Chaos bij judobond, conflict schaadt kandidaten <em>dan</em>-examens

door: Leo Aquina | 7 november 2024

Het is weer eens hommeles bij Judobond Nederland (JBN). Terwijl oud-topjudoka Anthonie Wurth als interim-manager topsport is aangesteld om de crisis in het topjudo te bezweren, kunnen judoka’s die vaak jarenlang trainen voor dan-examens op dit moment geen examen afleggen voor de hoogste graden in hun sport. Oorzaak: een conflict tussen het bestuur en de nationale gradencommissie. Afgelopen juni zegde het bestuur deze commissie de wacht aan en de commissie eist nu uitleg in een tuchtzaak. De 22 landelijke examinatoren die normaal gesproken de dan-examens afnemen, hebben zich solidair verklaard met de ontslagen gradencommissie. Tijdens een bijeenkomst met het bestuur in oktober eisten zij zelfs het aftreden van bondsvoorzitter Tessa Brouwer.

Eigenlijk is het zelden echt rustig bij de judobond. Of het nu ging over de sluiting van regionale trainingscentra (RTC’s) of over bestuurlijke reorganisatie, er gebeurt binnen de judobond zelden iets zonder dat er koppen rollen. Vijf jaar geleden was er bestuurlijke chaos toen interne verdeeldheid over de RTC’s leidde tot het opstappen van voorzitter Felix Thieme. De bondsraad schoof de niet onomstreden Frans Hoogendijk naar voren als interim-opvolger, maar dat ging uiteindelijk niet door. Het gekrakeel kostte elf bondsraadsleden de kop. Tessa Brouwer, afkomstig uit de Aikido-tak van de bond en in het dagelijks leven rechter in Breda, werd eind 2020 de nieuwe voorzitter.

Koek en ei was het daarmee geenszins bij de JBN. De ontslagen bondsraadsleden vochten hun ontslag op procedurele gronden aan bij de rechter en zij kregen in augustus 2023 gelijk. De rechtbank vernietigde het ontslagbesluit uit 2020, maar de bondsraadsleden keerden niet terug in hun oude positie omdat de JBN inmiddels een reorganisatie had ondergaan. De voormalige bondsraad was vervangen door een veel kleinere en door de leden gekozen ledenraad, die het bestuur controleert.

Harmonieuze geest
Met haar Aikido-achtergrond leek Tessa Brouwer de ideale persoon om de JBN in rustiger vaarwater te leiden. Bij die sport draait het immers om ‘de weg van de harmonieuze geest’. Aikido is de krijgskunst van het samenbrengen. Daarin slaagt Brouwer geenszins.

Er is onder sommige judoka’s al langer onvrede rondom de nationale gradencommissie, die aanvragen voor dan-examens beoordeelt op basis van de reglementen. Examenaanvragen kunnen worden afgewezen omdat judoka’s niet aan de criteria voldoen. Afgewezen judoka’s zijn het hier niet altijd mee eens. Bij sommigen bestaat het vermoeden dat de nationale gradencommissie vooral de eigen positie wil beschermen door andere judoka’s toegang tot hogere graden te ontzeggen. Anderen zeggen nadrukkelijk dat de gradencommissie van onbesproken gedrag is en dat de critici vooral teleurgestelde judoka’s zijn die moeite hebben met hun terechte afwijzing. Het bestuur laat na contact met voorzitter Tessa Brouwer over het conflict met de gradencommissie desgevraagd weten:

“Toen er bezwaren opkwamen over de wijze waarop de NGCJ (nationale gradencommissie judo, red.) haar werkzaamheden en bevoegdheden uitoefende, heeft het bestuur concreet en vele malen zijn bezwaren met de NGCJ gedeeld en de dialoog gezocht, om gewenste verbeteringen te bewerkstelligen. Naar het oordeel van het bestuur is de NGCJ daarin helaas niet geslaagd.” Uiteraard wordt hier in het andere kamp anders over gedacht. Volgens de mensen die loyaal zijn aan de ontslagen gradencommissie is er nooit sprake geweest van een dialoog omdat het bestuur nooit antwoord heeft gegeven op vragen van de commissie.

De druppel die de emmer uiteindelijk doet overlopen is het dossier-Reniers. Dit betrof een al jaren slepend een conflict over toelating tot het examen voor de zesde dan. Afgelopen juni kwam het bestuur in dat conflict lijnrecht tegenover de gradencommissie te staan en dat betekende het einde van de gradencommissie.

Op de website kondigt de JBN aan dat voorzitter Frits van der Werff, Boy Prevos, Rinus Bliemer en secretaris Bert Dollé vanaf 1 juli niet meer actief zijn in de nationale gradencommissie. Twee commissieleden (Trudy Machielsen en Edgar Kruining) blijven op dat moment vooralsnog aan om ervoor te zorgen dat niet alles stil komt te liggen. Uiteindelijk gebeurt dat toch.

De vertrokken leden van de gradencommissie laten het er niet bij zitten en stappen naar de tuchtcommissie van de bond. In een zaak tegen het bestuur eisen zij uitleg over het ontslag. Daarnaast starten zij een tuchtzaak tegen directeur Rob Geleijnse, omdat hij de privacy van de ontslagen leden heeft geschonden door het ontslag met naam en toenaam op de website van de JBN te publiceren. Hierop wil het bestuur met een beroep op de reglementaire geheimhoudingsplicht voor betrokkenen niet reageren.

Patstelling
Als Trudy Machielsen zich niet veel later loyaal verklaart aan de vier ontslagen commissieleden, is het niet langer mogelijk landelijke dan-examens te organiseren. Twee weken voor de zesde dan-examens die gepland stonden op 12 oktober is er een bijeenkomst van het bestuur met de 22 landelijke examinatoren. De gemoederen lopen hoog op. Het bestuur weigert hangende de tuchtzaak uitleg te verschaffen over het ontslag van de gradencommissie en de examinatoren verklaren zich solidair met de ontslagen commissieleden. Zij weigeren dan-examens af te nemen zolang het bestuur de commissieleden niet in ere herstelt. De examinatoren eisen bovendien het aftreden van Tessa Brouwer als voorzitter, terwijl zij in juli net is herbenoemd voor een derde en laatste termijn van drie jaar. In een reactie zegt het bestuur het conflict met de examinatoren te betreuren, maar: “Dat verandert niet dat het bestuur op rechtmatige en zorgvuldige wijze gebruik heeft gemaakt van een aan hem toekomende bevoegdheid, die niet ter beoordeling is aan de examinatoren judo. Aan de oproep om als bestuur op te stappen zal dan ook geen gehoor gegeven worden.”

De patstelling is compleet. De zesde dan-examens van 12 oktober (drie judoka’s) zijn niet doorgegaan en ook de vierde en vijfde dan-examens die gepland stonden voor 17 november zijn inmiddels niet meer op de website van de JBN terug te vinden. Daarmee zijn 26 judoka’s gedupeerd. Het JBN-secretariaat stelde de examenkandidaten op 30 oktober per e-mail op de hoogte van de annulering en kreeg per omgaande diverse verbolgen reacties van examenkandidaten. Ook op de social media-kanalen Instagram en Facebook doen gedupeerde sporters hun beklag. Over de patstelling houdt het bestuur zich op de vlakte. “De organisatie is aan het kijken op welke wijze, met de examinatoren die bereid zijn examens af te nemen, een vorm gevonden kan worden waarin de kandidaten alsnog binnen afzienbare termijn hun examens kunnen afleggen.”

In de tussentijd heeft het bestuur ook een commissie benoemd om het bestuur te adviseren over een nieuwe nationale gradencommissie. “Judo is een sport van bewegen en meebewegen. Van vallen en opstaan. En van respect voor elkaar. De inspanningen van iedereen die zich inzet voor een oplossing worden zeer gewaardeerd”, zo laat het bestuur weten.