij heeft ook de nodige kritiek op de KNVB. “Met zo’n convenant is het goed dat er media-aandacht is voor het probleem, zodat duidelijk wordt dat iedereen medeverantwoordelijk is voor het terugbrengen van normen en waarden. Als club hebben wij daar ook een beleid voor en dat staat op onze site. Maar de rol van de KNVB na het incident van afgelopen weekend is mij wel een beetje tegengevallen. Als zoiets gebeurt, krijg je als club enorm veel media-aandacht over je heen. De KNVB heeft zich er met een paar mailtjes vanaf gemaakt en wilde vooral geen uitspraken doen. Zeker als je zo groot in de pers komt met dat convenant, moet je ook je verantwoordelijkheid nemen als het erop aankomt. Ik had van de bond wel wat meer verwacht. Zij zijn er toch voor ons?”

De KNVB vindt het jammer dat OSV het gevoel kreeg in de steek te worden gelaten door de bond. Nipius: “Het klinkt natuurlijk politiek correct, maar het stond wel in de planning om contact op te nemen met het bestuur. Er is natuurlijk een formele procedure in gang gezet, wat er tuchtrechtelijk mee moet gebeuren. We hebben geen beleid om verenigingen te begeleiden als dit soort dingen gebeuren. Als daar behoefte aan is, willen we daar wel iets mee doen. We hebben in het convenant ook vastgelegd dat we op dit gebied naar de verenigingen willen luisteren.”

Dat luisteren naar de amateurverenigingen is een veelgehoorde wens bij voorzitters van de Amsterdamse voetbalclubs. Zij vinden dat de KNVB vaak goede sier maakt met het profvoetbal, maar dat de bond de basis verwaarloost en dat is het amateurvoetbal. “Als je de jeugd en de amateurs gebruikt als visvijver om je profvoetbalbestand aan te vullen, moet je ook wat meer je oren laten hangen naar die amateurs”, aldus Bernard Frank van Blauw-Wit. Van Thijn: “Ga eens een gesprek aan over het reilen en zeilen van een club. Als er iets gebeurt, gaan ze af op de rapporten van de scheidsrechters en dan wordt het geld voor de gele kaarten geïncasseerd bij amateurclubs bij wie het water toch al financieel aan de lippen staat. Luister eens naar de vrijwilligers die al jaren bij de club betrokken zijn in plaats van alleen naar de scheidsrechters en hun rapporten.”