Charles van Commenée blikt vooruit op Nederlandse atletiek in Parijs

door: Leo Aquina | 20 juni 2024

Nederland veroverde vorige week op de EK Atletiek in Rome drie gouden, vier zilveren en vijf bronzen medailles. Dat belooft wat voor de Olympische Spelen over een dikke maand in Parijs. Kan de oranje-equipe de spectaculaire zesde plek van de afgelopen Spelen in Tokio op de medaillespiegel in de moeder der sporten in de lichtstad herhalen? Charles van Commenée laat zijn licht voor ons schijnen op de medaillekansen en op mogelijke valkuilen in de voorbereiding. “Het woord 'druk' wordt vaak - en zeker door journalisten - als negatief neergezet”, zegt hij. “Maar veel goede atleten beschouwen het juist als een voorrecht. Het is niet iets waar je geen grip op hebt, maar iets dat je moet omarmen. Je daar niet goed op voorbereiden levert aangeleerde hulpeloosheid op.”

Charles van Commenée is in Parijs actief als assistent-coach in de begeleiding van zevenkampsters Anouk Vetter (NED) en Katarina Johnson-Thompson (GBR). “Het worden mijn negende Zomerspelen”, vertelt hij. ”Maar ik ben er in een andere rol dan vroeger”, zegt de man die als persoonlijk coach, bondscoach , hoofdcoach en chef de mission acht Zomerspelen en twee Winterspelen meemaakte. Ervaring is belangrijk bij het begeleiden van atleten, al was het alleen maar omdat de sporters zelf meestal niet al te veel ervaring hebben op olympisch niveau.

Van Commenée: “Ongeveer tachtig procent van de olympische sporters komt in zijn of haar carrière sowieso maar één keer op de Spelen. Ik vind het altijd een beetje onzin als mensen zeggen dat ze naar de Spelen gaan om te leren. Sporters als Femke Bol en de huidige chef de mission Pieter van den Hoogenband dachten daar bij hun debuut heel anders over. Als topsporter moet je er altijd vanuit gaan dat je er maar één kans hebt.”

Vijfringenkolder
Als je maar één kans hebt, moet je zorgen dat je er klaar voor bent. Maar, zegt Van Commenée, “dat zijn vaak holle woorden. Atleten roepen het wel, maar weten ze ook waar ze klaar voor zijn?” De coach onderscheidt drie niveaus: klaar zijn voor het niveau van de wedstrijd, klaar zijn voor het evenement en klaar zijn voor het moment. Van Commenée: “Klaar zijn voor het niveau betekent dat je daadwerkelijk weet dat je het niveau goed aankan. Stel dat je 1,95 m moet hoogspringen om mee te doen voor de medailles, dan moet je die hoogte niet toevallig één keer gehaald hebben. Je moet het vijf keer hebben gedaan onder verschillende omstandigheden, en dan ook nog in de maanden vlak voorafgaand aan de Olympische Spelen. Dan ben je klaar voor het niveau.”

Bij ‘klaar zijn voor het evenement’ komt Van Commenée met het woord ‘vijfringenkolder’ op de proppen. De Olympische Spelen zijn een snelkookpan waarin mensen vaak zomaar opeens raar gedrag gaan vertonen, opeens een extra training inlassen bijvoorbeeld. Ik heb talloze slachtoffers zien vallen. Na de Olympische Spelen van Sydney hebben ze in Australië aan alle sporters die vierde waren geworden gevraagd wat zij hadden kunnen doen om wel een medaille te winnen. Een aantal keer was het antwoord: ‘Als mijn coach niet op het laatste moment in een idioot was veranderd, was het gelukt'.”

Nachtmerrielijst
Het is de verantwoordelijkheid van de coach om ervoor te zorgen dat een atleet klaar is voor het moment en daarin moet de coach gebruik maken van zijn kennis en kalm blijven. Van Commenée: “Er zijn zoveel zaken waar je rekening mee moet houden. Je hebt op een evenement bijvoorbeeld niet altijd je eigen begeleiders bij je, soms moet je een appartement delen met iemand die je niet kent, of je eigen fysiotherapeut is niet aanwezig. Daar kun je je allemaal op voorbereiden en daarnaast zullen er ook altijd onverwachte dingen gebeuren. Om je daar toch op voor te bereiden, kun je bijvoorbeeld werken met een nachtmerrielijst. Je gaat een maand van huis, wat kan er allemaal gebeuren? Je kat kan overlijden, je vader kan in het ziekenhuis belanden, noem maar op. Ook op dat soort zaken kun je je voorbereiden. En als je vervolgens toch nog verrast wordt door iets onverwachts geldt de stelregel: erger je niet, verwonder je slechts.”

Voorbereiden op het moment, is iets wat atleten voor alle belangrijke wedstrijden doen. Van Commenée: “Dat gaat om stadion-skills en die heb je ook nodig bij EK’s of WK’s. Zorg dat je blijft nadenken, dat je onverstoorbaar bent, dat je taakgericht werkt en dat je je niet laat leiden door emoties. Maar ook als het gaat om stadion-skills kunnen de Olympische Spelen je verrassen. Toen ik coach was van de Britste atletiekploeg liepen we met de estafetteploeg op de Spelen in Londen in de buitenste baan en daar was het geluid van het publiek zo hard dat de lopers elkaar niet konden horen bij de wissels. Dat verraste ons en dat hadden we als staf vooraf moeten bedenken.”

Valkuilen
Als het gaat om zaken die mis kunnen gaan in de voorbereiding onderscheidt Van Commenée barrières, hordes en valkuilen: “Een barrière moet je accepteren. Er zijn altijd zaken die niet fijn zijn, maar die je verder ook niet kan veranderen. Denk aan de reis, de kleding, het tijdstip van de wedstrijd, daar zal je het mee moeten doen. Een barrière moet je omheen, maar een horde, daar kun je overheen. Misschien is er een tegenstander waar je je aan ergert, de pers die irritante vragen stelt. In dat soort gevallen moet je een strategie verzinnen om eroverheen te stappen. Valkuilen tot slot, die moet je zien aankomen en dan moet je een plan B hebben. Een voorbeeld: zorg dat je op de eerste dag altijd een alternatief hebt voor je transport, voor het geval dat de organisatie het niet zo goed voor elkaar heeft als ze zouden willen. De wedstrijd wacht namelijk niet op jou.”

Gezien de resultaten op de EK vorige week in Rome, lijken de Nederlandse atleten klaar voor een nieuwe medaillerush in Parijs, maar zit zo’n groot toernooi een dikke maand voor de Olympische Spelen de voorbereiding niet in de weg? “Dat is moeilijk te zeggen”, aldus Van Commenée. “In 2016 deed Nederland het op het EK in Amsterdam vlak voor de Spelen voortreffelijk, maar in Rio kwam dat niet uit de verf. Aan de andere kant won Dafne Schippers wel zilver in Rio. Ik denk dat het voor de sprintonderdelen en de technische nummers niet zoveel uitmaakt, maar voor de langere afstanden kan het de voorbereiding wel in de weg zitten.”

Van Commenée kijkt reikhalzend uit naar de Spelen in Parijs: “De huidige generatie Nederlandse atleten is tot grootse dingen in staat. De 4x400 meter bij de dames is echt ijzersterk en het leuke is dat we zelfs zes of zeven loopsters hebben die goed genoeg zijn voor het team. De 4x400 meter mixed relay is ook sterk en natuurlijk Femke Bol op de individuele 400 meter horden. Sifan Hassan is ook iemand om naar uit te kijken, al was het alleen al omdat niemand nog weet welke onderdelen zij precies gaat lopen. Mensen denken dat ze de kaarten tegen de borst houdt, maar ik weet vrij zeker dat ze het zelf gewoon ook nog niet weet. Het zou me verbazen als ze de marathon niet zou lopen, maar de vraag is met welke afstanden ze dat het liefst wil combineren. Ze kan ook uit de voeten op de 1.500 m, de 5.000 m en de 10.000 m. Als je naar het schema kijkt zitten de 10.000 m en de 1.500 m dicht op de marathon. De 5.000 m is eerder en leent zich daarom misschien het best."

"Maar daarmee hebben we nog lang niet alle medaillekandidaten genoemd. Abdi Nageeye pakte al zilver op de marathon in Tokio, Jessica Schilder (tweevoudig Europees kampioene kogelstoten) en Jorinde van Klinken (zilver op kogel en discus op het EK in Rome) zijn kanshebbers en natuurlijk ook zevenkampsters Anouk Vetter (olympisch zilver in Tokio) en Emma Oosterwegel (olympisch brons in Tokio). De Nederlandse atletiek heeft momenteel een brede top. Vroeger hadden we een incidentele uitschieter, zoals met Ellen van Langen (800 m goud in Barcelona 1992), maar nu hebben we zoveel goede atleten dat het gek moet lopen als we zonder eremetaal naar huis moeten.”