Commissie Depla onderzoekt mislukt bid European Games 2019

door: Leo Aquina | 10 december 2015

NOC*NSF laat onderzoeken wat er mis is gegaan rond de Nederlandse kandidatuur voor de Europese Spelen 2019. De sportkoepel stelde daartoe een commissie aan onder leiding van Paul Depla, burgemeester van Breda. De Europese Spelen waren afgelopen jaar al aan Nederland toegewezen, toen minister Schippers er een stokje voor stak. NOC*NSF-voorzitter André Bolhuis zag zich gedwongen om de Spelen terug te geven aan het Europees Olympisch Comité. De sportbonden drongen aan op een grondige evaluatie van het proces. Volgens Jan Loorbach heeft NOC*NSF met het bid voor de Europese Spelen voor haar beurt gesproken.

Jan Loorbach is specialist op het gebied van good governance en was in 2005 voorzitter van de commissie die in de vorm van dertien aanbevelingen een code voor goed sportbestuur in Nederland opstelde. Sport Knowhow XL vroeg hem hoe hij aankijkt tegen het mislukte bid voor de European Games 2019. Hij blijkt het vanzelfsprekend te vinden dat NOC*NSF het voortouw neemt 'als er wordt gespeeld met de gedachte om te bieden op een zeer kostbaar en omvangrijk sportevenement'. De sportkoepel moet zich echter wel vergewissen van draagvlak voordat zij ook daadwerkelijk de boer op gaat met een bid, vindt Loorbach.

“Omdat zo'n evenement gevolgen heeft voor de diverse betrokken bonden en vooral omdat de financiële impact voor de sportfinanciering in Nederland enorm zal zijn, kan NOC*NSF geen stappen in de richting van een bieding (laten) zetten, voordat alle partijen die bij de organisatie betrokken zijn, zijn aangesloten en overtuigd.”

Draagvlak niet rond, niet bieden
Volgens Loorbach sprak NOC*NSF met haar bid op de Europese Spelen 2019 voor haar beurt: “De volgorde is duidelijk: eerst binnen de sport en met de andere betrokken partijen alle rijen gesloten hebben ten dienste van het doel het evenement binnen te slepen en te organiseren, en de financiering aan de voorkant zeker gesteld hebben, dan pas bieden. Als dat niet rond is voor de expiratie van de biedtermijn jammer, maar dan wordt er niet geboden.”

Loorbach gelooft niet dat de commissie Depla inhoudelijk veel kan toevoegen aan zijn analyse: "Het lijkt me niet zo ingewikkeld en je vraagt je af waar dan zo'n zwaar opgetuigd proces voor nodig is." Niettemin kijkt hij uit naar de aanbevelingen. Hoe is die commissie eigenlijk tot stand gekomen? Een korte reconstructie van de gebeurtenissen.

Terug in de tijd
Nadat het kabinet Rutte in het regeerakkoord met één pennenstreek het Olympisch Plan 2028 van tafel had geveegd, pronkte NOC*NSF afgelopen voorjaar trots met het binnenhalen van de Europese Spelen. Nederland had zich nog vóór de eerste editie van het evenement in Bakoe afgelopen juni, als enige land kandidaat gesteld voor de tweede editie in 2019. De Spelen werden in mei officieel aan Nederland toegewezen onder de uitdrukkelijke voorwaarde dat Nederland de financiering rond zou krijgen. Nog vóór de opening van de Europese Spelen in Bakoe liet minister Schippers echter weten niet bereid te zijn mee te werken aan de plannen van NOC*NSF. Na overleg met provincies en gemeenten gaf zij het bid een onvoldoende. De minister stelde dat er onvoldoende draagvlak was.

André Bolhuis haalde bakzeil en moest dat aan zijn internationale collega’s in Azerbeidzjan uitleggen. NOC*NSF reageerde verbolgen: “We begrijpen dit besluit niet en zien dit als een gebrek aan visie op de toekomst van grote sportevenementen." Dat schoot Marcel Wintels in het verkeerde keelgat. De voorzitter van de wielerbond vroeg in een brief aan het bestuur van NOC*NSF om een kritische evaluatie van het bidproces. ‘Volgens de KNWU is het beter eerst kritisch naar jezelf te kijken dan naar anderen te wijzen om vast te stellen waarom iets anders is gelopen’, schreef Wintels in juli.

Lessons learnt
“Met het instellen van de Commissie Depla wordt het verzoek van veel bonden ingewilligd”, aldus Wintels. De KNWU-voorzitter maakt zelf deel uit van de commissie en wil er daarom op dit moment niet veel over zeggen:

“Bij een groot project als de Europese Spelen zijn veel partijen betrokken. Wij willen door met zoveel mogelijk betrokkenen te spreken onderzoeken wat er is misgegaan in het samenspel tussen al die partijen. Dat zijn NOC*NSF, bonden, lokale en regionale overheden noem maar op. Er zijn nog meer grote projecten - zoals de financiering van de Nederlandse sport en TeamNL - die ingewikkeld zijn en waarin dat samenspel zo belangrijk is. We moeten als sport daarom vooral lessen trekken voor de toekomst”, aldus Wintels. Het is de bedoeling dat er in april 2016 een rapport op tafel ligt.

Risico op subjectiviteit
De Commissie Depla bestaat naast de onafhankelijke voorzitter uit voorzitters van sportbonden en bestuursleden van NOC*NSF. In haar plan van aanpak erkent de commissie dat daar een risico aan kleeft:

‘Dit kan leiden tot een (brede) opvatting dat de commissie onvoldoende objectief en onafhankelijk is. De commissie zelf heeft in haar startbijeenkomst geduid dat de kwaliteit van het opgeleverde werk in combinatie met de relevantie van de geïnterviewde personen cruciaal zijn voor het uiteindelijke draagvlak (van de adviezen).’

Fouten van betrokken personen
Opvallend is ook dat de commissie op voorhand zegt de focus niet te willen leggen op het functioneren van individuen:

‘Een grondige analyse van het EG2019-proces kan grote (inschattings)fouten van betrokken personen aan het licht brengen. Dit zou de positie en toekomstig functioneren van deze betrokkenen kunnen bemoeilijken. De commissie heeft op dit punt vastgesteld dat zij beoogd diverse mechanismes in kaart te brengen, die veel breder en omvangrijker zijn dan het individueel handelen van functionarissen. Daarnaast is niet alleen sprake van louter een evaluatie van het EG2019-proces, maar de beantwoording van een bredere en niet alleen aan de EG2019 verbonden vraagstelling.’

Consequenties
Het feit dat de commissie op voorhand aangeeft dat ‘grondige analyse van het EG2019-proces grote (inschattings)fouten van betrokken personen aan het licht kan brengen’ noemt Loorbach 'expliciet en recht door zee'. Het is volgens hem niet aan de commissie om daar verdere conclusies aan te verbinden. “De commissie kan tot het slotsom komen dat iemand onoordeelkundig te werk is gegaan, maar het is aan anderen om daar consequenties aan te verbinden. Als dat voor het bestuur van NOC*NSF geldt is dat de Algemene Leden Vergadering, maar er zijn ook andere partijen bij betrokken geweest. De minister is verantwoording verschuldigd aan de Tweede Kamer, bestuurders van lokale overheden hebben daar ook hun eigen organen voor.”

Draagvlak voor spelregels van toekomst
Hoewel Loorbach zijn vraagtekens heeft bij de 'volgordelijkheid der dingen' in het hele proces rond de European Games, gelooft hij wel dat een commissie zoals die nu is ingesteld, op basis van interviews met betrokkenen in staat is om lessen voor de toekomst te formuleren.

“Het is goed om, voordat je allerlei conclusies trekt, eerst eens langs alle partijen te gaan die je in eerste instantie wellicht had overgeslagen. Laat iedereen maar eens stoom afblazen. Je kunt mensen die zich in het verleden wellicht onvoldoende gehoord hebben gevoeld aandacht geven en op die manier kan je een breed draagvlak creëren als je spelregels opstelt voor de toekomst.”

Voor meer informatie: Plan van Aanpak Adviescommissie EG2019 en de begeleidende brief van commissievoorzitter Paul Depla aan de directeuren en voorzitters van de leden van NOC*NSF